.gif)
چیا عەباس ژمارەیەک بەرپرس و کادیر و پێشمەرگەی دێرینی یەکێتی پشکیان لەدروستبونی گۆڕان و دواتریش لە گەورەبونیدا هەبو. ئەم گروپانە چەند خەسڵەتێکی هاوبەشیان هەبو: بۆ پرسە رەواکانی میللەتەکەیان کەسانی تێکۆشەر و خاوەن قوربانی بون و لەبواری فکردا بەگشتی لەفەلەکی فرە ئاراستە ناکۆکەکانی چەپی ئەو سەردەمەدا گیرسابونەوە. لێرەدا ناشێت ئاماژە نەکەم بەوەی کە بەرنامەی سەرەتایی یەکێتی، بەکۆمەڵەشەوە، زۆر نزیک و لێکچو بو لە گەڵ بەرنامەی چەپخوازی ناسیۆنالیزمی عەرەبی، ئەویش الاتحاد الاشتراکی العربی خوالێخۆشبو جمال عبد الناصر. خوێندنەوەی مێژو و وردەکاری ئەو بەرنامەیە ئەوەمان بۆ رون دەکاتەوە. سەرەرای ئەوەی ئەو گروپانە لە سەردەمی یەکێتیبوندا لە سایەی گرێبەستێکی رێکخراوەیی لەرزۆک و ناجێگیری نێوانیان و لە غیابی گرێبەستێکی فکری دیاری چەسپاو خەباتێکی سەخت و بەردەوامیان بەرێکردوە، بەڵام بە درێژایی ئەو سەردەمە لە گەڵ یەکتردا لە ململانێدا بون و دوچاری لەتبون و لێکترازان و تەنانەت شەری یەکتریش بون. زۆربەی ئەم گروپانە لەدوای راپەرین لە ژێر کاریگەری ئەقڵیەتی شاخ، ئیرسی فکری و سیاسی دێرینیان و مەغروریان کەوتنە رکابەریکردنی هەر کەس و فکر و هێزێک کە ئەشهەدوبیلای ئەوانی نەدەچریەوە. ئەم هەڵوێست و رەفتارانە هۆکارێکی گرنگی تێکچونی دۆخی نێو ماڵی کورد و حزبەکەیان و شەری ناوخۆ و لەتکردنی خاك و زمان و پێشمەرگە بون. کاتێک پلە و پۆست و پارە جومگەکانی سیاسەت و حوکمرانیان چەور کرد بەشێکی بەرچاوی ئەم تاقمانە زۆر زیاتر لە شایستەی خۆیان سودمەند بون، لە لیتاوی گەندەڵیدا گیرسانەوە و پێشێلکاری یاسا و بەها جوانەکانی کۆمەڵگای کوردەواری بون. کاتێک دەنگی نارەزایی خەڵکیان بیست هەوڵیان دا بە ئاوی ریفۆرمی ناو یەکێتی خۆیان بشۆرن، کاتێکیش گەیشتنە ئەو قەناعەتەی پێگە و مەنزلیان لە ناو یەکێتی رویان لە داکشانە ئەو حزبەیان جێهێشت، بە دروستبونی گۆڕان دەستنوێژیان گرت و شایەتمانی چاکسازیان راگەیاند. ئەوانەی لەسەرەتاوە سەر بەکۆمەڵە بون ( زۆرینەی ئەوانە بون هاتنە ناو گۆڕان) میراتەکانی سەردەمی کۆمەڵەبون و خەباتکردنیان بە هەمو جیاوازیەکان، ململانێ شەخسیەکان و ناکۆکیە فکری و سیاسیەکانی نێوانیان، کە وەک قەتماغەیەکی ئەستوری تۆزی گەشتێکی درێژ لێیان نیشتبو، لە سایەی ناسنامەی مێژو و نیەتێکی تەم و مژاوی بۆ ریفۆرم گواستیاننەوە ناو گۆڕان. سەرەرای چەند جیاوازیەکی بچوک بەڵام هزر و فکری زۆربەی ئەم گروپە دێرینانە، ئێستاشی لە گەڵدا بێت، هەر لە فەلەکی ناسیۆنالیزمدا دەسورێنەوە، مام جلال بە چەپکە گوڵ ناوزەدی کردوە. گرێدانی ناسیۆنالیزم بە هزری گۆڕانەوە پرۆسەیەکی زۆر ئاڵۆز و سەختە، هۆکاری بنەرەتیش دەگەرێتەوە بۆ ئەو راستیەی گۆڕان پێشئەوەی حزب یاخود رێکخراوێکی سیاسی بێت باوەر و هزرێکی بەرفراوان و قوڵە کە بە رێگەی جەماوەری و مەدەنی کار بۆ ریفۆرمی حوکمرانی و سیاسی و فکری و کۆمەڵایەتی دەکات، هێز و دینامیکی گۆڕان لە مرونەتی رێکخراوەیی و متمانەی جەماوەری و پێداگری لە پرەنسیپەکانیەوە سەرچاوە دەکەن. لەم پرۆسەیەدا خستنەگەری ئەرێنی ئەزمونەکانی مێژو دەتوانێت تەوژمێک بە پرسی گۆرانکاری بدات، بەڵام کاتێک ئەو مێژوە بکرێتە ئاوێنە گەورەکەی گۆڕانبون و گۆرانکاری، کاتێک ئەقڵیەتی رێکخراوەیی هەرەمی و ناوەندیەتی دەسەڵات کە زادەی هزری ناسیۆنالیزمن زاڵ بکرێن، کاتێک مێژو بکرێتە پاساوی داپۆشینی گەندەڵی و لادان و گوناح، چونکە ناکرێت ناسیۆنالیزم خەتابار و ناشرین بکرێت، کاتێک دۆستایەتی و تەکەتولگەری و یاسا و رێساکانی بنەماڵەیی کە چەمکە زەقەکانی ناسیۆنالیزمن لە باشور شوێن بە پرەنسیپەکانی گۆڕان شڵۆق بکەن، ئەوا بێگومان ئەو دیاردانە دەبنە سەرسەخترین لەمپەر و رێگر لە خودی پرۆسەی گۆرانکاری و پرسی گۆرانبون. ئەم پارادۆکسە نالەبارانە لە دوای وەفاتی کاک نەوشیروان لە ناو گۆڕاندا بەرجەستەبون، نەک تەنها هەناوی گۆڕانیان بە گرژی تەنیوە بەڵکو قەدەری بزوتنەوەکەشیان نادیار کردوە. گۆمی شڵەقاوی فکری، نارۆشنی دیدگا بۆ پرسی گۆڕان، زاڵبونی ئەقڵیەتی بەبنەماڵەییکردن و هزرێکی گوێرایەڵی ناسیۆنالیزمی کلاسیکی بەسەرچو و دوای وەفاتی کاک نەوشیروان غیابی کاریزما و سەرکردەی بریاردەر لاسەنگیەکی زەق، تێکشکاندنی هزری رەسەنی گۆڕان، لادان و بەرجەستەکردنی میکافیلزمێکی زەقیان لە ناو بزوتنەوەی گۆڕاندا بەرهەم هێناوە. هەرچۆنێک بێت ئەو گروپە تێکۆشەرە دێرینە رۆڵی بەرچاویان لە چەسپاندن و گەشەکردنی پێگەی جەماوەری گۆڕان هەبو. ئەوان لە مێژوی خەباتی شاخدا لە ناچاریەوە راهاتبون خەبات و سیاسەت لە سایەی بارۆمێتری سیاسی و ئەمنی سنورەکانی گۆرەپانی خەباتیان لە باشور لە گەڵ هێزەکانی تری کوردستان و بەغدا و تەهران و شام و ئەنقەرەدا پێرەوبکەن. ئەگەرچی ئەمە قەدەرێکی نەخوازیار بوە، بەڵام نەدەبو لە دوای راپەرینەوە بەو خەستیەی جاران ئەو بوارە فراوانە بەو ناچاریە بدەن، دەکرا عەقڵ و پانتایی سیاسی و فکری خۆیان لەو داوە بێ رەحمە قورتار بکەن. ئەم واقیعە تەنها رەنگدانەوەی بەسەر سیاسەتکردن و مامەڵەکردن لە گەڵ هێز و وڵاتانی ناوچەکەدا نەبوە بەڵكو چەمکی عەقلیانیەتی کلاسیکی، شادەماری بزافە ناسیۆنالیزمە رزگاریخوازەکانی سەدەی رابوردو، مۆتۆربە و خەستتر کردۆتەوە، ئاکامەکەشی لەم سەردەمەدا گۆرانکاری، دەستپێشخەری و چەسپاندنی واقیعی نوێ ئەگەر ئیفلیجیش نەکرابن لە سەر پشتی کیسەڵ گیرساونەتەوە. خولەکانی شەری ناوخۆ، ٣١ ی ئاب، رێکەوتنی ستراتیژی، شکستهێنان بە پرۆسەی ریفراندۆم، ١٦ی ئۆکتۆبەر و کەنارگیری و گوێرایەڵی سەرانی گۆڕان بۆ ئەمری واقیع شایەتحاڵی ئەو راستیەن کە ناسیۆنالیزمی کوردی تا ئەم چرکەیەش بەدەستیەوە دەناڵێنێت. بەتایبەت گۆڕان کە بەتەنیشت پاشەکشەکانی لە هەڵبژاردنەکاندا و لە دەستدانی متمانەی زۆربەی جەماوەرەکەی، خاوەنی هێزی چەکدار و پارە و پەیوەندی دەرەکی بەرفراوانیش نیە، دەسەڵاتدارەکانی دەیانەوێت لە سایەی دەستگرتن بەو چەمکە سواوە و خۆحەشاردان لە پشتیەوە بە پاساوێکی وەهمی چاکسازی و بەرژەوەندی گشتیەوە، شکستەکانیان پەردەپۆش بکەن، ئێستاش لەو باوەرەدان پەنابردن بۆ مێژو و ناسیۆنالیزم وەک جاران فریایان دەکەون. پرۆسەی جێگۆرکێ و گواستنەوەی خەون و فکر و هزری گروپێکی شۆرشگیری چەپخوازی سەردەمی خەباتی نهێنی و شاخ بۆ بزوتنەوەیەکی جەماوەری بەرفراوانی سەردەمی کاری مەدەنی و سیاسەت و پەرڵەمان و دیبلۆماسیەت و جیهانگیری زۆر بە چەقبەستویی و قیرچسمەیی و گرژی و بەرتەسکی بەرێوەچوە و دەچێت، چونکە ئەو گروپانە لەو پرۆسەیەدا بێجگە لە پشتئەستور بونیان بە مێژو شتێکی نوێیان نەهێناوەتە ناو کایەی فکری و سیاسی بزوتنەوەی گۆڕانەوە. وێرای ئەوەی ئەو مێژوە سەرمایەکی نەتەوەیی و نیشتمانی مەزنە و خەڵک رێزی لێدەگرێت، بەڵام کەرەستەکانی گۆڕان هەم نوێن و زۆر لەو مێژوەش چرو پر و قوڵترن. بێگومان نمونەکانی شکست و لەناوچونی ناسیۆنالیزمی عەرەبی کلاسیکی لە چەند وڵاتێکی عەرەبی سەلماندیان کاتێک ئەو دو بەرەیە بەرەنگاری یەکتر دەبنەوە بێگومان لە دوا مەتافدا خواست و ئیرادەی گۆڕانکاری سەرکەوتو دەبن، دوا نمونەکانیش لە جەزائیر و سودان بینران. بەشێکی بەرچاوی تێکۆشەرە دێرینەکانی ناو گۆڕان نە ویستویانە و نە توانیشیویانە هێڵیکی رۆشن نێوان ئەو مێژوە و گۆرانبون بکێشن. ئەم تێکەڵاوبونە جار هەبوە سودی کاتی بۆ گۆران هەبوە، بەڵام بەگشتی ناسنامەی گۆڕانی خستۆتە بەر رەحمەتی هزری ناسیۆنالیزمەوە. گەر سەرانی گۆڕان بیانەوێت لاسایی هێزی بنەرەتی کلاسیکی ناسیۆنالیزمی کوردی کە پارتیە بکەن زۆر بە هەڵەدا چون، چونکە پێکهاتەی رێکخراوەیی و سیاسی و پێگەی پارتی لە کوردستان و ناوچەکە و دنیادا بە مێژوی خەباتی حزبەکە و لە سایەی رابەرایەتیەکی تۆکمە و بە رێگایەکی درێژی پر پێچ و پەنا و شکست و سەرکەوتندا بەدەست هێنراون، بەگشتی سەرانی پارتی ئەوەندە ترسیان لە مێژو نەبوە بۆیە دەستکراوەتر بون، پارتی سەرکەوتوش بوە رێژەیەکی چەسپاوی جەماوەری بۆ خۆی مسۆگەر بکات. بەرنامەی گۆڕان و پێکهاتەکەشی رێگە بەو کارانە نادەن و جەماوەرەکەشی ئەهلی ئەو مسۆگەرکردنە نین. لەو باوەرەدام پێویست ناکات ئەزمونی یەکێتی، تایبەت دوای خولەکانی شەری ناوخۆ، بە یادی بەرپرسانی گۆڕاندا بهێنمەوە، چونکە ئەو سەردمە خۆشیان خاوەن ماڵ بون. هەڵسوراوە چەقبەستوەکان لە دوای وەفاتی کاک نەوشیروان کەوتنەوە چرینەوەی بۆچون و فکرە بەسەرچوەکان، کە کۆێ گشتی خۆ حەشاردانە لە پشت پەردەی ناسیۆنالیزمەوە لە سەر حسابی هزری گۆڕان، لەو پرۆسەیەشدا هەزار و یەک پاساو بۆ سیاسەتە چەوتەکانی ئێستایان دەهێننەوە، قەڵەم بەدەستەکانی عەرشیان بۆ ئەو بۆچونە نەزۆکە خستۆتە گەر بۆ چەواشەکردنی خەڵک و جەماوەری گۆڕان و وەستانەوەی بێ ویژدانانە بەرامبەر بە دەنگە زوڵاڵە نارەزاکانی ناو گۆڕان، بەتایبەت لە کوردستان و ئاراستەی پرۆگۆڕان لە دەرەوە کە بەهێزترین گروپی نارەزایە کە خۆی بە باشی رێکخستوە و دید و بۆچونەکانی بۆ هەمو بەیان کردوە کە مەبەستی سەرەکی لێیان چاکسازی نێو ماڵی گۆڕان و بوژاندنەوەی رۆحی رەسەنی گۆڕانە. ئێستا لە پرسی حوکمرانیدا، بە تەنیشت لیککردن بۆ پۆست و دەسکەوتی شەخسی و ئیمتیازات، هاوکاتیش نیەتێکی باش لە ناو هەڵسوراوان بەدی دەکرێت کە ئومێدێکیان لە سەر حوکمرانی بۆ چاکسازی و رێکخستنەوەی نێو ماڵی گۆڕان هەڵچنیوە، با چاوەروان بین بزانین پەنابردن بۆ هزری ناسیۆنالیزمی چەقبەستو و ملکەچکردن بۆ واقیعێکی دژوار گۆڕان بە کوێ دەگەیەنێت !
.gif)
مهریوان وریا قانع و ئاراس فهتاح نەوەی نوێ تازهترین ھێزی ئۆپۆزیسیۆنی ناو کایەی سیاسیی ھەرێمە كه بەر لە ههموو شتێك زادهی سایكۆلۆژیا و خولیای شهخسیی ملیۆنێر و سهرمایهدارێكی ناڕوون و دووڕوخسارە. ناڕوون و دووڕوخسار بهو مانایهی گهرچی پڕۆژه ئابوورییهكانی و بوونی به ملیۆنێرێكی گەنج و گهوره، جێگای مشومڕی گهوره و بهدگومانیی بوون لای خهڵكێكی زۆر، بەڵام خستنهگهڕی بەشێک لە سەرمایهكهی و دامەزراندنی ئیمپراتۆرییهته میدیاییهكهی لهناو پرۆسهی دروستكردنی حیزبێكی سیاسیی نوێدا، ڕووداوێکی تازەی ناو کایەی سیاسیی ئێمە بوو. ئەم ھێزە تازەیە خاوەنی گوتارێکی سیاسیی رادیكاڵ و ”بوێرانە“بوو بەرامبەر بەو دەسەڵاتدارێتییەی لە ھەرێمدا دروستکراوە و ھەر ئەم گوتاری ”بوێریی“ەش بوو، بووە جێگای سهرسامیی ژمارهیهكی بهرچاوی دهنگدهران له دواھەمین دوو ههڵبژاردندا. دهنگدهرانێك كه ههم لهدهسهڵات و له ئۆپۆزیسیۆن نائومێدبوون، ههم سهرسامبوون بەم ”بوێریی“ە و ھەم ھەڵگری خهونی دهوڵهمهندبوون و خۆشگوزهرانییەک بوون كه ئایدیاڵ و نموونە باڵاکایەن خودی شاسوار عهبدولواحید بوو. نەوەی نوێ لە ساتی دروستبوونیەوە خۆی وهك بۆمبێكی سیاسیی قۆناغی دوای بزوتنهوهی گۆڕان نماییشدهكردوە و بانگهشهی ئەلتەرناتیڤێکی دووسەرەشی دهكرد. ھەم ئەلتەرناتیڤی حوکمڕانیی دوو ھێزە باڵادەستەکەی ھەرێم و ھەم ئەلتەرناتیڤی ئەو ھێزە ئۆپۆزیسیۆنانەی كه ”بوێریی“ سیاسییان نهماوه. بەم ڕۆحییەت و وێناکردنە تایبەتەشەوە، لە پاڵ ئەو وێنەشدا کە لەسەرەوە کێشامان، بەشداریی له ھەڵبژاردنەکانی ئەم دوایەی پەرلەمانی ههرێمی کوردستان و عێراقدا کرد. یەکەم سەرنج بکرێت لەسەر ئەم بەشداریکردنە دەریببڕین ئەوەیە کە ئەم ھێزە سیاسییە تازەیە ئەو قورسایی و ھێز و قەبارەیەی نەبوو، کە بۆ نموونە بزوتنەوەی گۆڕان لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٩ و ٢٠١٣ دا نیشانیدا. بکەرە سیاسییە سەرەکییەکانی ناو ئەم ھێزەش ھەڵگری ئەو کاریزما تایبەتە نەبوون کە لەناو بزوتنەوەی گۆڕاندا ھەبوون. شاسوار خۆی و نهوهی نوێی وهك تاقه سیاسیی و تاقە ھێزێکی سیاسیی وێنادهكرد، كه مێژوویهكی پاك و بێگهردی ههیه و لهوانی تر ناچێت، چونكه ههموو هێزهكانی تر، بهزمانی خۆیان، تهقلیدیین و له ههناوی حیزبهكانی ترهوه سهریانههڵداوه. بهڵام گهر بهوردی تهماشای پێكهات و كهسایهتییهكانی جوڵانهوهكه بكهین، وێنهیهكی تر دهبینین. بەشێکی بەرچاوی ناوە دیارەکانی ناو ئەم ھێزە یان لەناو بزوتنەوەی گۆڕانەوە ھاتوون، یان لەناو ئەو ماشێنە میدیاییەوە کە لە ھەرێمدا ھەبووە و کاریکردوە. کەسانێکن بە مانای نوێ، نوێ نین و سەر بەو نوخبە سیاسیی و فەرھەنگە میدیاییەن کە لە دونیای دوای ڕاپهڕین و دوای نائومێدبوونی سیاسیی له ئۆپۆزیسیۆن، دروستبوون. جگە لەمە ھەم ھەڵگریی ئەو کولتورە سیاسیی و ئەو میکانیزمە ئابورییانەن کە لە ھەمان دونیادا دروستبووە. بۆ ئەوەی زیاتر لەم ھێزە، یان لە ھەر ھێزێکی سیاسیی تر لە ھەرێمدا بگەین، پێویستە لانیکەم لە سێ ڕەھەندی سەرەکیی بڕوانین. یەکەمیان ئەو گوتاره سیاسییانەیە کە ئەم ھێزە ھەڵیگرتوە. دووھەمیان پێكهاتی ڕێكخراوهیی ئەو ھێزەیە. سێھەمیان ئەو پەیوەندییەیە کە ئەو ھێزە بە کایەی ئابورییەوە گرێیدەدات. بەبۆچونی ئێمە گوتارە سیاسییەکانی نەوەی نوێ نموونەیەکی تەواو ڕوونی ئەو جۆرە گوتارەیە کە لە ئەدەبیاتی سیاسییدا بە پۆپۆلیزم ناونراوە. یەکێک لەڕەگەزە ھەرە بنهڕهتیی و گرنگەکانی پۆپۆلیزم، لە ھەموو مۆدێلهكانیدا، بریتییە لە سادەیی و سەتحیبوونی گوتاره سیاسییەکەی و وێناکرنێکی زۆر ساکاری کێشە ئاڵۆزەکان، ئینجا پێشنیارکردنی کۆمەڵێک ڕەچەتەی سیاسیی ساكاره بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشە ئاڵۆز و کەڵەکەبووانە کە حوکمڕانییەکی خراپ دروستیان دەکات. ئامانجی ژمارە یەکی ھێزە پۆپۆلیستەکان دەستکارییکردن و گۆڕینی نوخبهی حوکمڕانە به نوخبهكهی خۆیان، نەک دەستکاریکردنی ئەو واقیعەی کە ئەو کێشانەی دروستکردوە، داڕشتنەوەی دەزگاکانی و ھێنانەکایەی فۆرمێکی نوێ لە پراکتیک و کردەی سیاسیی و پێداچوونەوەیەکی ھەمەلایەن بە پەیوەندیی نێوان کایەی سیاسیی و کایەکانی تر، بەتایبەتی پەیوەندیی ئەم کایەیە بە کایەی میدیا و کایەی ئابورییەوە. ھێزە پۆپۆلیستەکان دەیانەوێت بەھەر نرخێک بگەنە ترۆپكی دهسهڵات، نهك دهستكارییكردنی پهیوهندییهكانی دهسهڵات بكهن. ئەوەی پێویستە لێرەدا جیاکارییەکی سەرەتایی تیادا بکەین، جیاکردنەوەی ”خەونی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی مێژوویی“ە لە ”ڕەچەتەی سیاسیی سادە“. ھێزە پۆپۆلیستەکان ھەڵگری خەونێکی سیاسیی و کۆمەڵایەتیی مێژوویی نین کە ھێزەکانی ئەو خەونە و ڕەگوڕیشەکانی لەناو ئەو واقیعە کۆمەڵایەتیی و مێژووییەدا بێت کە لەناویدا ئامادەن. ھاوکات عەقڵانییەتێکی سیاسیی حیساب بۆکراویش ئاراستەیان ناکات، بەڵکو ھەڵگری ”ڕەچەتەیهکی سیاسیی“ سادەن کە نەک تەنھا دژ بە ھەموو عەقڵانییەتێکی سیاسییە، بەڵکو تەواو ناکۆکیشە بە ھێز و توانا مێژوویی و کۆمەڵایەتییەکانی ناو ئەو واقیعە. بەم مانایە گوتاری پۆپۆلیستیی لەباتی ئەوەی واقیع بناسێت و ئەگەری گۆڕانکاریی لەناویدا بدۆزێتەوە و گەورەبکات، لەسەر نەفیکردنێکی تەواوی ئەو واقیعە کاردەکات. ئامرازی سەرەکیی ئەم نەفیکردنەش جگە لە پێشنیارکردنی ڕەچەتەیەکی سیاسیی ئاسان، شتێکی دیکە نییە. گوتارەکانی نەوەی نوێ سەر بەم شێوازەن لە ڕەچەتەی پۆپۆلیستی و چارهسهری ساده بۆ كێشه ئاڵۆز و گهورهكانی دونیای دوای ڕاپهڕین. ھەرچی مۆدێلی رێكخراوهیی هێزە پۆپۆلیستییهكانە، مۆدێلێکی ههرهمییه و دیاردهیهكی تاكسهرۆكیی ئاراستەیدەکات. ههموو هیوا و گوتار و تواناكانیشی لهسهر لهباقهت و كارامهیی و كاریزمای ئەو تاکە سهرۆكە بهنده. لهناو بزوتنهوه پۆپۆلیستییەکاندا كهسی دووههم و سێههم بوونی نییه، چ جای سەرکردایەتییەکی دەستەجەمعیی و دروستبوون و دەرکەوتنی کەسایەتی سیاسیی تازە. بۆیه له زۆرینهی حاڵهتهكاندا به كهوتنی سهرۆكەکە، بهبێزاربوون و بێتاقەتبوونی، یان بە مردنی، سەرجەمی بزوتنەوەکە و گوتارەکانیشی دەمرێت، یان تووشی شەلەلێکی سیاسیی ھەمەلایەن دەبێت تاڕادەی كۆتاییھاتنی خودی جوڵانهوهكه. بزوتنهوه پۆپۆلیستییه تاكسهرۆكهكان ئهو مۆدێلهن له بزوتنهوهی سیاسیی كه یەک سەرۆک بهتاقی تهنها ئاراستهی كۆی سیاسهت و گوتار و ئابووریی و ههیكهلی ڕێكخراوهیی جوڵانهوهكه دهكات. نەوەی نوێش مۆدێلێكی ئهم ڕهوتهیه كه له جیهانی سیاسهتدا نموونهی كهم نییه. نهوهی نوێ وهك هێزیكی سیاسیی نوێی ناو كایهی سیاسهت له ههرێمی كوردستاندا، یهكهم رێكخراوه كه راستهوخۆ لهلایهن سهرمایهدارێكهوه دروستدهكرێت و ھەم خۆیشی سهركردایهتی و ئاراستەی دەکات. گهر هێزه سیاسییهكانی تری ھەرێم پاش گرتنهدهستی دهسهڵات گۆڕابن بۆ كۆمپانیایهكی سیاسیی، ئهوا نهوهی نوێ ھێزێکە لە کۆمپانیایەکی ئابورییەوە گۆڕاوە بۆ ھێزێکی سیاسیی. لە ھەردوو دۆخەکەدا پەیوەندییەکی تەواو ناتەندروست لەنێوان سیاسەت و ئابورییدا دروستبووە. لە دۆخی یەکەمیاندا سیاسەت دەبێتە ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵکردنی ئابوریی، لە دۆخی دووھەمیشیاندا ئابوریی دەبێتە ئامرازێک بۆ کۆنترۆڵکردنی سیاسیی. لە ھەردووکیشیاندا سیاسەت لەوەدەکەوێت کردە و بڕیاری پێکەوەیی و دەستەجەمعیی بێت بۆ دروستکردنی ”ژیانێکی ھاوبەش“ بەلانی ھەرەکەمی کێشە و گرفت و ململانێوە. سەرۆکی نەوەی نوێ سهرمایهدارێكه لهناو ئابوورییه پڕ گەندەڵیی و تاریکییهكهی دونیای دوای ڕاپەڕینی ههرێمی كوردستاندا بوو بهملیۆنێر. ئەوەی ئەمی لە ملیۆنێرەکانی ناو ئەو دونیایە جیاکردەوە سەرفکردنی بڕێكی سهرمایهکەی بوو له دروستکردنی دهزگایهكی میدیاییدا كه ماوهیهك رۆڵێكی بهرچاوی له نیشاندانی پێشێلكردنی مافەکانی مرۆڤ و خراپەکارییهكانی سیستهمی حوكمڕانیی لە ھەرێمدا گێڕا. NRT وەک دەزگایەکی میدیایی، گرنگییەکی مێژوویی تایبەتی لەناو ئەو ئیمپراتۆریەتە میدیاییە شەخسیی و حیزبیی و ئاراستەکراوەدا ھەیە کە دوو ئەرکی سەرکییان ھەیە: یەکەمیان، فرۆشتنی حیزب و بنەماڵە سوڵتانییەکانە بە نرخی فریشتە و فریادڕەسێکی مێژوویی بە کۆمەڵگای ئێمە. دووھەمیان تێکدان و شێواندنی ھۆشیاریی مرۆڤی ئێمە و بەناسیاسیی و ناڕەخنەییکردنی ئەو ھۆشیارییە. NRT لەدوای دروستبوونی نەوەی نوێوە وەک ھێزێکی سیاسیی، وەک زۆرێک لە تەلەفیزیۆنە حیزبییەکانی تر، بووە بە ئامرازی پڕوپاگەندەکردن بۆ نەوەی نوێ بەگشتیی و بۆ سەرۆکەکەی بە تایبەتی. خاوەندارێتی سەرۆکی نەوەی نوێ بۆ میدیای NRT وایکردوە گوتارهكانی بزوتنهوهی نوێ، بهفیگهر و قسهكانی شاسواردا بناسرێنهوه. قسهكانی شاسواریش دووبارەکردنەوەیەکی زۆر سادەی ئهو گوتارانهیە كه پێشتر له كایهی ئۆپۆزیسیۆنی سیاسییدا بە شێوەیەکی سیستماتیکیتر و عهقڵانیتر ههبوون. لەماوەیەکی کەمدا ھەم نەوەی نوێ وەک ڕێکخراو و ھەم NRT وەک دەزگایەکی میدیایی، بوون بە حیزب و میدیای تاكسهرۆك. نەوەی نوێ لە ئێستادا رێكخراوێكه كه دامهزرێنهرهكهی كۆماندۆئاسا ھەم رێكخراوهكه بهڕێوهدهبات و ھەم ئابوورییهكهی لهژێر دهستی خۆیدایه و ھەم میدیاكهشی ھی خۆیەتیی. ئهم مۆدێله له حیزبایهتی مانای ئهوهیه كه ئابووریی و میدیا و ئیدارە و سیاسەتی رێكخراوهكه بهریمۆت كۆنترۆڵی دهستی سەرۆكەکەیەوه بهنده. بەشێکی زۆری ئەوانەشی لەناو بزوتنەوەکەدا کاردەکەن، یان بهگرێبهست له دهزگاكانیدا کارمەندن، یان فەرمانبەر و مووچەخۆری سەرۆکی ڕێکخراوەکەن كه به خۆبهخش ناودێڕكراون. زۆری پێنهچوو وێنه ڕاستەقینەکەی نهوهی نوێ و شاسواری سەرۆکی بۆ ڕووبهری گشتیی ئاشكرابوو. شاسوار رێكخراوێكی ههرهمیی دامهزراند كه خۆی كهسی یهكهم و کەسی كۆتایی و بڕیاردهری ناو ڕێكخراوهكهیه. دهزگای میدیایی رێكخراوهكه شهخسی خۆی ئاراستهی دهكات، زمان و گوتارهكانی جوڵانەوهكه خۆی دیاریدهكات و ههرچی ئهندامانی ڕێكخراوهكهشه كه ناوی ناون خۆبهخش، جگه له كارمهندێك كه بهگرێبهست كاری بۆ دهكهن، شوناسێكی تریان نییە. ئەندامبوون له جوڵانهوهی نەوەی نوێدا ههڵگری ههمان خهسڵهت و مۆدێلی ”كارمهندی گرێبهسته“ لهناو كۆمپانیایهكدا كه لهگهڵ ههر سهرپێچییهكدا، بێگومان ئەوەی سەرۆکی کۆمپانیاکە بە لادان و خیانهتی بزانێت، نهك تهنها ئهگهری ههڵوهشاندنهوهی گرێبهستهكهی ئامادهیه، بهڵكو ناوزڕاندن و تیرۆری كهسایهتیشی ئهگهرێكی كراوهیه. بهم چهشنه مۆدێلی حیزبایهتی لهناو نهوهی نوێدا سەرلەنوێ بەرھەمھێنانەوەی ههمان پهیكهری سیاسییه كه لهحیزبه نادیموكراسییه سوڵتانییهكانی تردا دهیبینینهوه، ئەگەر لەوان خراپتریش نەبێت. شاسوار دهتوانێت بهگرێبهست سیاسییەکانی ناو بزوتنەوەکە دابمەزرێنێت و موچهیان بۆ ببڕێتهوه، ههر شاسواریش دهتوانێت گرێبهستهكهیان ههڵوهشێنێتهوه و دهریان بكات و بێكاریان بكات. گهر بزوتنهوهی گۆڕان یهكێك بێت لهو هێزه سیاسییانهی دوای ڕاپهڕین كه له ماوهیهكی كورتدا زوو ههڵكشاو دوای دوو ھەڵبژاردن داكشا، ئهوا جوڵانهوهی نەوەی نوێ ئەم پلهی یهكهمی لە گۆڕان سهندهوه. گهر گوتاری ”بهڵێ دهیگۆڕین“ی بزوتنهوهی گۆڕان له ماوهیهكی زهمهنییدا مهترسییهك بووبێت بۆ سهر دهسهڵات و له ئێستاشدا لهناو دیوەخانی دهسهڵاتدا كۆتایی هاتبێت، ئهوا لهمڕۆدا نهوهی نوێ له گوتاری گۆڕینی ترۆپكی دهسهڵات له پایتەختهوه کەوتۆتە ناو مهترسیی ئەوەی ترۆپكی دهسهڵاتهكهی له گوندی ئهڵمانی بكهوێته لهرزین. دوای چروکبوونی بۆمبی گۆڕان، بۆمبێكی سیاسیی و ئهخلاقیی گهورهی تر لهكۆمهڵگای ئێمهدا له چروکبووندایە. ئاكامی ئهم پرۆسهیهش تهنها ناچیزبوونی ئهو هێزانه نییه كه خۆیان بۆ بهرهنگاربوونهوهی دهسهڵات به ئۆپۆزیسیۆنی راستهقینه دهزانن، بهڵكو مهترسیی ههره گهوره لهوهدایه كه ههم مانای ئۆپۆزیسیۆنبوون بەتەواوی وێران دهكهن و ههم كردهی سیاسییش لە ھەموو نرخ و بەھایەک دادەماڵن. بەسەریەکیشەوە متمانهی ئەو زیاد لە حەفتا لەسەدەی، دەنگە ناڕازییهكانی دونیای ئێمه به سیاسهت و گۆڕانكاریی شكستپێدههێنن. ئێمه ههمیشه جهغدمان لهسهر ئهو خاڵه كردۆتهوه كه لهم قۆناغهدا ههموو حیزبه سیاسییهكانی كوردستان بهپلهی جیاواز له پرۆسهیهكی خێرا و هێواشی بهسوڵتانیبووندان. سوڵتانیبوونیش مانای ئهوهیه خێزانێك دهست بهسهر قهدهری حیزبدا دهگرێت و حیزب دهكات به كۆمپانیایهك بۆ بهرژهوهندییه ئابووریی و گروپییهكانی خۆی و، ھەموو سیستمی حوکمڕانییش دەگۆڕێت بۆ موڵکایەتییەکی شەخسیی و جوڵاندنی بەپێی لۆژیکی ئەو موڵکایەتییە. ئێمه ڕامان وایه كه پرۆسهی بهكۆمپانیاكردنی سیاسیی نەوەی نوێ بە میكانیزمی بهخێزانییكردنێکی تەواوی جوڵانهوهكه كۆتایی دێت و پرۆسهی ههڵوهرینی گوتارهكانی و بهداوهشانی جوڵانهوهكه و تهكینهوهی ههموو ئهو بكهرهسیاسیی و كۆمهڵایهتییانهش كۆتایی دێت كه له قۆناغی دروستبوونی فهراغی سیاسیی دوای کەوتنی بزوتنەوەی گۆڕاندا، ئومێدێكیان پێی ههبوو. خاڵێکی دیکە کە ئێمە بەدرێژایی دونیای دوای ڕاپەڕین بەرگریمان لێکردەوە بەستنەوەی سیاسەتە وەک چالاکییەکی ناو ڕووبهری گشتیی بە مەسەلەی ئهخلاقی بەرپرسیارێتییەوە. کۆمەڵگای ئێمە پێویستی بە ھێزێکی سیاسیی نوێیە کە بە ئەخلاق و کولتوور و میدیا و زمانێکی سیاسیی نوێ و بڕێکی گەورە لە بەرپرسیارێتییەوە ئامادەبێت، ھەم واقیعەکە بناسێت و ھەم کەرەستەکانی دەسکاریکرنیشی گەڵاڵە بکات. ھەموو ئەمانەش لەناو ئەخلاقیەتێکی بەرپرسیارانەدا کە سیاسەت دەگۆڕێت بۆ ئاکتێکی عەقڵانیی و مێژوویی. ئهزموونی سیاسیی كورتی نەوەی نوێش پێماندهڵێت كه ئهم جوڵانهوهیه لە خولی یهكهمی كاری سیاسییدا له ھەموو بەشەکانی ئەم تاقیکردنەوەیەدا دەرنەچوو.
ئومێد قەرەداغی یهكهم : رهفتاری نهوهی نوێ به ههرهشهكردن له ژنێك به بڵاوكردنهوهی گرتهی ڤیدیویی، جارێكی دیكه دوو راستی سهلماند ، یهكهمیان ئهوهی كه ژن لهبهردهم تراژیدیایهكی گهورهدایه له دنیای سیاسی ئێمهدا، دوهمیشیان ئهوهیه مینتاڵیتی نوخبهی سیاسی كوردی بهوانهشهوه كه خۆیان به نهوهی نوێی سیاسهت ئهزانن و ئیدیعای بهرههمهێنانی نهریتێكی دیكهیان له سیاسهت ههیه نهگۆراوه ، ئهویش بهكارهێنانی كهیسی ئهخلاقی بۆ بهدهستهێنانی ئامانجی سیاسی دووهم : ئهو روداوه ، بهداخهوه جارێكی دیكه دهرگای بهرووی بهشداری كچان و ژنانی ئیمهدا دا ئهخات بۆ بهشدارییان له سیاسهت و چالاكییهكانی ژیانی گشتیدا ، كچێك دانیشتن له ماڵهوهی پێ باشتره تا بهشداری له سیاسهت و ژیانێكی گشتیدا كه كهرامهت و كهسایهتییه رهمزیهكهی بكهوێته بهردهم ههرهشه و بكرێته ئامرازی ملكهچپێكردنی سیاسی، باوكێك و برایهك له بیستنی ههواڵیكی لهم شێوهیه كه كامێرای نهێنی بوونی ههیه و كهسایهتی منداڵهكانیان ئهخاته بهردهم ههرهشه ، ههرگیز ئاماده نابێت كچهكه بخاته گۆرهپانی سیاسیهت و چالاكی گشتیهوه ، بهداخهوه روداوێكی لهو شێوهیه خهونی ههموو ئهو مرۆڤه ئازادیخواز و مهدهنیانه له بار ئهبات كه خوازیاری بهشدارییهكی كارای ژنن له ژیانی گشتیدا . سێیهم : ئهو حزبانهی له كوردستان ههن و تا ئهم ساته له دایك بوون هیچیان مۆدیلێكی تازهی سیاسهتكردنیان بهرههمنههێناوه ، ههر یهكهیان وێنهی خۆی لهویدیكه وهر ئهگرێت ، ههموویان گرفتارن به دهست ههمان دهردهوه ، دهردی تهماشاكردنی سیاسهت وهك ئامرازی خۆ دهوڵهمهندكردن و بزنس ، دهردی تاكڕهوی و حساب نهكردن بۆ دامهزراوهكانی دروستكردنی بڕیاری سیاسی ، دهردی تهكهتهول و شهری باڵهكان ، گوێزانهوهی شهری بهرژهوهندی شهخسی بۆ نێو ژیانی سیاسی حزب، ههموو ئهمانه ماكی نهخوشین و سیاسهت له كوردستانی عێراق پێوهی گرفتاره. چوارهم : رهفتارهكانی نهوهی نوێ و پێشتریش بزووتنهوهی گۆران سهرچاوهیهكی گهورهی دۆراندنی بههای سیاسهت بوون له كوردستانی عێراقدا ، هۆكارێكی گرنگی نا ئومێدی بوون بۆ باشتركردنی ژیانی گشتی و بهدیهێنانی لانیكهمی دادپهروهری ، ئهوان وهك له رێگای ههندێك ههڵویستی سیاسی و حزبییهوه بێ ئومیدیان گهیانده لوتكه، نهوهی نوێ كه تهنها كاری لهسهر شۆكی میدیایی ئهكرد بۆ مۆبیلیزهكردنی رای گشتی و ، بزووتنهوهی گۆرانیش كه له پراكتیكی سیاسیدا شتێكی جیاواز له حزبهكانی پێش خۆی نیشان نهدا ، سیاسهتی لهمانای راستهقینهی خۆی خاڵیكردهوه و ئهو خهونانه له گۆڕ نران كه بهم كایه گرنگهدا ههڵواسرابوون بۆ باشتركردنی ژیان پێنجهم : به بروای من رێگای راستهقینهی تێپهراندنی ئهو گرفتانه بوونی حزبێكه كه توانای ئهوهی ههبێت تایپێكی نوێ له مرۆڤ بهرههم بهێنێت ، مرۆڤێكی نوێی و پهروهردهكراو بخاته گۆرهپانی سیاسهتهوه ، مرۆڤێكی پهروهردهكراو به بهها و فكر و پرهنسیپ، مرۆڤێكی كهمتر قابیلی ئهوه بێت گهندهڵ بكرێت ، تهسلیم ببێت، مرۆڤێك كاری رێكخراوهیی و دامهزراوهیی وهك پرهنسیپی خۆی تهماشا بكات ، ئهم تایپه له مرۆڤ ئهتوانێت زۆر شت بگۆریت و مۆدیلی نوێی سیاسهتكردن بهینیته ئاراوه ، بهڵام حزبێكی وهك نهوی نوێ كه به سهرهتایهكی تهواو پۆپۆلیستی دهستی پیكرد ، پرۆژه گهورهكهی نمایش بوو له رێگای میدیایهوه ، بهدڵنیاییهوه نه ئهتوانێت مۆدیلی نوێی سیاسی بهینیته ئاراوه ، نه ئهشتوانێت بۆ زهمهنێكی درێژ روخساری راستهقینهی بشارێـتهوه ، له گهڵ بهشداریكردن له یهك خولی پهرلهمانیدا گهورهترین كهرتبون و یهكترتۆمهتباركردن سهریههڵدا
سەید ئەكرەم دونیا دبزڤینهكا زور بلهزدایه! نهخشهیێ گورینكاریێن رۆژههلاتا ناڤین ل گوپیتكێ دایه، كوردستان لبن مهستریا دوژمنكاریا مهزن ههناسێ ههل د كێشیتن! نهخشهرێگایهكێ كوردی، كوردستانی تاكه چارهسهریه....!! روژههلاتا ناڤین گرنگیهكا دێروكی، شوینهواری، كهلتوری، ئابوری...بنیاتی ههیه بو ههمی دونیایێ، چ ل چاخێن كهڤن یان ل سهردهمێ ئهم لێ دژین، كوردستان ژی دلێ روژههلاتا ناڤینه و خودانێ خوه سهروچاوهیێن مروڤی، ئابوری، لهشكهری و ئهمنی...ههمی ئالیه، بونا وێ ههرژ كهڤن تاكو روژا نوكه، بویه مهیدانا شهرهنخ و لێكدانێن ناڤدونیایێ و ههڤركیێن دێروكی و شارستانی لێ ههلدایه و بوخوه بویه ئاگر و بهلا و بوخهلكی بویه حهوینك و سهرچاوهیێ ژیانێ و باشترین شاهدێن ئهڤێ چهندێ دێروك و شارستانیهتا وێ، وهكی قودیكهكا روناهیێ بویهر و روپهلێن رویدانان سهروبنك دكهتن و ئاشكرا نیشا چاڤان ددهتن، نوكه ژی بزڤین و رویدانێن دونیا و نهخاسم ژلایێ هێزێن مهزن و دهولهتێن دهڤهرێ، دیمهنێن مهسترین رویدان و گهرم و گورترین سهرپێهاتی خودههلاڤێژن و وێنێن خوه دیار و بهلی دكهن، بونا ڤێ گرنگه پێشهات و دیتن بهێنه مناقهشه و شروڤهكرن، نهخاسم ژلایێ شارهزا و پسپور و كهسانێن پهیوهندیدار...ل گورهی دیتنا خویا كێم، دێ بزاڤێ كهم رونڤهكرن و شروڤهكاریێن خوه دهمه دیار كرن، بوێ هیڤیێ خوینهوارێ خوشتڤی بابهتی زهنگین و بههرهمهند بكهتن...!! 1- بسهر ههرهفتهیا وهلاتی(كوردستانێ)دا، رویدان بلهز و ئالوزن:- رۆژههلاتا ناڤین لڤی سهردهمی ههم بویهجهێ بهرژهوهندیێن ناڤدهولهتی، ههم ژی بویه بنگههێ شهرهنیخ و لێكدانێن ناڤنهتهوهیی و ناڤ دهولهتی، بگرهگه دشهرێ ئازادیا عێراقێ دا و ژ سهركار لادانا سهدام و دهستههلاتا حزبا بهعس، ههماههنگی و هاریكاریهكا ناڤدهولهتیا مهزن ههبویه پێترێ ژ(36)دهولهتا بهشداریا شهری كریه، ئهڤ شهره ئهگهر بناڤ لادانا سهروكهكێ دكتاور و دهستههلاتهكا خوینرێژ بیتن، بونا ئازادیا گهلهك و وهلاتهكێ، لێ دناڤهروك دا، دهستپێكهك بویه، بو ڤهكرنا رێكهك و رێگهچارهسهریهكا دی، بو نهخشهیهكێ بهرژهوهندخازێ ناڤدهولهتی و ههرێمی، بونا ههلشكافتنا دهڤهرهكێ و دیزاینكرنهكا دی بویه، بونا سهرهژنوی رێ وشوێنهكێ گونجایی بهێتن خهلق كرن و ئامادهسازی بو بهێنه كرن، روژههلاتا ناڤین و كوردستان ، ب نهخشهیهكێ دی و سهرژنوی دیزاین كرنا دهڤهرێ، بونا بهرژهوهندیێن دویرمهدا بهێنه بنیات كرن و خێروخێرات بهێنه پشك پشك كرن و ئهڤ پشكه بهێنه گهرنتی كرن، چونكی هێزێن ناڤدهولهتی ههر بو ژناڤبرنا سهدامی و رژێما وی نههاتبوون، بهلكی هاتبون تاكو ئهوێ بزڤرینن یا نهخشهیێ سایكس- بیكو و بهرئهنجامێ شهرێ جیهانی یێ(ئێك و دوویێ) نهشیای ل گورهیی بهرژهوهندیێن وان دابین و گهرهنتی بكهتن. گرنگه ژی ئهم ڤان زنجیره رویدان و سهرپێهاتیان باش بخوینین، باش شروڤهبكهین و خاندنێن زانستی و لوجیكی بو بكهین، رویدانێن(11)سبتێمبهرێ ل ئهمریكا، گرهڤا تهڤگهرا تالیبان، ئوسامه بن لادن و ئهیمهن زهواهری و تهڤگهرا(القاعیده)، بویهرێن كهشمیر و ئوكرانیا، حزبالله و حهماس، ستراتیژیهتا پان ئهردوگانیزم و تیروراداعش(كریزو گرێدانێن وان یێن ستراتیژیك هنه)، جهبههت النوسرهو فیدایێن زهنكی و بهرهیێ تیرورستیێ بناڤ(بهرهیێ رزگاری ل روژئاڤایێ ئاڤا فوراتێ)، گروپ و تهڤگهرێن ئیسلامی ل سوریێ و ل عێراقێ برهنگهكێ گشتی...تیرورا ترسناكا ههی دژی مروڤی، دژی وهلاتپارێزیێ، دژی شوناس و دژی شوینهوار و كهلتورێ دهڤهرێ و بنهخاسمهیی دژی خهلك و ههبونا كوردستانیان...گرنگیا هێلا ستراتیژیا ئابوری و ئهمنی(نهفت، غاز، هێزا سامانی..)، ژ خهلیجێ عهرهبی بو دهریا سپی ناڤهراست، دیسان ژئاسیا روژههلات(ئێكهتیا سوڤیهتا بهرێ) بو دهریا سپی...دیسان بهروڤاژیا وێ..پهیادهكرنا خومالی كرنا رێكا بازرگانیهكا سودمهندا كهل و پهلێن ئهمریكی و ئهوروپی بو روژههلاتا ناڤین...ئهڤ مژاره زور گرنگ و بهادار بهێنه خاندن و شروڤه كرن..نهخسم بریارا پایتهختبونا(قودسێ) وهكی پایتهختێ دهولهتا ئیسرائیلی، ئێكگرتنا بلنداهیێن جولان دگهل ئاخا دهولهتا ئیسرائیل، ل دهمێ بێتن بباوهرم هندهك دهڤهرێن دی ژی دێ هێنه سهر ئاخا ئیسرائیل...ئهڤه خالهكا جهوههریه و دڤێتن كورد و كوردستانی بگرنگیهكا زورا مهزن لێ نێرین و خاندنێ بو بكهن و گهلك ل سهر براوهستن...نهخاسم بلنداهیێن جولان ستراتیژیهتهكا زورا مهزن ههیه، ئهو ئاخ و مهنزلگهها كوران(جانپولا)بوینه، دێروكا وان، خوجهێن وێ سیارهكوردێن بجهرگ و خودان مالباتی بوین...گهلا ئهڤه ههلهكه بو بهرفرههبونا دهولهتا ئیسرائیلیا جوهونشین یان ژی كورد و كوردستانیان ژی پشك و شهنصهكێ وان تێدا ههیه....!! بنگههێ كلتور و روشمبیریێ(بابیلون) ل ئیسرائیل، كو ل سهرناڤێ ئیمپراتوریهت(بابل)هاتیه داناندن و ئاڤاكرن، زێدهی(250000)دوسهدوپێنجی هزار جوهیێن(عێراقی) ل وێره عێراقهكا نوی ئاڤا دكهن، گهلا ئهڤ عێراقه بو كێیه، كی مفادارێ ئێكێیه! عێراقی یان ژی جوهی و ئیسرائیلا مهزن، ئهڤێ ژی راڤهكرن و شروڤهكاریێن زور پێ دڤێن...!! 2- كوردستان زورا گرنگه، نهخشهرێگایا سایك- بیكو نهمایه، گورینكاریێن مهزن و ههلگرێ بیڤهلهرزهكا ههری بترس چاڤهرێنه..! ئهگهر ئهم هویرنێرینهكێ ل كوگایێن نهخشهسازیێن ناڤدهولهتی بكهین، دێ بینین نهخشه و نهخشهسازیێن ههری زور ههنه و بزاڤێن زور ژی ههنه ئهڤ نهخشهیه ل سهر ئاخێ بهێنه داناندن و بنهجهی كرن...ههری بالكێش ئهوه، دهولهتێن عهرهبی، ئیرانی، توركی...كو داگیركهرێن سهركینه ل سهر دهڤهرێ و ههم ژی سهركێشیا تیرورا ئیسلامی دكهن و بهرژهوهندێن خوه یێن نهتهوهیی دئاڤاهیێ ئیسلامێ دا ئاڤاكرنه و ئبسلام ههم كریه مللكێ خوه ههم ژی تیرورا دهڤهرێ پێ دكهن..ژبهرهندێ ئهڤان سێ دهولهت نهتوهیه لبهرگورینێنه و ئهو تێكدانا ههیی ژی بدهست و هزرێن وانان دهێتن پهیادهكرن..بونا ڤێ نهخشهیێ گورانكاریێن وان، ههم دئالیێ ئایدیوجی و ههم ژی دنهخهشهیێ جوگرافی دا، ئاشكرا كار تێدا دهێتن خویا كرن...لڤێره تشتێ ههری روهن و ئاشكرا، ب بهر ههستێن مه دكهڤیتن، ئهڤ سێ دهولهت نهتهوهیه ههرهشهنه بو سهر دهڤهرا روژههلاتا ناڤین، ههردیسان ههرهشهنه بو سهر بهرژهوهندیێن ناڤدهولهتی...لێ گهلێ چارن(گهلێ كورد + كوردستانی) گهلهكێ ئاشتیخواز و مافداره، دستراتیژیهتا ناڤدهولهتی دا، نهیار نهیار نینه و دهرفهت بوههیه ماف و ئازادیێن خوه بكاربینیتن...چونكی نهخهتهره(بڤهنینه) لبهر بجهكرنا بهرژهوهندیێن ناڤدهولهتی و دهرفهتا وێ ژی ههیه ههم بهرژهوهندیێن خوه بپارێزن و ههم ژی بهرژهوهندیێن ناڤدهولهتی بپارێزن، ئهو ژی یا راسته دهڤهرا روژههلاتا ناڤین(بنهخاسمهیه كوردستان) گرنگیهكا زورا ستراتیژیا ئابوری و ژیواری ههیه، كوردستان ئهو وهلاته یێ خهلیجێ عهرهبی دگهل دهریا سپی پێكڤه گرێدهتن، ههردیسانێ ئاسیا ناڤین و دهریا سپی دیسان پێكڤه گرێدهتن، ئهڤه پێكڤهگرێدانهكا زورا گرنگه و كورد و هێزێن كوردستانی دكارن ببنه تاكه ئهگهر بو پاراستنا ڤان ههمی پارسهنگ و بهرژهوهندیان. كوردستان وهلاتهكێ زهنگینه، ژئالیێ ئابوری و مروڤی و گهلهك ئالیێن دی، دیسان ژئالیێ فرههتیا (نهتهوهیی، دینی، مهزههبی...)زهنگین و ههمی رهنگییه، ئهڤ پرانیا خهلكێ ل كوردستانێ ژی دژیتن، گرێدانێن نڤشی، دینی، مروڤایهتی دگهلك دا ههیه، وهلات ژی وهلاتهكێ ههڤپشكه و بهرژهوندیدی ژی ههم ههڤپشكن و ههم ژی تێكئالزی و پێكڤهیینه! بوناڤێ ژی سهرنجهكا ناڤنهتهوهیی و فرهئالی ههیه، ژبهرهندێ ئهڤ فرهئالیهیه، وێ دخازیتن ههڤكاریهك و پێكڤهكاركرنهكا ههمی ئالیی و ههڤپشك ههبیتن، ئهگهر نهو! نهوهلات دهێتن رزگار كرن و نهژی پێكڤهژیانا مروڤی و ئاڤاكرنا ژیانا وهك ههڤی بنهجهدبیتن...!! بونا ههرئالیهكێ ناڤنهتهوهیی و ههرێمی بكاریتن بهرژهوهندیێن خوه ل گورهی خوه ئاڤا بكهتن...ههرئێك ژوان ل گورهی خوه مایتێكرنا خوه ل گورهی خوه دكهتن...ئیران بههمی هێزا خوه یا ئهمنی و لهشكهری و ئابوری مایتێكرنا خوه دكهتن و كاتێكرنا خوه ژی ههیه، عێراق تاكو رادهیهكێ زور ئێخستیه بن ههژمونا خوه، نهخاسم هێزێن(حهشدا شهعبی) و هندهك هێز و لایهنێن دی، بوخوه كرنه چادرهك و پاراستنا خوه پێ دكهتن، بگره ل باشور، ژ شنگار و سنورێ ئیبراهیم خهلیل تاكو دگههیتن خانهقین و حاجی ئومهران هێز و ههژمونا وێ ههیه...توركیا دئالیێ لهشكهری و ئابوری و دبلوماسی و زور ئالیێن دی دا، هێزهكا وان یازور ههیه( بگره بدههان و بهلكی بسهدان بنگههێن لهشكهری، تیمێن ژاندهردرمهری ههنه و باشور لبن ههژمونگهریا خوهدا خهندقاندیه و نهفهسا وێ وهرپێچایه ناڤا دهستێ خوه و تاكو رادهیهكی دهستههڤسار كریه...هێزێن دی یێن ناڤدهولهتی و بنهخاسمهیی(ئهمریكا، روسیا، ئهوروپا، صین، ئیسرائیل...) برهنگهكی ژ رهنگان كارتێكرن و ههژمونگهریا وان بخورتی ههیه....لێ دیسان دهرفهتێن مهزن ل بهر كوردا، لبهر كوردستانیان ههنه، خزمهتا خوه بكهن، دوزا خوه پێش بێخن، ههبونا خوه بنیات و ئاڤهدان بكهن...لێ تشتێ ههری جهێ مخابنی و گومانێ ئهوه هێزێن كوردستانی و نهخاسم لباشور دناڤا سیاسهتهكا نهبهرئاقل و نهلوجیكی و نهكهدواری دا ژیانێ دكهن، بشاشی سیاسهتێ دكهن، بهرژوهوهندیێن گهل و وهلات راپێچاینه ناڤا كولاتیا بهرژهوهندێن كهسان و بنهمالان، كهڤتینه ناڤا شهرنیخ و ههڤركاتیهكا نهرهوا و نهمهنتیقی...بویه سیاسهتهكا سهقهت، ئیدارهدانهكا گهندهل، حوكمرانیهكا ژبهرهڤ پێشڤه بو پاشدا دهێن برێڤهبرن، سهركهڤتن بوینه دوراندن، شانازی ژی بوینه شهرم و خهسارهتی و مللهت و وهلات كهڤتیه بهر دهڤێ رهڤدهگور و حهفتیارێن هار و برسی و روژ بو روژێ ههلامهتێ ترسێ و برسێ زێدهتر راپێچایه ناڤا تههلیكه و مهترسیهكا مهزنتر و وێرانهیترێ...بویه ولات، گهل رزگاربونا وان پێتڤی نهخشه و رێگهچارهسهریێن بلهز و تێر و تژیه. 3- كورد و نهخشه رێگایهكا كوردستانی:- كورد دبارو زروفێن دێروكی و نالهباردا توشی شكهستن و لێدانێ بویه، كوردستان دیسان دكاودانهكێ ناڤنهتهوهیی دا هاتیه دابهش كرن و توشی پارچهپارچهبونهكا نهرهوا و نهدادپهروهری بویه، ئهو كاودان زور دژوار بوینه، دوژمنكاریهكا زورا مهزن ل سهر گهل و وهلاتی هاتیه برێڤهبرن، ئهڤ دابهشبونه نهبتنێ دابهش بونا ئاخێ و نهتهوێ بویه، بهلكی دابهشبونهكا دینی، مهزههبی، كهلتوری، زمانهوانی، ئهخلاقی و ناڤ و ئهرناڤی ژی بویه، سیاسهتا پهرتكه و بهلاڤ بكه هاتیه پهیادهكرن، سیاسهتا قركرنا نڤشی هاتیه پهیادهكرن...بویه برینێن مهزن، ئێش و ئازارێن مهزن و خهتمی كهڤتینه ناڤا جهستهیێ كورد و كوردستانیان... ههردیسان ئهو كاودان، ئهو كاریگهری، ئهو دوژمنكاریا كولاتیا سالان ههیه و بهردهوامه، نهخاسم دڤی چهرخی دا، كو دبێژینێ چهرخێ پێشكهڤتنێ، چهرخێ ئهنترنێت و ئێك گونداتیێ....ئالاڤ و وهسائیلێن دوژمنكاریهك دی ل سهر گهل و وهلاتێ مه ژی دیسان دووبارهیی و چهندیجاری بوینه، ههردچیتن ژی خهتهر و بڤاتیا وان زێده و كاریگهر ترێ دبیتن...بویه گهلێ مه، ئاخا مه، پێتڤی رزگاریێ نه، رزگاری ژی نابیتن، ئیلا بمهرجێ ئامادهكرنا رێگهچارهسهری و گرتهنهبهرا پێرهههكێ گونجایی...ئهو رێك و چارهسهریێن دبینم گونجاینه بو خهباتا ڤێ قوناخێ، بو رزگاری و دهستهبهریا ماف و ئازادیێن خهلك و وهلاتی، بكورتی دناڤا ڤان خالان دا دبینم:- أ- كوردستان چار پارچهیه، ژبلی پارچا پێنجا...لێ نوكه باشور بویه سهنتهرێ سیاسهت و پیادهكرنا ماف و ئهركێن مروڤێ كورد و كوردستنی، چونكی ههرێمهكا رهنگه خوسهر ههیه...بویه دهێتن خاست پارت و سیاسهتمهدارێن باشوری، خوژشكهستنا خوه رزگار بكهن، دهست ژگهندهلیێ و جاسوسیهت و دووسهری و سێ سهریێ بهردهن و خوه رزگار بكهن، پروسهیهكا چاكساسی و پاكسازیێ( ژ سهری بو بنی) پهیادهبكهن، خوسهراست بكهن ژ غش و فهسادا ئیداری، ئهقلێ ناڤ و ناڤهروكا خوه باش بشون، سیاسهتهكا زانستی و وژدانی پیادهبكهن و بدهنه مهشاندن، ئهو ئیدارهیا دهێتن كرن، چ بو ئیدارهدانهكا ههرێمی یان بو دهولهتێ بیتن...گهرهكه خوه سهر راست بكهن، تایبهتمهندیا خوه ئاڤا بكهن، ل مالێ ماداریێ بكهن، ل عهشائیریێ عهشیرهتگهرایی، ل ئیدرێ ئیدارهدانهكا ساخلهم، لناڤا بارهگایێ حزبی حزبایهتی، لناڤا دائیرهیا لهشكهری و ئهمنی تهناهیا وهلاتی و پارساستنا هاولاتیبونێ بهێتن پهیادهكرن، لناڤا دادگههێ یاسا بتنێ سهروهر بیتن، ههمی مایتێكرنێ كهسی و حزبی بتهمامی بهێن پشت گوههاڤێتن، دبلوماسیهتهكا زانستی و ئالیسهنگ، جڤاكهكێ ساخلهم و جڤاكناسیهكا سڤیل و ساخلهم..پهیوهندیێن كورد و كوردستانیان ل سهر بنگههێن بهرژهوهندیێن ههڤپشك و ههمی ئالی بهێنه دروست كرن و رهچاو كرن. ب- كونگرهیهك، كوم جڤینهك، پهرلهمانهك، یان ههرتهڤگهرهكا دی بهێتن ئاڤاكرن، ئهڤ گرێدهنه دڤێتن ههمی پارچێن كوردستانێ، ههمی ئالیێن گهل و مللهت، چ لناڤ خوهیا وهلاتی یان ل دهرڤه و ل ئاوارهبونێ...ئهو كوم جڤین بهێتن دروست كرن، یا ههمی كورد( بههمی پێكهاتهیهیێ خوهیێ سیاسی و جڤاكی دناڤ دا جهدگریتن)، ههمی ئالیێن دینی و نهتهوهیی و مهزههبی و سیاسیێن خهلكێ كوردستانێ، برهنگهكێ ئارهزومهندانه و ل گورهی پروژهیهكێ گشت گیری تێدا بهشداریێ بكهن و پێكڤه بكارن بهرهژهوهندی و شوپێن خوه یێن نهتهوهیی، دینی، مهزههبی، سیاسی، جڤاكی...دناڤێ دا ههم جهبگرن و ههم ژی پاراستنا خوه تێدا بكهن. ت- دروست كرنا دو جڤاتان، جڤاتا پاراستنا لهشكهری و ئهمنی و جڤاتا دبلوماسی و بهرژهوهندیێن ههڤپشكێن پهیوهندیێن دهرڤهیی و ناڤخوهیی..دیسان دناڤا ڤان جڤاتان ژی... گهرهكه ههمی پێكهاتهیێ كورد و كوردستانی جهدناڤدا بگریتن و دیسان بكارن بزاڤێن خوهیێن گهلی ژی بئاوایهكێ سڤیل و دیموكراسی پهیاده و ممارهسه بكهن. پ- ئابوری وهبهرهێنانهكا زانستی و پشتگیر بو ههمی ئالیان بێ ههڤرك و بێ هیچ جوداكایهك، بنهبر كرنا قورغكاری و ماتێكرنێن نهدروست، ئاڤاكرنا ژێرخانهیا وهلاتی و نهخاسم پهرهپێدانا كهرتێ كشتوكالی و مهرداریێ، بكارئێخستنا كهرتێ كهشتوگوزاری و پیشهسازی و بیناسازی كرنهیهكا نمونهیی...دروست كرنا رێك وپر و بهنداناڤا و پروژێن كارهبا نیشتیمانی و كێمكرنا بهایان ل سهر هاوولاتی، نهخاسم بهایێن باجا دهرامهتی و ئهرزانكرنا بهایێ( كارهبێ، ئاڤێ، بانزینێ، نانی....)، ڤهكرنا دهرفهتێن كاری و خومالی كرنا تهندروستیا هاوولاتی و بتهندروستیهكا باش و ئازادیا بازاری ببهرچاڤگرتنا بهرژهوهندیا هاوولاتی و ههمی رهنگێن جوداكاری و قورغكرنێ ژ رههوریشالان بهێنه كێشان و دهركرن...كهسێ مناسب ل جهێ مناسب بهێتن داناندن و دامهزراند، دهزگایێن چاڤدێریا مالی و دارایی و ئابوری...نهخاسم راگههاندنا ئازاد بتهمامی بهێنه پشتگیری و تایبهتمهندی كرن، تاكو بكارن بنه دهستههلات و ئیداره بكهڤیتن بن فشار و بن رێسا و یاسایێن دادهڤانی و وژدانی. 4- دوماهیك خال، وهسان دبینم، دینهمویا گورانكاریان ل باشوره، بهرپرسیاریی ژی دیسان گشتیه لێ پشكا ههری مهزن دیسان لباشوره، لباشور ژی گهلهك نهتهوه و دین و مهزههب و ئالیێن سیاسی جڤاكی...ههنه، لێ ل گورهی دیتنا من دیسان بهرپرسیارهتا دێروكی، ئهخلاقی، سیاسی، جڤاكی، برهنگهكێ سهركی دكهڤیتن سهر سێ ئالیان(( ئالیێ ئێكێ پارتی و لایهنگرێن رێكا مهلا مستهفا بارزانی، ئالیێ دووێ تهڤگهرا ئازادی و ئالیگرێن عهبدولا ئوجولان، ئالیێ سیێ یهكێتی نیشتیمانی و ئالیگرێن(ماجلال و ناوشێروان مستهفا)...ئهگهر ئهڤه ل سهر ئالیهتهكا گونجای، ل سهر بهركهڤتهیهكا نیشتیمانی رێك بكهڤن، بمن وهره ههمی ئالیێن دی، دێ دهاریكار و ههماههنگ بن...ههردیسانێ ههمی ئالیێن ناڤدهولهتی(ئهمریكا، روسیا، ئهوروپا...)دێ رێزێ لێ گرن و دگهل دا دهاریكار بن، ل وی دهمی هێزێن ههرێمی ژی و نهخاسم دهولهتێن ( عهرهبی، توركیا، ئیران) دێ مهجبور بن خو دگهل رهوشا كوردستانیان گونجینن..ل وی دهمی بیاڤێ دهولهتبونێ، بیاڤێ ئێكگرتنا چارپارچهیان یان خوگونجاندنا وان پارچێن ههیی، دێ برهنگهكێ باش پهیدا بن و رهوش ئێدی دێ هێدی هێدی سروشتی بیتن و خوگونجاندن ژی دێ پهیدا بیتن. مایه بێژین كوردا، خهلكێ كوردستانێ چهند بهرژهوهندی ههیه دگهل عهرهبا، هندی وێ بهرژهوهندی ههنه دگهل ههرئێكێ ژ تورك و فارسان(مهرهم دهولهتێن وان)، بویه ههمی رێڤهچوونهك، ههمی نهخشه و پلانهك پێتڤیه ل سهر بنیاتهكێ ساخلهم و ل گورهی بهرژهوهندیێن ئالیسهنگ بهێنه پیاده و بینا كرن، بهشمهندیا زانستی، بئیدارهدانهكا خهلاقی، بێ غش و عیلهت، بدهست و دارهكێ شارهزا و ساخلهم، بئنیهتهكا مروڤایهتی و بوژدانهكا ناڤ و ناڤهروكی، ههرتشت سهر راست و بنهجهو دروست دبیتن.
.gif)
پەیكار عوسمان چەنێکە هاتوهاواری ئەوەمە (ئێمە پێویستمان بە ئەخلاقێکی سیاسی ترە بەك بە هێزی سیاسیی تر) چونکە باشئەزانم ئەخلاقی سیاسی مەوجود کە پارتی و یەکێتی نوێنەرایەتی ئەکەن، تا ئاساتی سفرو خوارتریش دابەزیوەو لەناو ئەم ئەخلاقەدا تەنیا ئەتوانی مونافەسەی "بێئەخلاقیی" لەگەڵ پارتی و یەکێتی بکەیت، نەك شتێکی تر! لەناو ئەم ئەخلاقەدا یەك ڕێگا هەیە بۆ ئەوەی یارییەکە لە پارتی و یەکێتی ببەیتەوە، تەنیا ئەوەی کە لە پارتی و یەکێتی بێئەخلاقتربیت! خراپترین شت کە موعارەزەی ئێمە کردی، ئەوەبوو کە دژایەتی پارتی و یەکێتی کرد بە (فەزیلەتی سیاسی) لەکاتێکا دژایەتی خودی پارتی و یەکێتی فەزیلەت نیە، دژایەتی ئەخلاقی سیاسی پارتی و یەکێتی فەزیلەتە! پێشتریش لە شۆڕشدا هەمان هەڵەمان کرد، دژایەتی بەعسمان کرد بە فەزیلەت نەك دژایەتی ئەخلاقی بەعس، هەرئەمەشبوو وایکرد، کە دواتر هەمان ئەخلاق کۆپی و دووبارەبکەینەوە. کاتێ بەرامبەر پارتی و یەکێتی ئەوەستیتەوە، ئەشێ تۆش هەر پارتی و یەکێتییەکی تربیت، بەڵام کاتێ بەرامبەر ئەخلاقیاتی پارتی و یەکێتی ئەوەستیتەوە، ئیتر تۆ پێویستە هەڵگری ئەخلاقێکی سیاسی تربیت و ئەمەش ڕێگا دروستەکەیە! سەیرکە چونکە دژایەتی پارتی یەکێتی بووە بە فەزیلەت، ئیتر هێزی سیاسی و کەسانی وا پەیائەبن، کە تەنیا لەبەرئەوەی دژی پارتی یەکێتین(هەڵبەتە ئەگەر دژایەتییەکەش ڕاستی بێت) ئیتر ئاساییە هیچ سنورێکی ئەخلاقییان نەبێت، چونکە لای ئەوان ئەخلاقی هەرە باڵا دژایەتی پارتی و یەکێتییە نەك خودی بەها ئەخلاقییەکان! ئەخلاقی سیاسی ئێمە هەر لە ڕۆژی یەکەمدا کەوت کە بە تاڵانیی دەستمان پێکرد. دژایەتی ئەم ئەخلاقە کەوتووەش، لەو ڕۆژەوە کەوت، کە دژایەتی پارتی و یەکێتی بووبە هەموو فەزیلەت و ئەخلاقی سیاسی! یەعنی ئەخلاقی سیاسی ئێمە لەبری جارێك دووجار کەوتووەو هەستانەوەیەش بە دواکەوتنی دەنگەدەنگێکی تر نابێت، کە چەن ساڵ جارێك دووبارەی ئەکەینەوە، بەڵکو بە هەڵوەستەو بێدەنگی و بیرکردنەوەیەك. بیرکردنەوەیەك کە چاومان بکاتەوە هەموو مێشەکانی سەر زبڵەکە وەکو خۆی ببینین و چیتر هەنێکیمان لێنەبێت بە پەپوولە. بیرکردنەوەیەك وابکات کە تەنیا خۆمان لە زبڵەکە دەرکەین، نەك ئەوەی لە خەیاڵپڵاویی پاککردنەوەی زبڵدانەکەدا هەمیشە خۆمانی تێنێین! بیرکردنەوەیەك کە دواترو لەوسەرەوە، بمانخاتە سەر هێڵی پاککردنەوەی کۆی زبڵەکەو مێشەکانی سەری، نەك ئەوەی ئیشی ئێمە هەرئەوەبێت چەنساڵ جارێك مێشێك ئیزافەبکەین بۆ سەر زبڵەکە! ئێمە پێویستمان بە پاكبوونەوەی سیاسییە، پاكبوونەوەش بەوەنابێت کە لەگەڵ مێشا بچین گوو پاكبکەینەوە، ئەمە وەهمە چونکە ژیانی مێش لەسەر پیسییە.. پاکبوونەوە ئەوەیە کە خۆمان لە مێشەکان پاکبکەینەوە، نەك وەهمی ئەوەی کە لەگەڵ مێشا زبڵ پاكبکەینەوە.
ئاسۆس هەردی رۆژی ٢٢ی نیسان، حکومەت، حیزب، دامودەزگاکان، کەناڵەکانی راگەیاندن... ئاهەنگی یادی دەرچوونی یەکەمین رۆژنامەی کوردییان گێڕا. لەسەر شاشەی تەلەفزیۆنەکان، بەرپرسەکان پێشبڕکێیان بوو بۆ "بەرزڕاگرتن!"ی ئەم یادە، ستایشو پیاهەڵدانی رۆژنامەگەریی کوردیو جەختکردنەوە لەسەر گرنگی ئازادیی رۆژنامەگەری لەکوردستاندا. کەناڵە حیزبیو سێبەرەکان پڕ بوون لە راپۆرتی تایبەت بە چالاکییەکانی یادەکەو بەرنامەو گفتوگۆی پڕ لەدروشمی بریقەداری داکۆکیکردن لە ئازادی رۆژنامەگەری. ئەمە لەکاتێکدایە کە ئەمڕۆ رۆژنامەگەریی کوردی بە یەکێک لە سەختترین قۆناغەکانی خۆیدا تێدەپەڕیت. ئەو پەراوێزە بەرتەسکەی بۆ میدیای ئازاد لە کوردساندا هەبوو، رۆژبەرۆژ بەرەو بچووکبوونەوەو لەناوچوون دەچێت. حیزبو سیاسەتمەدارەکان لە رێگەی تەرخانکردنی بوودجەی زەبەلاحەوە بۆ "میدیای سێبەر"، هەنگاو بە هەنگاو کایەی میدیایی کوردستان داگیردەکەن. میدیای سێبەر دیاردەیەکی تازە نیە لە کوردستاندا، هەر لەدوای راپەڕینەوەو لەگەڵ توندوبوونەوەی ململانێێ نێوان حیزبەکانو دواتریش شەڕی ناوخۆدا، لێرەو لەوێ دەمانبینی چەند بڵاوکراوەیەک هەڵدەتۆقین کە ئەرکیان ئەوەبوو پەلاماری رکەبەرەکان بدەنو هەواڵو زانیاریی موخابەراتیو زۆربەی جار هەڵبەستراو لەسەریان بڵاوبکەنەوە. بەڵام بێگومان ئەوەی ئەمڕۆ هەیە، جیاوزییەکی دیاری لەگەڵ ئەوانەی نەوەدەکانی سەدەی رابردوودا هەیە، هەم لەرووی قەبارەو تێچوونەوەو هەم لەڕووی تەکنیکی کارکردنەوە. وەکو جاری تریشو لەشوێنی تریشدا باسم کردووە، پێم وایە کەناڵێ (جەزیرە)ی قەتەریو هاوشێوەکانی بوونە مۆدێلێک بۆ سیاسەتمەدارەکانی ئێمە، بەتایبەت پاش ئەوەی (جەزیرە) لەماوەیەکی پێوانەییدا توانی ئەو سەدان کەناڵە عەرەبییە رەسمیو مردووانەی وڵاتانی عەرەبی لە مەیدانەکە بکاتە دەرەوەو ببێتە پڕبینەرترینو کاریگەر ترین کەنال لە وڵاتە عەربییەکاندا. توانی وڵاتێکی بچووکو بێقەوارەی وەک قەتەر بکات بە گەمەکەرێکی گرنگ لەنێو وڵاتە عەرەبییەکانو ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستیشدا. هەمووشمان دەزانین ئەو جزیرەیەی لەسەرەتادا (بەو جورئەتو کرانەوە بێوێنەیەی لەهیچ میدیایەکی عەرەبیدا نەماندیبوو) وەک کەناڵێکی ئازاو ئازادو جیاواز خۆی پێناساندین، ئێستا ئیتر وەک دەڵێن، دەستەکەی کەشفەو بە روونی دیارە لەرووی سراتیجەوە چ ئامانجێکی هەیەو خزمەتی چ ئایدیۆلۆجیاو بەرژەوەندییەک دەکات. جەزیرە بەرهەمی داهاتی زۆروزەبەندی پەترۆڵو خەونی بەرزفڕینی میرو شێخە گەندەڵەکانی قەتەر بوو، بەڵام جیاوازی ئەمانەی دوایی لەگەڵ میرو سەرکردە گەندەڵەکانی تری ناوچەکەدا ئەوەیە، قەتەرییەکان گەلێک زوو لە گرنگیو کاریگەریی میدیا لەسەردەمی شۆڕشی زانیاریو تەکنۆلۆجیدا تێگەیشتن. دەستپێشخەر بوون لەداهێنانی میدیایەکدا کە پێشتر لەناوچەکەدا نموونەی نەبوو، میدیایەک کە بە ڕواڵەت ئازاد دەنوێنیو رووبەرێکی فراوان بە دەنگە جیاوازەکان دەدات، بەڵام لە ناوەرۆکو ستراتیجدا، لە وێنەو پەیامدا، بێ هیچ گومانێک ئاڕستەکراوەو لەخزمەتی ئایدیۆلۆجیاو سیاسەتێکی دیاریکراودایە. رووداوەکانی "بەهاری عەرەبی!"و قەیرانی نێوان سعوودییەو قەتەر، باشترین دەرخەری ئەو راستییە بوون. ئەو دیاردەیەی ئەمڕۆ لە کوردستاندا بە "میدیای سێبەر" ناسراوەو خەریکە بەتەواوی فەزای راگەیاندنی کوردی داگیر دەکات، هیچ نیە جگە لە کۆپیکردنەوەی ئەزموونی جەزیرەو هاوشێوەکانی. جێگەی سەرنجە کە تەنانەت سەرچاوەکانیشیان هەمان سەرچاوەن: داهاتی زۆروزەبەندی پەترۆڵو سەرکردەی گەندەڵ! بێهوودە نیە کە لە لوتکەی قەیرانی داراییو بێمووچەیی خەڵکی کوردستاندا، "ئەو کەناڵانە نە بایان دیو نە باران!"، بگرە لەو دۆخە سەختەشدا ژمارەیان زیادی دەکردو چاوەڕێ دەکرێ زیاتریش بکەن. بەڵام با بێویژدان نەبین بەرامبەر بە جزیرەو ئاماژە بە جیاوازییەکی گرنگ لەنێوان ئەو کەناڵەو میدیای سێبەری کوردیدا بکەین. ئەگەر کەشفبوونی دەستەکەی جزیرە چەند ساڵێکی پێچووبێت، ئەوا میدیا سێبەرەکانی لای خۆمان هەر زوو، لە هەموو تەنگژەیەکی سیاسیی هەرێمی کوردستاندا، جار لەدوای جار دیوی راسەقینەی خۆیان بۆ ئاشکرا کردووین. ئاخر وەکو دەڵێن (تەقلید) قەت وەکو (ئەسڵ) دەرناچێو وەکو ئەوی پێ ناکرێ. بەکورتی، دەسەڵاتدارەکان بە زەبری هێزو گوشارو تۆمەتو هەڵمەتی راگەیاندنی کەناڵە زۆرو بۆرەکانیان نەیانتوانی میدیای ئازاد لەناوبەرن. ئێستا دەیانەوێ بە زەبری پارەی بێ حسابیان فەزای میدیایی کوردستان کۆنترۆڵ بکەن. ئەمەش شەڕێکی نابەرامبەرە: گیرفانی بەتاڵ، بەرامبەر بانکی "سیاسییە بازرگانەکانو بازرگانە سیاسییەکان"! لەگەڵ ئەوەشدا دڵنیام لەوەی ئەگەرچی ئەمە قۆناغێکی سەختو تاریکە بۆ ئازادی رۆژنامەگەری لەکوردستاندا، بەڵام ئەمیش هەر تێدەپەڕێ. جارێ با ئەوەمان لەبیربێ کە کوردستان قەتەر نیەو هیچ ئەزموونێکی (کۆپی- پەیست)یش سەرکەوتوو نابێت. جگە لەوەش دەبینین خودی ئەسڵەکەیش، واتە کەناڵی جزیرە، چیدی ئەو کەناڵە کاریگەرە نیەو ئەو رۆڵەی نەماوە کە لەسەرەتادا هەیبوو. لەبەر هیچ نا، لەبەر ئەوەی هیچ کەسو دەزگایەک ناتوانێ تاسەر، خەڵکی بخەڵەتێنی. لەهەموو ئەوانەش گرنگتر، ئێمە میللەتێکین دەیان ساڵە لەپێناوی ئازادیدا قوربانی دەدەین، دوژمنە زەبەلاحو خوێنڕێژەکان نەیانتوانی چۆکمان پێ دابدەن، بۆیە ئەگەر رۆژگاری تاریکیشمان بەسەردا بێت، بێگومان تەسلیم نابینو بەردەوام دەبین. داهاتووش هەر بۆ ئازادیو ئازادیخوازانە.
دانا رەشید یەکێک لەو کەسایەتیە دیارو تا رادەیەکی زۆر ئەگەر گونجاو بێ بۆ وتن ( قسە لە ڕووانەی) کە بەم دوایە دەرکەوت رابون مەعروفە ، رابون پێش دروست بوونی بزوتنەوەی گۆرران دەنگیمان دەبیست وەلی گۆرران سەرەتا وەک بزوتنەوەیەکی جەماوەری لەسەر بنچینەی رای ئازاد و ئازادی رادەربڕین و رەخنە گرتن ، یەکێک لەو رەخنە گرە ئیجابیانەی دەرکەوت رابوون مەعروف بوو ، هەتا ئەو کاتەی گۆرران لەگەڵ رەوتی ئێش و ئازارەکانی جەماوەردا بەرامبەر حکومەت و پەرلەمانی گەندەڵ و حیزبی کۆمپانیاو دەسەڵاتی بنەماڵە دەجەنگاو لە ململانێێ توندا بوو ، قسەو کارو ئاکاری هەم رابون و هەم ئەوانەی ئەوکات لە بەرەی ئۆپۆزسیۆن بوون بەرز دەنرخێندرا ، چونکە لەسەر دروشمە بنچینەییەکانی بزوتنەوەی گۆرران کار دەکرا ، بێ گومان گەورەترین دروشم ( گۆڕینی سیستەمی حکومرانی ، نەهێشتنی مەحسوبیەت و مەنسوبیەت ، دوور خستنەوەی دەستی بنەماڵە لە حکومەت و سیستەمی حوکمدا ، دەستورێکی نیشتمانی بۆ هەرێمی کوردستان ، ئازادی و دیمۆکراسی و ماف فەراهەم بکرێت ، سەرانی حیزب راستەوخۆ دەست وەرنەدەنە کاروباری حکومەت ، ئازادی رۆژنامە نوسی ، سەروەری دادوەری ، ....... هتد) وەلی کاتێک ئەم بزوتنەوەیە لە رەوتی خۆی لایداو کەوتە سەر سەودای جۆرێک لە بنەماڵە کردن و قۆرخ کردن و بە گژا چونەوەی رەخنەو واتە بوو بە ستایلێکی تری هەمان کوالیتی حیزب لە باشوری کوردستان ، ئەوکات رابون مەعروف کە هاتە دەنگ وەک چۆن هەمان رابون ئێستە لە نەوەی نوێ هاتۆتە دەنگ ، جا لێرەدا دەکرێ بپرسین گەلۆ ئەم دەنگە تا چەند دەنگێکی رەواو رابون و پڕ رەخنەی جدی بوە و هەیە ؟ بەندە بەش بە حاڵی خۆم ئەوکاتەی لە ناو گۆرراندا بوو بەرگریم لێ دەکرد ، چونکە ئەوەی ئەو دەیوت راستیەکی حاشا هەڵنەگر بوو ، ئاخر دیار ترین دروشمی بزوتنەوەی گۆرران بریتی بوو لە شەفافیەت کە قسەت لەگەڵ هەر گۆرانخوازێک بکردایە یەکەم وشە نا دوەم وشە دەیوت شەفافیەت ، کاتێ خودی شەفافیەت دەکەوێتە ژێر پرسیارەوە ، ئەگەر دەنگ هەڵنەبڕیت و نەیەیتە دەنگ ئەوا بێ شک خودی خۆت دەکەویتە ژێر پرسیارەوە گەلۆ کەوتویتەتە گیرفانی کام لایەن و کام کۆمپانیاو بەرژەوەندیەوە ، ئیدی سیاسەت و کاری رێکخراوەی دەبێتە قسەو ئاخاوتنێکی تەواو فریودەر و هەڵخەڵەتێنەرانە ، رابون لێرەوە دەنگ هەڵدەبرێت واتە سەرەتای دەرکەوتنی کیشەکە ، سەرەتای بە بنەماڵە کردن و بە کۆمپانیا کردن و سەرەتای تاریکاندن و سەرەتای بە لارێ بردنی ماف و دەنگی خەڵک ، رابون دەیوت ئەو میلەتەی دەنگی خستە پاڵ دەنگی بزوتنەوەی گۆرران بێ گومان بۆ ئەم کارو کردەوانەی ئەمڕۆ دەنگیان نەداوە ، هەر بە هەمان ریتم و لۆجیک ئێستە دەلێ ، ئەوەی دەنگی داوە بە نەوەی نوێ و پەرلەمانتاران بێ گومان بۆ ئەم بە کۆمپانیاو بنەماڵە کردنە دەنگی نەداوە ، کەواتە بەم لۆجیکە دەنگ هەڵبرینی هەم رابون مەعروف و هەم هاورێکانی بەدەر لەوەی چ نەوەی نوێ و چ (بزنس مان) شاسوار عبدالواحد دەخەنە ژێر پرسیارەوە ، کۆی گشتی جوڵانەوەکەو تەواوی دەنگ دەرانیشی رادەچڵەکێنێت کە ئیدی هۆشیارتر بن لەوەی کە هەن ، برواو سیقە دەبەخشێتە هەوادارو دەنگ دەرانی جوڵانەوەی نەوەی نوێ کە ئیوە دەنگتان داوە بە بەرنامەو پرنسیبەکانی جوڵانەوەی نەوەی نوێ لە ژێر دروشمی روناکی گڵۆپێک ، نەک بزنس مان و خاوەن کۆمپانیایەک ، لێرەوە تێک چون و پەرت بوونی فکرو ئایدیا دێتە گٶرێ کە دوو کەرت بوون و چەند کەرت بوون دروست دەبێ و جارێکی تر حیزبێکی تری بنەماڵەیی و کۆمپانیاو باندێکی تری حیزبی دەچیتە سەر ئەوانی تر ، بۆیە دەبێ جوڵانەوەی نەوەی نوێ بە راشکاوی پشت گیری رابون و هاورێکانی بکەن و بۆ بەرگری لە خۆیان و لە دەنگدەرانیان چ شاسوار عبدالواحید وەک سەرۆکی جوڵانەوەکە یەک لا بکەنەوە و لە نێوان کۆمپانیاو بزنس و حیزب و حکومەتدا سنوربەند بکەن کە یا سەرۆکی نەوەی نوێ بێ یا بزنس مان و خاوەن کۆمپانیا بێ ، لە لایەکی تر نەوەی نوێ بە رێگەی دروشمەکانیدا بەرن نەک بە لارێێ خواستە بنەماڵەیەکان و پیلان و پلانەکانی خوشکو برا بەرن .
گۆران عەلی كەریم عێراقی ئێستا خەریكە وێنەیەكەی رونترو و ئاشكراتری دەبێت، هەر چەندە نەخشەی سیاسییەكەی لەتابلۆیەك دەچێت، كە جێگە پەنجەو دەستی نادیاری پێوە دیارە، بەڵام بەئاسانی هەمومان دەتوانین وێنەكە بینین. سێ سەرۆكایەتیەكەی كە پێكهاتەیەكە لە شیعە و سونە و كورد، هەرچەندە ئەمە لەدەستوری عێراقدا ئاماژەی پێنەدراوە، بەڵام وا بۆ چوار خول دەچێت وەك عورفێكی سیاسی لێهاتوە، هەربۆیە كورد لەسەر سەرۆككۆماری، شیعە بۆ سەرۆك وەزیرانی و سوننەش بۆ سەرۆكی پەرلەمان لەناوخۆیاندا كێبەركێیانە نەك لەگەڵ یەكتر. بەڵام لەپێكهێنانی دەوڵەتدا رێكەوتنی لەسەركراوە. چەند هەفتەیەكە باس لە سەرهەڵدانی بەهاری عەرەبی ئەكرێت، پێشبینیەكان ئەوەیە گوایە لەمانگە گەرمەكانی هاویندا، ئەگەری سەرهەڵدانی نارەزایەتی لەشارەكانی خوارو هەیە، دیارە عێراق وڵاتیكی پركێشەیەو لێواو لێوە لە گەندەڵی، عێراقی دوای سەددام هێشتا نەیتوانیوە لەسەر پێیەكانی خۆی بوەستێت، بونی گەندەڵی و بەهەدەردانی سامانی گشتی كەبەشێكی زۆری هێزە سیاسیەكانی لەپشتەو هەندێكیان تۆمەتبارن بەوەی كە ئەوان رێگە خۆشكەرن بۆ ئەم دۆخە،هەمو ئەوانە وایكردوە ویستێك دروست بێت تەرو وشك پێكەوە بسوتێنێت، بەڵام بەئاسانی هەست بەو بزوێنەرەش دەكرێت، كە بەشێك لەو هێزانەی لەپشتەوەیە كە خۆیان سودمەندن لەدرێژەپێدانی ئەم دۆخی گەندەڵی. گرفتی نێوان پێكهاتەكانی عێراق، گرفتی دروستكراوە،زۆر بە ڕونی ئەوە دیارە هەمو ئەو هاندان و پیلانگیڕیەیی دەرەوەی عێراق، وایكردوە هەندێك بەویستی بەرژەوەندیەكانی خۆیان خوێندنەوە بۆ دۆخی عێراق بكەن، رەنگە بەشێكی رەخنەو گازندەكان لە سۆنگەی ئەوەوە بێت خۆیان لەم نەخشەیە بەشی كەمیان بەركەوتوە و خوێندنەوەكەیان تێكەڵ بە ئەجێندای كەسایەتی خۆیان بكەن. عێراق و عێراقیەكان چەندین ساڵە لەناو دۆخی خراپ و جەنگی قورسدا دەژین، حوكمی فاشی بەعسیەكان، شەڕی هەشت ساڵەی عێراق- ئێران، گەمارۆی ئابوری، جەنگی كەنداو، دواتریشیان گرفتەكانی ناوخۆ و شەری كاولكاری داعش، بەشێكە لە وەیشومەی مێژوویەكی درێژ و تا ئێستاش بەردەوامە، پرسیارەكە ئەوەیە، ئایا عێراق پێویستی بە چاكسازییەكی ریشەی و شێنەیی هەیە، یان بە بەهارێكی عەرەبی هاوشێوەی وڵاتانی تری عەرەبی؟، ئاخۆ ئەو وڵاتانەی بەهاری عەرەبی تیدا رووی داوە بەكۆێ گەیشتون؟، خەڵك چەند سود مەند بوون؟، ئەمە لەكاتێكدایە کەدەسەڵات لەعێراقدا، هەر چەند ساڵێك قابیلی گۆرانكارییە و كورسی دەسەڵات وەك دەسەڵاتە شمولییەكان لەسەر هیچ كەس و لایەنێك تاپۆ نەكراوە. لەعێراق چەك لەدەستی چەند هێزێكی ملیشایی حزبی و مەزهەبیدا هەیە، بۆیە گرنگە بەهەستیاریەوە سەیری دۆخەكە بكرێت، بەتایبەتی لەم كاتەدا كە عێراق خەریكە دەبێتە چەقی، بەریەكەوتن و كێبەركێكان، بۆیە بۆ لایەنەكان و خەڵكیش واباشترە، لەبەرژەوەندیی تەسكی خۆیانەوە سەیری دۆخەكە نەكەن، چونكە ئێستا سەرباری ئەو تێبینیانەی هەیە، سێ سەرۆكایەتیەكە، توانیویانە ئاڵۆزی هەرێم و ناوەند، شیعەو سونە، كوردو عەرەب تارادەیەكی باش خاوبكەنەوە، بەتایبەتی كە بەهەوڵی دبلۆماسی سەرۆكایەتی كۆماری عێراق رووی لەكرانەوە كردوە و پەیوەندیەكانی خۆی لەگەڵ ولاتانی دراوسێ و جیهان رێكخستۆتەوە. مرۆڤی هوشیار لێرەوە سەیری دیمەنەكە دەكات، نەك لەو شوێنەوە كە خۆیی و بەرژەوەندیەكانی دەبێتە چەقی بیركردنەوە، گرنگە پرسە زاتییەكان گرفتە ئیدارییەكان، نەكرێتە بەهانە بۆ پەلاماردان و شەرعیەت دان بەپلار هاویشتن، گرنگە لەوەتێبگەین كە گۆرانكاری و چاكسازی ئەوەیە مرۆڤ لەدائیرەكەی نزیك خۆیەوە دەستپێبكات، چونكە ئەوەی دەوترێت تۆیەك بۆ دەوروپشتەكەت باش نییت، ئەو رێچكەیەیە كە دەمانباتەوە سەرمەحسوبیەت، بۆیە ئەوەی دەكەوێـتە دەرەوەی بازنەكە، هەقە لەوەتێبگات چاكسازی لەلای ئەوەوە دەستی پێكردوە
.gif)
كەمال چۆمانی لە بانگەشەی هەڵبژاردندا، زۆربەی هێزەکان باسی دروستکردنی دەرفەتی کاریان دەکرد. قوباد تاڵەبانی لە هەمویان زیاتر. لە هەرێمی کوردستاندا، کێشەیەکی گەورە بێکارییە کە مەحاڵە حکومەت چارەسەری بکات. هیچ ئامارێکی فەرمیی و بڕواپێکراو نییە کە رێژەی بێکارییمان پێبڵێت، بەڵام بەدڵنیایی رێژەی بێکاریی، بەتایبەتتریش لەناو گەنجان، مەترسیدارە. کێشەیەکی بێکاریی هەر ئەوە نییە کار نییە، بەڵکو لە دونیای ئەمڕۆدا، هەندێک پسپۆڕیی و لێزانیی هەن چیتر لە بازاڕی کاردا شوێنیان نابێتەوە، پیشەیەک نییە بیکەن. واتا کێشەکە هەر نەبونی کار نییە، بە نمونە دکتۆرێک دەکرێت ئەمڕؤ کاری نەبێت، بەڵام سبەی کاری دەستدەکەوێت، بەڵکو کێشەکە قوڵترە لەوە چونکە هەندێک پسپۆڕیی هەن لە ئێستدا لە بازاڕدا ناتوانرێت بخرێنە سەر کار. بە پێشکەوتنی ئابوریی هەرێمی کوردستانیش، بەتایبەتتریش بە پێشکەوتنە دیجیتاڵ و ئەلکترۆنییەکان، بازاڕی کار کێشەی زیاتری تێدەکەوێت. بۆ نمونە، ئەگەر لە هەرێمی کوردستاندا گواستنەوەی گشتیی پێشبکەوێت، پاس و ترام لەناو شارەکاندا جوڵە بکەن، ئەوا شۆفێرانی تەکسیی دەکەونە قەیرانێکی زۆر گەورە کە تەکسیی پیشەیەکی بەهێزە لە کوردستاندا. کەم شوێن هەن لە دونیادا هێندەی زانکۆکانی هەرێمی کوردستان ساڵانە بڕوانامە ببەخشنە خوێندکاران، بەڵام ئەو خوێندکارانە ئامادە ناکرێن بۆ هیچ کارێک، ژمارەیەکی کەمیان نەبێت. هەندێک پسپۆڕییش هەن لە بازاڕی کاردا شوێنێکیان نییە کاری تێدا بکەن. لە شارێکی وەکو هەولێری پایتەختدا، دو دەزگای هونەریی نادۆزیتەوە بۆ نمونە کە دەرچوانی هونەرە جوانەکان بتوانن کاری تێدا بکەن. وەزارەتی رۆشنبیرییش هیچ پڕؤژەیەکی ئەوتۆی نییە بۆ دەرچوان، تەنانەت فەندێکی بچوکیش نییە بۆ هونەرمەندێک ئەگەر بیەوێت داهێنانێک بکات. دەرچوانی مێژو لە کوێ کاربکەن؟ ئەی ئەوانەی جیۆگرافیا و کۆمەڵناسیی و زمانی کوردیی؟ ئەمڕۆ لە دونیادا، زۆر باس لەو مەترسییە گەورەیە دەکرێت کە لە داهاتودا ئامێرەکان لە ئینسان زیرەکتر دەبن، تەنانەت دەکرێت ئەپڵیکێیشنێک باشتر لە دکتۆرێک چارەسەریی نەخۆشییەکانت بۆ بنوسێت. دەکرێت سەیارەی زیرەک جێی ئەو سەیارانە بگرێتەوە. ئەمە مەترسیی گەورەن، بەڵام دونیا باسیان دەکات و بەدوای چارەسەریین. لە هەرێمی کوردستاندا، قەیرانەکان زۆر قوڵن، کەچی پۆپیولیستانە بەرپرسانی حکومەت و حیزبەکان زۆر بەسادەیی باس لە دۆزینەوەی کار و دروستکردنی دەرفەتەکان دەکەن. دەبێت ئەوە بزانن کە بێکاریی ناو گەنجان هەڕەشەیەکی هەرە گەورەیە کە لە داهاتوی زۆر نزیکدا روبەڕوی حکومەت و حیزبەکان دەبێتەوە. بێکاران ناتوانن دە ساڵی تر چاوەڕێبکەن بۆ ئەوەی کاریان دەستبکەوێت، یان خۆیان هەڵوێست وەردەگرن یان زۆر ئاسانە لەلایەن گروپی جیاجیاوە بێهیوایی و دەردەسەرییان بقۆزرێتەوە. مەسڕوڕ بارزانیی دەبێتە سەرۆکی حکومەت و قوباد تاڵەبانییش دەبێتە جێگری. ئەوان هیچیان پسپۆڕیی ئابورییان نییە. لە دەوروبەریشیان کەسانی ئابوریناس نین. دەزگاکانیش لەو بوارە کارناکەن. هیچیشیان ناتوانن کۆتایی بە گەندەڵیی بهێنن. هەردوکیشیان تا ئێستا قسەیەکی جدییان لەسەر بێکاریی نییە، ئەوەی هەیە تەنها قسەی سەر شاشەیە. هەمو تەرکیزیشیان لەسەر حکومەتە. حیزبایەتیی و خزم-خزمێنەش بازاڕی کاری قۆرخکردوە. کەرتی تایبەت ناڕێکخراوە. هەرچەندە زۆر دەڵێن پێویستە کەرتی تایبەت پێشبخرێت و کار دروستبکات، بەڵام ئەو کارانەی کەرتی تایبەت بۆ نمونە لە ئێستا لە بازاڕدا فەراهەمی کردون، بە زۆربەی ئەو کەسانە ناکرێت کە لە زانکۆکان دەرچون. ئەگەر بارزانیی و تاڵەبانیی بەجدیی بیر لە چارەسەرکردنی قەیرانی بێکاریی نەکەنەوە، ئەوا ئەو کابینەیە، بە پێچەوانەی کابینەکانی تر کە ئۆپۆزسیۆن و فەرمانبەران دژی راپەڕین، بێکارانی گەنج دژی رادەپەڕن.
.jpg)
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد لهگهڵ ئهوهشا كه من بهشێك نیم لهو بێنهو بردانهی پێكهێنانی حكومهت و منیش وهك ههر هاوڵاتیهكیتر ئهو درێژه پێدانه له بهرژهوهندی ههرێمهكهماندا نابینم بهڵام ڕۆژانه دهیان كهس پرسیاری ئهوهم لێ ئهكهن كه چیان كردو چی بوو؟ و چی ئهگوزهرێت..؟ جا بۆیه پێم باش بوو كه وهڵامی ئهو پرسیارانه به نوسینێك به ههمووان بدهمهوه.. قوربان، سهرهتا گۆڕان دووای ئهوهی كه له یهكێتی نا ئومێد بوو..!! بڕیاری دا كه (بیگۆڕێت)..!! رۆیشت و هاوپهیمانێتیهكی لهگهڵ پارتی واژۆ كرد و لهو لاوه یهكێتی حهماس گرتی و كهوته پاكێج و ماكێج و ئهنواعی ئهگهریان هێنایه پێشهوه ههر له دوو ئیدارهیی و بوون به ئۆپۆزسیۆن و بایكۆتهوه تاوهكو ههرێم ههرێمی…!! بهیانیهك بینیمان كه لیژنهیهكی باڵا له یهكێتی و پارتی دروست كرا بۆ پێكهێنانی هاوپهیمانێتیهك له نێوانیاندا كه دهكرێ ناوی لێ بنێین لیژنهی ( بهركوڵ) ..!! لیژنهی بهركوڵهكه هێشتا دهمی نهكێشابوو كه له ناكاو لیژنهیهكی باڵاتر هاوپهیمانێتیهكی واژۆ كرد و لیژنهیهكی تری دامهزراند بۆ نوسینی ناوهڕۆكێك بۆ ئهو هاوپهیمانێتیهی كه واژۆ كرابوو..!! واته لیژنهی ( ئهمبهر ئهوبهره ناسكه دولبهره) پێك هات ..!! ئهوهبوو كه ئهو لیژنهیه پاش ماندوو بوون و خواردنهوهی چهندین پیاڵه چا و بهستنی كۆمهڵێك كۆنگرهی ڕۆژنامهوانی پێیان ڕاگهیاندین كه شوكور له گهیشتن به كۆتایی نزیك بوونهتهوه و بڕیاریان داوه كه لیژنهیهك دروست بكهن بۆ دۆزینهوهی میكانیزمێك سهبارهت به چۆنیهتی كاركردنی لیژنهكهی پێشوویان…!! و ئهو لیژنه نوێترهش پاش كۆمهلێك بێنه و بردهو سهفا و مهروا له نێوان سلێمانی و ههولێردا مژدهی پێكهێنانی لیژنهیهكی تریان بۆ گهیاندنی پهیامی لیژنهكان به یهكتر پێ ڕاگهیاندین.. واته به كوردیهكهی ( لیژنهی تهتهر) پێكهێنرا…!! ئێستا لیژنهی تهتهر پهیامهكانی خۆی گهیاندوه به لیژنهی ( میكانیزم) و لیژنهی میكانیزم راسپاردهكانی خۆی بهرزكردوهتهوه بۆ لیژنهی (ئهمبهر ئهوبهره ناسكه دولبهره) و لیژنهی ئهمبهر ئهوبهره ناسكه دولبهره ڕاپۆرتی خۆی پێشكهش به لیژنهی بهركوڵ كردوه و لیژنهی بهركوڵیش چاوهڕوانی بڕیاری لیژنهكهی له خۆی باڵاتره و ههموو ئهوهش له كاتێكدایه كه لیژنه داماوهكهی میكانیزم هێشتا ناوهڕۆكی هاوپهیمانێتیهكهی پێ نهگهیوه تا بزانێت میكانیزم بۆ چی بدۆزێتهوه..!! ئهمه سهبارهت به كاره پراكتیكیهكان..!! له بارهی خودی چی ئهگوزهرێتیشهوه ئهوا پێویسته باس لهم راستیانه بكهین.. دیاره ههر ههموو حزبهكان هاوپهیمانێتیان به جیا جیا دوو دوو و سێ سێ له نیوان خۆیاندا ئیمزا كردوه به بێ ڕهچاو كردنی ئهوهی كه له یهك له خاڵهكانی ههر ههموو هاوپهیمانێتیهكدا هاتووه كه هیچ لایهنێك به بێ گهڕانهوه بۆ لایهنهكهی تر بۆی نیه هاوپهیمانی له گهڵ لایهنێكی تردا بكات…!! واته قوربان، هیچ یهك لهو هاوپهیمانێتیانه پێ ناچێت تا سهر بن و هاوپهیمانێتی كاتین تهنیا بۆ بهدهست هێنانی كورسی ..!! ههموو ئهم گفتوگۆ و موزایهده نهتهوهیی و سازان و دانوستان و پاكێج و ڕێكهوتن و كۆبونهوهو هاوپهیمانێتیانهش لهكاتێكدان كه ههر ههموو حزبه سیاسیهكانی كوردستان پهیتا پهیتا ئهیدهن به گوێماندا كه ( مهرجیان نیه و مهرجیش لهكهس قبوڵ ناكهن)..! ههموو لایهنهكان ئهڵێن چاوهڕوانی هیچ لایهنێك ناكهن و ههمووانیش چاوهڕوانی یهكترن..!! ههمووان باس له شهراكهتی راستهقینه و سهروهری یاسا و خۆشگوزهرانی و مافی مرۆڤ و بودجه و مووچه و كابینهیهكی رهنگاورهنگ و خهپان و نهرم و نیان و فره حزبی و فره فرهیی ئهكهن ..!! كهچی پارتی ههر وهك نهریتی ههمیشهیی خۆی ههرچی ههیه و نیه بۆ خۆی بردوه و چهند وهزارهتێكی نهگبهتیشی ههراج كردوه بۆ ئهوانیتر و یهكێتی و گۆڕانیش بهربوونهته گیانی یهك بۆ بهدهست هێنانی پۆستی چایچیهك له فهرمانگهیهكدا و له كاتێكدا كه یهكێتی ئیدیعای ئهوه ئهكات كه له ههموو كات یهكریزتر و یهك دهنگتره..!! بۆ ههر پۆستێك پێنج بۆ شهش كاندیدی ههیه و گۆڕان ههموو گۆڕانكاریهكانی جێ هێشتوه و دڵی به چهند كورسیهك خۆشه.. سهیرهكهش ئهوهیه زۆربهی ئهوانهی له ناو حزبهكانی خۆیانا خۆیان به ئهسكهندهری مقدونی ناگۆڕنهوه (سی ڤی) یان تهقدیم كردوه و ئامادهیی خۆیانیان پیشانداوه بۆ وهرگرتنی پۆستی ( جێگری راوێژكاری بهر پرسی مهكتهبی جێگری سهرۆكی بهشی لیژنهی ناوهندی كاروباری نیودهوڵهتی سهرپهرشتیاری كۆمسیۆنی یاسایی فدراسیۆنی پهرهپێدانی پهیوهندیهكانی كهرتی تایبهت و باخچهی ساوایانی ههرێم) ..!!
پەیكار عوسمان کێشەی درۆ ئەوەیە کە بەس خۆی نیەو بەتەنیا نایەت، بەڵکو وەهمی ڕاستییش لەگەڵ خۆیدا ئەهێنێ! درۆی سیاسەتی ئێمە پارتی و یەکێتین، بەڵام کێشەی ئێمە تەنیا پارتی و یەکێتی نیە، بەڵکو ئەوانی تریشە کە درۆی پارتی و یەکێتییان قۆستۆتەوە، تا لەوێوە خۆیان بکەن بە ڕاستی، لەکاتێکا ئەوانیش هەر درۆن. وەك ئەڵێن قسە قسە ڕائەکێشێ، درۆش درۆ ڕائەکێشێ و هەمیشە بوونی درۆیەك باشترین دەرفەتە بۆ هەڵتۆقینی درۆکانی تر، چونکە تەنیا خۆ گیڤکردنەوەو وەستانەوەیەك دژی درۆی یەکەم، بەسە بۆئەوەی لەڕووکەشدا ببیتە ئاڵاهەڵگری ڕاستی، ئەگەرچی لەناوەڕۆكدا درۆشبیت! مەسەلەن تەنیا نمایشێکی دژایەتی گەندەڵیی، بەسە بۆئەوەی ببیتە (دژەگەندەڵ) ئەگەرچی گەندەڵێکی عەیارە بیستوچواریش بیت. درۆ ئەگەرچی درۆیە، بەڵام لەوەدا ڕاستگۆو بێ پێچوپەنایە کە فریوی نەماوە، بەڵام "وەهمی ڕاستی" فریودەرەو دنیایەك پێچە بەدەورەی هەیە تا ئەچێتەوە سەر ئەسڵی خۆی کە درۆیە! مەسەلەن ئەو کەسەی کە پارتی و یەکێتییە، یان دەمارگیرییەو بەقسەی خۆیدا کەوتووە، یان بەرژەوەندییەو پاروویەك ئەپچڕێ، لەمە زیاتر نیە.. بەڵام ئەوانی تر قسەی باقوبریقیان زۆرە، کە هەمان ئەو دوو شتەی لەپشتەوە بشارنەوە! ئەم باڵانەی درۆ، خۆراك لە یەك وەرئەگرن و بێ یەك ناژین و دژایەتییەکەیان درۆیینەیە! یەعنی پارتی و یەکێتی پێویستیان بەوەیە دژێکی بریقەداریان هەبێ، بۆئەوەی هەرکە بریقەی نەما، خەڵك نائومێدبێ و ئەوان بەرهەمی نائومێدییەکە بچننەوە! دژەکانیش پێویستیان بەوەیە پارتی و یەکێتی هەبن، چونکە ئەوانیش پۆخڵەواتی خۆیان لەپشتی گەنوگووی پارتی و یەکێتییەوە شاردۆتەوەو ئەگەر پارتی و یەکێتی نەبن، زبڵەکەی ئەوانیش دەرئەکەوێ. بۆئەوەی ئەم درۆیە کۆتایی پێبێ و ئەزموونێکی ڕاستەقینە دروستبکەین، تەنیا هۆشیاربوونەوە لە درۆی یەکەم بەس نیە، بەڵکو هۆشیاربوونەوە لە درۆی دووەمیش! تەنیا فریونەخواردن بە حیزب بەس نیە، بەڵکو فریونەخواردن بە باڵە ناڕازییەکانی ناو حیزبیش!! یەعنی کاتێ دوو گروپی (هەلپەرست) ئەکەونە کێشە، لەڕاستیدا ئەمە کێشەی منو تۆنیە. وەکئەوەی پارەیەکی گەورە وردببێتەوە بۆ پارەی بچوك، ئەوەی هەیە هەر پارتییەو چەنساڵ جارێك وردئەبێتەوە بۆ پارتییەکانی تر! بۆیەش حاڵی زۆنی زەرد گێڕێك لە زۆنی سەوز باشترە، چونکە لەوێ درۆکە وردنەبۆتەوەو هەولێرو دهۆك هەر گیرۆدەی یەك درۆن! بەڵام سلێمانی لە شەستەکانەوە بەردەوام درۆکەی تیاورئەبێتەوەو هیلاك و گیرۆدەی زیاد لە درۆیەکە. سەیرکە پارتی بەردەوام وردئەبێتەوەو هەر بەهێزیش ئەبێت، چونکە لە سیستەمی درۆدا، هەمیشە درۆ بچوکەکان قەڵغانی پاراستن و مانەوەی درۆ گەورەکانن! ئاخر تۆ مەشغوڵی درۆ بچوکەکان بیت ئاسایی سەری درۆ گەورەکەت ناپەرژێ. سیاسەتی دروست بەرهەمهێنانی ماهییەت و جەوهەرە، ململانێی ناوەڕۆکە، ئەمانەش بە شەڕکردن لەگەڵ ئەو بەدەست نایەن، ئەمە شەڕێکە ئەبێ لەگەڵ خۆت بیکەیت، کەچی موعارەزەی ئێمە پێمان ناڵێ هەگبەی خۆی چی تێدایە، پێمان ئەڵێ هەگبەی دەسەڵات بەتاڵە! ئێ خۆ پووچێتی ئەو، تۆ پڕناکاتەوەو تا ئێرا تۆ تەنیا پووچێکی تریت، تۆ تەنیا بەوە پڕیت و پووچنیت، کە ماهییەتێکی ترت هەبێ و ناوەڕۆکێکی ترت هێنابێ.
.gif)
ئاراس فهتاح بهشی یهكهم لە ساڵی 2013دا فەرھەنگی ئۆکسفۆرد وشەی سێڵفی وەک وشەی ساڵ ھەڵدەبژێردرێت. سێڵفی بەمانا ھەرە سادەکەی کردەیەکی خۆکردییە لە گرتنی فۆتۆی خۆدا. گەر له سەردەمی پێش سمارتفۆندا دروستکردنی پۆرترێت کردەیەکی ھونەریی تایبەتی ناو ھونەری وێنەکێشان بووبێت، ئەوا لە دوای سەردەمی سمارتفۆنەوە سێڵفی دەبێت بە دیاردەیەکی کۆمەڵایەتیی گشتگیر و ھەموو کەسێک بەقەد درێژیی باڵی خۆی سمارتفۆنەکەی لە خۆی دووردەخاتەوە و دەتوانێت وێنەی خۆی بەتەنھا، یان لەگەڵ گروپدا بگرێت. وهك ئاشكرایه دروستبوونی ئاوێنە گەورەترین داھێنانە کە دیاردەی پۆرترێت وەکو ھونەر گەشەپێدەدات. واتە بۆئەوەی بتوانیت پۆرترێتی خۆت بکێشیت، پێویستیت بە وێنەی خۆتە. ئاوێنەش ئەو رووبەرەیە کە مرۆڤ وێنەی خۆی تێدا دەبینێت و کەشێک دەخوڵقێنێت کە ھونەرمەند لەڕێگایەوە بتوانێت وردودرشتی تهفاسیلهكانی دهموچاوی خۆی ببینێت. داھێنانی سمارتفۆنیش دهبێت بهو ئاوێنە دیجیتاڵییەی کە ھەموو کەسێک دەتوانێت لەڕێگایەوە ببێت بە فۆتۆگرافەری خۆی و بهو شێوهیهش پۆرترێتی خۆی بگرێت كه دهیهوێت. پرسیارهكهی من لهم وتارهدا بهدواچوونی وهڵامی ئهوه نییه ئایا سێڵفییش هونهره وهكو هونهری پۆرترێت؟، بهڵكو پتر تاووتوێكردنی دیارهیهكی نوێى ناو پهیوهندییه كۆمهڵایهتیی و سیاسییهكانمانه كه قهیرانی جهسته و شوناس بهرههمیهێناوه. زۆرینەی زانایانی دەروونناسیی لەسەر ئەوە ھاوڕان کە سێڵفیست کەسێکی خودئەڤینە، نەک لەبەرئەوەی شەیدای وێنەی خۆیەتی، بەڵکو لەبەرئەوەی خۆی بە کەسێکی سەرنجڕاکێش "attraktiv" دەبینێت و سەرسامە بە کەسایەتیی خۆی. سێڵفیست فۆتۆگرافەرێکە تێرنابێت لە گرتنی فۆتۆی خۆی، چونکە شەیدای خۆیەتی. سێڵفی زیادهڕهوییهكی بهرخۆرییانهیه كه كهسی سێڵفیست لهگهڵ جهستهی خۆیدا دهیكات. سێڵفی ماڵی منێكه گهر هارددیسكی دونیای دیجیتاڵ نهبایه، ژمارهی فۆتۆكانی له گهورهترین ئارشیڤی تهقلیدیی جیهاندا جێگای نهدهبووهوه. سێڵفیست کەسێکە پێویستی به تیم و كاری دهستهجهمعیی نییه، ڕۆڵی کاراکتەری نماییشێکی "تاک -ئهكتهریی" دەگێڕێت کە حەزێکی قووڵ لە خۆدەرخستن و خۆنماییشکردن پاشخانێتی. سێڵفیست فیلمسازێکە کە ئەستێرەی تاکوتەنھای ناو ئەو فیلمەیە کە خۆی سیناریست و ئهكتهر و دەرھێنەرێتی. سێڵفی کردەیەکی خۆدەرخستنە لەناو "شوێن -کات"ێکدا کە مێژووەکەی موڵکی تایبەتی کەسی سێڵفیستە. سێڵفی گەڕانە بەدوای بوونێكی نوێدا کە کۆجیتۆی ”من وێنەی خۆم دەگرم، کەواتە من ھەم“ بۆ کەسی سێڵفیست بەرھەمدەھێنێت. مانیفێستی شوناسی سێڵفیستهكان بریتییه له: ئەوە منم لێرەم و منم بەتەنھا لەم چرکەساتەدا لەگەڵ خۆمدام. منێک کە دەتوانێت بە چەندین شێوە خۆی نماییشبکات و چەندین شوناس بهخۆی ببهخشێت و چەندین رۆڵیش بگێڕێت. فۆتۆکانی سێڵفیست باس لە حیکایەتی پێرفێکتی کەسێک دەکەن کە لەڕێگای تەکنیکی فیلتەرەوە دهتوانێت ئهوهنده دەستکاریی وێنەکەی خۆی بکات تا لەدواجاردا ھیچ پەیوەندییەکی بە واقیعی خۆیەوە نامێنێت، چونکە خۆی دەبێت بە خاڵقی خەیاڵی خۆی. سێلفیست كهسێكه كه سێبهری خۆی لێ دهبێت به واقیعی خۆی و تهماهیی لهگهڵ ئهو وێنانهدا دهكات كه كۆپی جیاواز و دژبهیهكی خۆیهتی. ئەو دەتوانێت لەڕێگای پڕۆگرام و فیلتەرەکانەوە خاڵەکانی سەر دەموچاوی لاببات یان لە ھەر شوێنێک مەبەستی بێت خاڵ بۆخۆی دروستبکات، بڕۆکانی رێکبخات، سمێڵ بۆ خۆی دابنێت و ریشی بتاشێت، چرچی و لۆچییهكانی دەموچاوی لووسبکات، ددانهكانی سپیییبکاتەوە و لێوی ئەستووربکات و قژی بەو ڕەنگە بڕازێنێتەوە کە حەزی لێیە و ھتد. لە کردەی فیلتەرکردنی وێنەی سێڵفیستدا پرۆسەی لووسبوونێکی گشتگییر و تۆتاڵ لەگەڕدایە کە دژ بە ھەموو زبریی و لۆچیی و ناڕێکیی و نێگەتیڤیتییەتێکە كه لهناو واقیعدا بوونی ههیه. بهمچهشنه خۆگێلكردن له بوونی واقیعییانهی خۆ دهبێت به مانیفێستی جوانناسیی لای سێڵفیستهكان، خۆگۆڕین یان لهخۆگۆڕین دهبێت به دیباجهی كتێبی ژیانی كهسانی سێڵفیست و خۆباركردن به چهندین شوناس و كهسایهتیی جیاوازیش دهبێت به خهسڵهتی نوێی سێلفیستهكان. کەسی سێڵفیست تەنھا بە وێنەیەک تێرنابێت. ئەو پێویستی بە چەندین وێنەیە بۆئەوەی وێنای خۆی لەسەر خۆی، بە شێوەیەکی پێرفێکت بەرجەستەبکات. ئهو دهیهوێت لهناو واقیعێكیی دروستكراوی خۆیدا تهباییهكی تر لەگەڵ دهموچاو و جهستهی بهدڵنهبووی خۆیدا بدۆزێتهوه. ئەو وێنهیهی کەسی سێڵفییگر لەسەر خۆی بەرھەمیدەھێنێت، وێنایەکی ئۆقرەنەگرە. كهسی سێلفیست بە یەک وێنەی خۆی ڕازی نابێت و نایەوێت یەک شوناسی ھەبێت، بەڵکو پێویستی بە فرەشوناسییە لهڕێگای گرتنی فۆتۆی بهردهوامی خۆی؛ جارێکیان بە شوناسی کەسێکی پڕخەندە و بزەدارەوە وێنە دەگرێت، جارێکی تر بە خەم و پەژارەوە، جارێک وێنای کەسێکی خەمۆک و خەفەتبار و جارێکی تر کەسێکی گەش و بەختیار، جارێک وێنای کەسێکی ترسنۆک و جارێکی تر کەسێکی مەترسییدار وەردەگرێت. سێڵفیگر تیرۆریستێكی ژیانی خۆیهتی، ئامادهیه له مهترسییدارتریین شوێندا وێنهی خۆی بگرێت با ئهو وێنهیه دوا وێنهی ژیانیشی بێت و ببێته هۆكاری كهوتنهخوارهوه و مردنی. ئەم مرۆڤە وهك فهیلهسوفی ئهڵمانیی به ڕهگهز كۆریای باشوور "بیونگ - چون هان" دهڵێت، کێشەیەکی قووڵی لەگەڵ جەستەی خۆیدا ھەیە و لە ڕاستییدا نازانێت چی لە خۆی بکات. ئەکرۆپاتئاسا جووڵه بە دەست و جەستە و دەموچاوی دەکات، گاڵتەئامێزانە تەعبیر لە خۆی دەکات، زمان لهخۆی دەردەھێنێت، دهقیژێنێت و ھاواردەکات، چاوی زەقدەکاتەوە، دەم و لچی دەردەپەڕێنێت و قەڵەویان دەکات، لێوەکانی دەخاتە ناو دەمییەوە و خۆی وەک کەسێکی بێدەم نماییشدەکات، قژی دەئاڵۆسکێنێت و خۆی دەکات بە جاڵجاڵۆکەیهكی گرمۆڵهبوو، مەیکئەپی ناوازە بۆ خۆی دەکات و وێنەی خۆی دەگرێت. بەکورتیی کەسی سێڵفیست نازانێت چی لەخۆی بکات و چ شوناسێک ھەڵبژێرێت. ئهو دەیەوێت لەیەککاتدا ھەموو شوناسەکان لە ناو خۆیدا بەرجەستەبکات و ههموو ڕۆڵهكان بگێڕێت، بەڵام ئەمەی بۆناکرێت. بۆیە ناچارە زۆرینەی کاتی خۆی به وێنهگرتنی خۆی سهرفبكات و ههوڵی دروستکردنی شوناسی جیاواز و ناکۆک و دژبەیەک بدات و ڕۆڵی جیاواز و دژبهیهك بگێڕێت. كێشهی ئۆقرهنهگرتنی كهسی سێڵفیست لهگهڵ بوون و جهستهیدا له نێوان بهكۆمیدیكردن و تراژیدیاكردنی وێنهی خۆیدا هاموشۆدهكات. ئالوودهبوون و ئیدمانبوون لەسەر وێنهگرتنی سێڵفی پابەندی ئەو بۆشاییەی (من)ێکی خودئەڤینە کە ئارامیی لێبڕاوە و ناتوانێت ھێوڕبێتەوە. سێڵفی ھێندەی پهیوهندی بهو بۆشاییهوه ههیه كه وجودی كهسی سێڵفیستی داگیركردووه، ئهوهنده پەیوەندی بە پهیوهندییگرتنییهوه نییه به دهوروبهر و سروشت. ئەو بۆشاییە ناوەکییەی مرۆڤی سێڵفیست تیایدا دەژیی، ناچاری دهكات ھەمیشە لە ھەڵپەی ئەوەدا بێت خۆی بەرھەمبھێنێتەوە بۆئەوەی ھەست بە بوونی خۆی بکات و مانایەک بە بوونی خۆی ببهخشێت. ئەوەی كهسی سێڵفیست بەرھەمیدەھێنێت هونهری بۆشاییەكی قووڵه. سێڵفیستەکان هێندهی وێنەی ئهو بۆشاییە روحییەی خۆیان دەگرن، وێنهی حهقیقیی خۆیان ناگرن. ههربۆیه ههمیشه دهبێت جهسته و دهموچاوی خۆیان بكهن به سێنتهری بوونیان و دووباره بهرههمیان بهێننهوه. بڕوانه: Byung-Chul Han: 2015 لهم سهردهمهشماندا جیھانی ناو سیاسەت و وەرزش و ھونەر و ئەدەب پڕە لە فیگهر و کەسایەتیی خودئەڤین و خودسێنتهر. گەر دۆناڵد ترامپ لە لوتکەدا بێت، ئەوا لەپاڵ ئەودا سیاسەتمەداری ترمان زۆرە لە وێنەی پوتین و ئەردۆگان وئۆربان و هتد. لەبواری وەرزشدا رۆناڵدۆ و نایمارمان ھەیە و لەبواری ھونەردا مارلین مۆنرۆ و مایکڵ جاکسن و مادۆنا و پرنس لە بەناوبانگترین کەسایەتییە خودئەڤینەکانن. له دونیای ئێمهشدا ئهو فیگهره سیاسیی و ئهدهبیی و هونهرییانه كهم نین كه بهچهشنێكی مهترسییدار شهیدای وێنهی خۆیانن و تێرمێكی نوێیان له نێرجسییهت بهرههمهێناوه كه من به "سێلفیزم" ناودێڕی دهكهم.
ئاراس مەسیفی بەشداریی بزوتنەوەی گۆڕان لە پێکهێنانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان شتێکی تازە و نوێ نییە، بەڵکو درێژەپێدەری هەمان رێچکەی قۆناغی یەکەمی بەشداریی بزوتنەوەکەیە لە پێکهێنانی کابینەی هەشتەم. ئەوەی تازە ونوێیە، شێواز و هەلومەرج و مەرجەکانی بەشداریی کردنەکەیە، کە وای کردوە زۆربەی چاودێرانی بارودۆخەکە ئەم هەنگاوەی گۆڕان بە پشت تێکردن و دەست هەڵگرتن یاخود هەڵگەڕانەوی تەواوەتی بزوتنەوەکە لە هەمو ئەم پرەنسیپ و بەها و ئامانجانەی کە بزوتنەوەکە لە پێناوی دروست بوبو لە قەڵەم بدەن. بۆ ئەم بۆچونەش چەند هۆکار و پاساوێکی بەهێز هەن کە سەرەکیترینیان کۆچی دوایی رێکخەری گشتیی پێشوی بزوتنەوەی گۆرانە چونکە نەوشیروان مستەفا نەک تەنها بۆ زۆربەی ئەندام و هەوادارانی بزوتنەوەکە، بەڵکو بۆ خەڵکێکی زۆری دەرەوەی گۆڕانیش هەمیشە لەنگەری دڵنیایی و گەرەنتیی لانەدانی سەرانی گۆڕان و کارەکتەر و نوێنەرەکانی ناو حکومەت و پارلەمان بو. شێواز و مەرجەکانی بەشداریکردنی گۆڕان لە کابینەی نۆیەم پاساوێکی تری بەهێزی ئەم بۆچونەن. بە پێچەوانەی بەشداریکردنی گۆڕان لە کابینەی هەشتەم کە لە ئەنجامی سەرکەوتنێکی گەورەی گۆڕان لە هەڵبژاردنەوە هات، ئەم بەشداریکردنەی ئێستای گۆڕان ئەنجامی شکستێکی گەورەیە. هەر ئەوەش وایکردوە کە گۆران جگە لە پۆستی زۆر، نەتوانێ تەنها یەک بڕگەش لە کارنامەی کابینەی داهاتو جێگیر بکات کە یەکانگیر نەبێت لەگەڵ بەرژەوندیەکانی پارتیی دیموکراتیی کوردستان. ئەمەش هۆ و هۆکار و پاڵنەری خۆی هەیە کە لە دەستپێکی ئەم باسەدا تیشکی دەخەمە سەر. بەشێکی تری ئەم نوسینە پەیوەستە بە کاریگەرییەکانی شکست و هەڵگەڕانەوەی گۆڕان وەک هێزێکی سەنگین و گرنگی خاوەن پەیامێکی ئۆپۆزیسیۆنانەی رادیکا. چونکە کاریگەرییەکان تەنها لە سەر ئێستا و داهاتوی بزوتنەوەکە خۆی قەتیس نامێنن، بەڵکو تەواوی کۆمەلگە و ژیانی گشتیی و سیستەمی سیاسیی دەگوێزێتەوە بۆ قۆناغێکی تر، کە دەکرێت بە قۆناغی شکستخواردنی یەکەم پرۆژەی ئۆپۆزیسۆن پێناسە بکرێت. لە کۆتایی نوسینەکەش باسی ئەگەری دروستبونی ئەو دەرفەتانە دەکەم کە دەکرێت لە ئەنجامی ئەم شکستە دروستببن. بێگومان درکی ئەمە بەتەواوی دەکەم، کە دەستەواژەکانی شکستخواردن و هەڵگەڕانەوە، دەستەواژەی گشتیین و بەڕەهایی بەکاربردنیان لە نوسینێک، کە خواستی بابەتیبونی هەبێت، بێ کێشە نییە. بەتایبەتیش کە تێروانین و بڕیاری تاک بۆ پرس و کردە گشتییەکان، خودین و زیاتر پەیوەستن بە کاریگەریی بەرژەوندی و دونیابینیی و هەروەها و زانیاری و هۆشیاریی کەسەکە. بەم هۆیەوە نوسینەکە بە پێناسەیەکی کورتی هەردو دەستەواژەی شکستخواردن و هەڵگەڕانەوە، دەستپێدەکم. تێگەیشتنی من بۆ دەستەواژەی هەڵگەڕانەوە ئەوەیە؛ کاتێک کەسێک یان گروپێک نەک تەنها لە هەمو دروشم و داواکارییەکانی پێشوی پاشگەز دەبێتەوە، بەڵکو بە شێوەی پەیام و کرداریش دژیان دەوستێتەوە. بۆ نمونە لە کاتی بەشداریکردنی گۆڕان لە کابینەی هەشتەم، گۆڕان دەستی لە زۆربەی داواکارییەکانی هەڵگرت، بەڵام لە بەرامبەردا دەستی گرت بە هەندێکی تریانەوە و کاری بۆ کردن. ئەمە لە چوارچێوەی ڕرۆسەی سیاسیی، سازان و سەودای سیاسیی پێ دەڵێن و هیچ نەنگیی و شورەییەکی تێدا نییە. بەڵام ئێستا گۆڕان نەک تەنها دەستی لە تەواوی داواکارییەکانی پێشوی هەڵگرتوە، بەڵکو بەو هاوبەشیەیان لەگەڵ پارتی و یەکێتی، بەکردار دەبنە ئامرازی جێبەجێکردنی سیاسەتە پاوانخوازەکانی ئەوان و هیچی تر. ئەوەی پەیوەستە بە دەستەواژەی شکستخواردن، ئەوا سود لە پێناسە گشتییەکەی وەردەگرم. ئەویش بەراوردی ئامانجی راگەیەندراوە لەگەڵ ئەنجامی بەدەستهاتو. تا جیاوازییەکەی نێوانیان گەورەتر بێت، شکستەکەش گەورەتر دەبێت. ئەم پێوەرە چۆن لە رابردو بۆ هەڵسەنگاندنی دەستەڵاتی سیاسیی هەرێم بەکاردەهێنرا، ئاواش دەتوانین بۆ هەڵسەنگاندنی ئۆپۆزیسیۆنیش سودی لێوەرگرین. نمونە و پاساوەکانی سەلماندنی ئەمەش زۆرن و رۆژانە زۆری لەسەر گوتراوە و دەگوترێت. بێگومان بابەتی شکستخواردنی یەکەمین پڕۆژەی ئۆپۆزیسیۆن بەم شێوە دراماتیکییە، هەڵوەستە لەسەر کردنێکی درێژ ترو فروانتری پێویستە. ئەم تەنها دەستپێکێکی بچوکە. پاڵنەرەکانی گۆڕان بۆ بەشداریکردن لە پێکهێنانی کابینەی نۆیەم سەرەڕای مەترسی دوبارە بێئومیدکردنەوە و و لەدەستدانی پشتگیریی و متمانەی زۆر لە هەواداران و ئەندامانی، گۆڕان لە کۆتاییدا بژاردەی بەشداریکردن لە کابینەی حکومەتی داهاتوی پەسەندکرد. پاڵنەرە سەرەکییەکانی گۆڕان هەمان پاڵنەرەکانی بازنەیەکی بچوکی کارەکتەرە سەرەکیی و بڕیار و دەستەڵات بەدەستەکانی ناو بزوتنەوەی گۆڕانن، کە لە دوای کۆچی دوایی رێکخەری گشتی پێشو بڕیار و دەستەڵاتی گۆڕانیان کەوتە دەست. ئەم بازنە بڕیاربەدەستەی ئێستای گۆڕان مەحکومن بە بەشداریکردن لە حکومەت و رازیبون بە هەمو مەرجەکانی پارتیی چونکە ئەوان بە شێوەیەکی ئاشکرا و راستەخۆ بە هۆکاری شکستی گۆڕان و گەیاندنی بەم بنبەستە سیاسییە تۆمەتبار دەکرێن. ئەوان دەزانن کە بژاردەی ئۆپۆزیسیۆن بون گۆڕان دەگەڕێنێتەوە بازنەیەک کە بەخۆداچونەوە و چاکسازی ناوخۆیی بە دوای خۆیدا دەهێنێت. ئەمەش دەبێتە هۆی لێپێچینەوە لە بەشێکیان و کۆتایی کاری سیاسیی بەشێکی تر. بە تایبەتیش ئەو دەنگانەی ناو گۆڕان کەم نین کە رەخنە و تێبیینی جددی و رەوایان لە سەر بەرنامە و سیاسەتی گۆڕان هەیە. ئەو بازنەیە باش دەزانێت کە هەستانەوەی گۆران پەیوەستە بە چاکسازی ناوخۆیی و دورکەوتنەوە لە دەستەڵات، بەڵام ئەوان هیچ هەستانەوەیەکی گۆڕانیان ناوێت کە خۆیان تێیدا دەستەڵات و بڕیاربەدەست نەبن. لە جیاتی ئەمە، ئەوان دەیانەوێت لەڕێی بەشداریکردن لە حکومەت لەلایەک دەستەڵاتی خۆیان لە ناو گۆڕان بچەسپێنن، لەلایەکی تردا کار بۆ هەڵسانەوەی گۆڕان لە ژێر هەژمون و دەستەڵاتی خۆیان بکەن. ئەم بازنەیە پێکهاتوە لە هەردو کوڕەکەی رێکخەری پێشو، رێکخەری ئێستا و دەوروبەرەکانیان. كوڕەکانی رێکخەری پێشو دەیانەوێت بە هەر نرخێک بێت هەژمون و دەسەەڵاتی خۆیان لە ناو گۆڕان بچەسپێنن و دەنگە ناڕاازییەکان کپبکەن و بێ کاریگەرییان بکەن. بۆ ئەمەش پێویستیان بە دەستەڵات و پۆست و پارەیە. ئەوان لەڕێ بەخشینەوەی پۆست و پلەی حزبیی و حکومەتییەوە، دەوروبەرەکەیان رازیدەکەن و بە خۆیان پەیوەست دەکەن. بە پشتگیری و هاوکاریی ئەوانیش، هەمو ئەو گروپ و کەسانە وەل دەنێن، کە یاخی بون و دەبن. ئەوان باش ئەو راستییە دەزانن کە بە هۆی بەشداریکردنیان لە حکومەت، نەک تەنها خڵلک، بەڵکو زۆربەی هەوادار و هەڵسورێنەرەکانیش پشتیان تێدەکەن و گۆڕان دەکەوێتە ژێر هەڕەشە و هەژمونی یەکێتی لە زۆنی سەوز. بە تایبەتیش کە یەکێتی لە ئێستاوە دەیەوێت لاوازیی هەڵوێستەکانی گۆڕان بە سودی خۆی بقۆزێتەوە. گۆڕان لەمەشدا پێویستی بە پشتگیریی و هاوکاریی پارتییە تا لە کاتی ناکۆکی و بەریەککەوتنی بەرژەوەندییەکانی لەگەڵ یەکێتیی بیانپارێزێت. ئەمەش پاڵنەرێکی تری رازیبونی گۆڕانە بە هەمو مەرجەکانی پارتیی. بێگومان ئەو بەخشندەیییەی پارتییش بەبێ هۆ و حیسابی سیاسیی نییە. ئەو هەڵانەی گۆڕانی گەیاندە بنبەستی سیاسیی پرسیارە جەوهەرییەکە لێرەدا ئەوەیە بۆچی گۆڕان گەیشتە ئەم وێستگەیەی ئێستا کە تیایدا هەڵگەڕانەوەی تەواوەتیی لە هەمو پرینسیپ و بەهاکای پێشو و باوەش و پشتیوانیی پارتی، بەتەنها گەرەنتیی و بەردەوامیی و مانەوەی خۆی بزانێت؟ لە راستیدا هۆکارەکانی گەییشتنی گۆڕان بەم بنبەستە سیاسییە زۆر و فرەرەهەندین، بەتایبەتی هۆکارە ناوخۆییەکانی هەرێم و عێراق و ناوچەکە ناکرێت نادیدە بکرێن. هۆکارە سەرەکییەکان بەڵام هۆکارە خودییەکانی گۆڕان خۆیەتی، بەوەی نەک تەنها نەیتوانی خۆی لە گەڵ روداوە خێراکان و هەلومەرجە ناوخۆیی و ناوچەیییەکان قۆناغ بە قۆناغ بگونجێنێت، دەرفەتەکان بقۆزێنەوە و وەبەرهێنانی سیاسیی تێدا بکات، بەڵکو توشی چەندین هەڵەی گەورە و کوشەندە بو لە سەر ئاستی حزبیی و حکومەتیی. لە خوارەوە تەنها تیشک دەخەمە سەر چەند هەڵەیەکی زەقی بزوتنەوەی گۆڕان لە روانگەی زانستی سیاسیی چونکە بێگومان بۆ هەمو ئەو هەڵانەش هۆکارگەلێکی زۆر هەن کە رەگ و رەهەندی قوڵی مێژویی، کولتوریی، ئایدۆلۆژیی، کۆمەڵایەتیی، سیاسیی و ئابورییان هەیە. لێکۆڵینەوە لە هەر بوارێکیاندا لە سەرو توانا کەسییەکان دایە و زیاتر کاری دەزگا پسپۆڕەکانە. ئەوەی ئاشکرایە دوای ئەنجامی شکستخواردوی بەهاری عەڕەبیی، ئاڵۆزبونی ناوچەکە و سەرهەڵدانی داعش لە عێراق و سوریا و هێرشەکانی داعش بۆ سەر بەشێکی هەرێمی کوردستان و بڕێنی بەشە پارەی هاتو لە بەغداد، هەرێمی کوردستان پێی نایە قۆناغێکی تەواو جیاواز لە قۆناغی دروستبون و گەشەسەندنی بزوتنەوەی گۆڕان کە قۆناغی بەرەنگاربونەوەی قورخکاریی سیاسیی و ئابوریی دەستەڵاتی سیاسیی بو. گۆڕان درکی ئەوەی نەکرد کە لەم قۆناغەدا ئیتر روبەروبونەوەی گەندەڵیی وبانگی چاکسازیی و گۆرانکاریی، داواکاریی لەپێشینەی زۆرینەی وڵاتییان نین. لەو قوناغەدا کێشەی لەپێشینەی وڵاتییان دارایی و ئەمنیی بون چونکە بڕینی موچە و نەمانی پارە لە بانکەکان، جوڵە ئابورییەکان و باری دارایی وڵاتییانی هەرێمی بەتەواوی شەکەت کردبو. لەلایەکی تریشەوە شەڕی داعش و دەرکەوتەکانی وڵاتییانی خستبوە ترس و دڵەراوکێیی دەرونییەوە. گۆڕان بەرپرسیار و هۆکاری ئەم دۆخە تازەیە نەبو. هەر لەبەر ئەمەش بۆ گۆڕان زۆر ئاسان بو ئەم دۆخە تازەیە بقۆزێتەوە و سیاسەت و گۆتاری خۆیی نەک تەنها بە قسە، بەڵکو بە کردار لەگەڵ دۆخەکەدا بگونجێنی. لەو کاتەدا گۆڕان هەردو وەزارەتی دارایی و پێشمەرگەی لەبەردەستدا بو، پشتگیری جەماوەریی باشی هەبو، و رێکخەری گشتییش لە ژیاندا مابو. ئەگەر ئیرادە و تێڕوانین و پێشبینی دروستیان هەبوایە، دەیانتوانی هەوڵی پەیڕەوکردن و جێگیرکردنی سیاسەتێکی جیاواز لە سیاسەتی پارتیی و یەکێتیی بدەن. بێگومان پارتی و یەکێتیی دەستەوەستان نەدەبون و بەربەستیان دروستدەکرد، بەڵام بۆ نەدۆڕاندنی متمانە و هیوای وڵاتییان، کە تاکە سەرمایەی گۆڕان بو، پێویست بو لە کاتی بەربەست دروستکردن و رێگریکردن لێیاندا، بگەڕێنەوە لای خەڵک و خۆیان لەم حکومەتە بێبەری بکەن کە زۆربەی زۆری وڵاتییان تا ئەوپەڕی لێی بێزار و ناڕازای بون. بە پێچەوانەی ئەمە، گۆڕان پشتی کردە چاوەروانیی و ناڕەزایەتییەکانی خەڵک و بە کردار بو بە بەشێک لە تێپەڕاندنی سیاسەتی ئابوریی و ئەمنیی پارتی و یەکێتی. بۆ نمونە گۆڕان هەر زو کەوتە تەڵەی پارتی و یەکێتی و بوە پردی تێپەڕاندنی یاسای سەربەخۆیی ئابوریی کە لەلایەک دەرگای چارەسەری بە ڕوی بەغداددا داخست. لەلایەکی ترەوە، زەمینە و بنچینەی گەندەڵی و قورخکاری لە هەرێم، بەتایبەتی لە بواری نەوت، بۆ پارتی و یەکێتیی خۆشتر و فروانتر کرد. هاوکاتیش بارودۆخی زۆربەی وڵاتییانی موچەوەرگر، لە خراپەوە بەرەو خراپتر برد. بەهۆی لێکەوتەکانی دەستبردن بۆ هەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، هەرێمی کوردستان پێی نایە قۆناغێکی تری تازەوە. بێگومان گۆڕان وەک هەر هێزێکی سیاسی تر نەک تەنها مافی ئەوەی هەیە، بەڵکو ئەرکە لەسەری مانۆر و ریسکی سیاسیش بکات. ئامانجی هەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتیی و سنوردارکردنی دەستەڵاتەکانی سەرۆکی هەرێم لە روانگەی حزبیی، دروستیی و رەوایی خۆیی هەیە. بەڵام گۆڕان لە هەڵبژاردنی کات و شوێن و شێواز و چۆنیەتی جێبەجێکردنەکە سەرکەوتو نەبو. خۆی ئاساییە، لە هەوڵ و مانۆری سیاسیش شکستبێنی، بە تایبەتیش کە پەیوەست بەم بابەتە، لێکەوتەکانی داخستنی پەرلەمان و دەرکردنی وەزیرەکانی گۆڕان، پێش ئەوەی شکستی گۆڕان بێت، شکستی پارتیی بو. هەڵەی گۆڕان لەمەدا ئەوە بو، کە نەیانتوانی دەرفەتەکانی ئەم بارودۆخەش بقۆزنەوە، لە کاتێکدا گۆڕان بە هۆی ئەم ستەمەی لە بەرامبەری کرا، کێرفی جەماوەریی بە رادەیەکی باش بەرزبوبوەوە و بوار و مەودایەکی باشی بۆ مانۆری جەماوەریی و سیاسیی و دیبلۆماسی لە سەر هەرسێ ئاستی ناوخۆیی و عێراقیی و نێودەوڵەتیی بۆ رەخسا بو. لە جیاتی ئەمە گۆڕان رێککەوتنی نوێی لەگەڵ یەکێتی کرد و دەستی بە دامانی حکومەتەکەی پارتییەوە گرت و گەڕایەوە ناو هەمان یاری، کە پارتی و یەکێتی بە پێی بەرژەوەندییەکانی خۆیان رێساکانیان دەگۆڕی. ئەم هەڵە گەورانەی گۆڕان لە کاتێکدا رویاندا کە رێکخەری گشتیی پێشوی گۆڕان نەوشیروان مستەفا لە ژیاندا مابو و خودی خۆی داڕێژەری زۆربەی سیاسەتەکانی گۆڕان بو. دەنگدەر و هەوادار و هەڵسوڕێنەرانی گۆڕان بڕوا و متمانەی کوێرانەیان بە بیر و بەرنامە و سیاسەتی نەوشێروان هەبو، لەبەرئەوە بو کاریگەرییەکانی هەڵەکانی گۆڕان وا بەزەقی دەرنەدەکەوتن. نەوشیروان مستەفا بۆ دەنگدەرانی گۆڕان و متمانە و هیوا بو. دوای کۆچی دوایییشی گۆڕان پێی نایە قۆناغێکی تازە کە دەیتوانی بیکاتە دەستپێکی دەرفەتێکی زۆرباش بۆ دوبارە خۆڕێکخستنەوە و سنوردارکردنی زیان و کاریگەرییەکانی هەڵەکانی پێشویان. دەبوایە دەرکی ئەمەیان بکردایە کە بە نەمانی نەوشیروان مستەفا لەمەودوا نەک هەر هەڵەیەک بایی دو هەڵە لەسەریان دەکەوێت، بەڵکو کاریگەریی هەڵە کۆنەکانیش لە هەر کاتێکدا بەرۆکیان دەگرنەوە. گۆڕان نەیتوانی لەوە تێبگات کە زۆربەی زۆری دەنگدەری ئەوان لەسەر بنەمای متمانە و هیوا دەنگیان پێی داون، بە پێچەوانەی دەنگدەرانی یەکێتی و پارتی کە زۆربەیان بە هۆکاری بەرژەوندیی و سودمەندی کەسیی دەنگ بۆ حزبەکەی خۆیان دەدەن. بە لەبەرچاونەگرتنی ئەم راستییانەی سەرەوە، بازنەیەکی بچوکی دەوروبەری کوڕەکانی رێکخەری پێشو لە پڕۆسەیەکی ناشەفافدا دەستیان بەسەر سەرمایە و بریاری گۆڕاندا گرت. بەمەش گۆڕان گەورەترین هەڵەی ستراتیژی ژیانی حزبی خۆی کرد. لەوساتەوە، گۆڕان نەک تەنها هەڵە بە هەڵە دەسپێرێت، بەڵکو نەیتوانی سود لە هەڵە و فاولە زۆرەکانی پارتی و یەکێتییش وەربگرێت و بیگۆڕێت بۆ دەستکەوتی سیاسیی و جەماوەریی. بە تایبەتی لە قۆناغی پێش ریفراندۆم گۆڕان دەیتوانی بە دروستکردنی بەرەیەکی دژە-ریفراندۆم یاخود هێڵی سیێەم لەنێوان بەرەی بەڵێ و نەخێر، جیاوازییەکانی خۆی لەگەڵ یەکێتی و پارتی و هێزەکانی تردا تۆخ بکاتەوە. پەیوەندیی خۆی لەگەڵ بەغدا توندوتۆڵ بکات و جەماوەری ناڕازیی بۆ هەر ئەگەرێک بجوڵێنێت. لەکاتی دوای شکستی ریفراندۆمیش، دەکرا پیشڕەویی بەرەی بەرامبەر پارتیی و یەکێتیی بکات و بەکردار پاکێچی گونجاوی بۆ بارودۆخەکە هەبێت، بەتایبەتی کە یەکێتی و پارتی لێکترازابون. وەک بینرا، لە قۆناغەکانی پێش و پاش ریفراندۆم، بون و نەبونی گۆڕان وەکو یەک وابو. سەرەڕای ئەمانەش، گۆران بەبێ راستکردنەوەی تەنها یەک هەڵەی رابردوی و بێ بچوکترین بەخۆداچونەوە بەشداریی هەلبژاردنی پارلەمانی عێراقی کرد. لیرەشدا گۆڕان دەیتوانی هاوپەیمانیی لەگەڵ هێزە عەرەبیەکانی بەغداد ببەستێت و جێ پێیی خۆی لە ناوەندی بریاری بەغداد بکاتەوە. بەڵام لەمەشدا گۆڕان بێ دونیابینی و بێ کردار بو. دۆڕانە گەورە و چاوەڕوانکراوەکەی هەڵبژاردن، گۆڕانی ناچاری تێگەیشتن لە پەیامی دەنگدەرانی نەکرد. چونکە گۆڕان نەیدەویست دان بە هیچ هەڵە و کەموکورییەکی خۆیدا بنێت. لە جیاتی ئەوە گۆڕان هۆکاری دۆڕاندنەکەی بۆ تەزویر و دزینی دەنگەکانیان لەلایەن یەکێتی گەڕاندەوە و بابەتی تەزویری کردە چەقی بانگەشەی سیاسی و میدیایی چڕ و بێتام. وەک دەرکەوت ئەمە هیچ سودێکی بە گۆڕان نەگەیاند، بەڵکو بەپێچەوانەوە، قوڕەکەی لە گۆڕان خەستتر کردەوە. گۆڕان پارتی و یەکێتیی وەکو دو هێزی فێڵبازی بەهێز وێنە کرد کە هەڵبژاردن چاریان ناکات. بەمەش گۆڕان نەک تەنها دەنگدەرە ناڕازیە بەشدارنەبوەکانی هڵلبژاردنی لە بەرپرسیاریەتیی ئازاد کرد، بەڵکو هەمو ئەوانەی دەنگیشیان پێدا بون بەتەواوی لە بەشداریکردن لە هڵلبژاردنەکانی داهاتو، بە تایبەتی هەڵبژاردنەکانی پارلەمانیی کوردستان بێ ئومێدتر کرد. ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی پارلەمانیی هەرێمی کوردستان ئەم راستییەیان سەلماند. هاوکات لەسەر ئاستی ناوخۆییش گۆڕان لە بوارە گرنگەکانی رێکخستن و ئابوری و دروستکردنی بڕیار رۆژ-بە-رۆژ بەرەو ناشەفافی و پلانگێری هەنگاوی نا و پرەنسیپ و میکانیزمە دیموکراسییەکانی پشتگوێ و پەک خست. ئەمەش بوە هۆیی ئەوەی کە رەخنە و تێبینی و پێشنیارەکانی ئەندام و هەوادار و هەڵسوڕێنەرانی گۆڕان گوێیان لێ نەگیرێت و پەراوێز بخرێن. بەمەش چەندین کەسایەتی و کارەکتەری رێزلێگیراو پشتیان لە گۆڕان کرد. بەهەنوەرگرتنی رەخنە و تێبینی ئەوان دەبوە هۆی ئەوەی گۆڕان زۆربەی هەڵەکانی راستبکاتەوە و زیانەکانی سنورداربکەن. کاریگەرییەکان بزوتنەوەی گۆڕان نەک تەنها گەورەترین هێزی ئوپۆزیسۆن بو، بەڵکو لە چەند قۆناغێکی گرنگیشدا، کۆکەرەو و پێشڕەوی حزبە ئۆپۆزیسیۆنەکان و بەشێکی زۆری کۆمەڵگەی مەدەنیی و چینیی ناڕازییش بو کە لەناو بزوتنەوەی گۆڕان رێکنەخرابون. جێگەی ئومێدی خەلکێکی زۆر لە ناو هەمو چینەکانی کۆمەڵگە بو. دروست بونی گۆڕان لە یەک کاتدا زادە و دروستکەری قۆناغێکی تازە و جیاوازی کاری سیاسیی بو لە هەرێم. قۆناغێک کە بزوتنەوەیەکی جەماوەری بەهێز بەرەوڕوی پارتی و یەکێتی وەستا و سنورێکی بۆ دەستەڵات و پاوانخوازییەکانی ئەوان دانا. گۆڕان نەک تەنها یەکێتی و پارتی خستە ژێر پاڵەپەستۆ و ناچاری کردن لە زۆر شت خۆیان چاک بکەن و حیساب بۆ وڵاتییان بکەن، بەڵکو بوە هۆی ئەوەی خەڵکیش دەربارەی مافە رەواکانیان هۆشیار ببنەوە و چاونەترسانە داوایان بکەن. سەرهەڵدانی بزوتنەوەی گۆڕان کاریگەریی راستەوخۆی خستە سەر بارودۆخی هەرێمی کوردستان، هەربۆیە شکست و هەڵگەڕانەوەکەشی کاریگەریی تەنها لەسەر داهاتوی بزوتنەوەکە نابێت، بەڵکو کاریگەریی راستەوخۆش دەخاتە سەر کۆی پرۆسەی سیاسیی و هزر و روانینی وڵاتییان بۆ کایەی سیاسی و سیاسەتی ئۆپۆزیسیۆن بون. دوای بەشداریکردنی گۆڕان لە کابینەی نۆیەمی حکومەت و دەستهەڵگرتنی تەواوەتی لە هەمو پرەنسیپ و بەرنامەی پێشویان، گۆڕان هەمو دەرگاکانی دەرچون لەم بنبەستە سیاسییە بە روی خۆیی داخست و کلیلەکەی دایە دەست پارتی و یەکێتی. ئیتر گۆڕان و هەڵگر و نوێنەری پەیام و دەنگی نارازیی نییە، بەڵکو وەکو یەکێتی و پارتیی دەبێتە نوێنەری بازنەیەکی بەرژەوەندیخواز. زیاد و کەم کردنی چەند پۆستێک یان کورسییەک بۆ گۆڕان لە داهاتوی دور و نزیکدا هیچ لە بارودۆخەکە ناگۆرێت چونکە گۆڕان بەم هەنگاوەی بوە کۆپییەکی ناشرینی پارتی و یەکێتیی. لێکچونەکانیان زۆر زیاترە لە جیاوازییەکانیان. گۆڕان هەردو خاڵی بەهێزی کە متمانە و هیوای وڵاتییان بو، دۆراند. ئەمەش چەند کاریگەریی لەسەر ئایندەی گۆڕان هەیە وەک ئەوەی لەسەرەوە باسکرا، دو ئەوەندەش کاریگەریی دەخاتە سەر هزر و دەرونی وڵاتییانی هەرێم. ئەستەمە بتوانرێت زیانە دەرونیی و سیاسیی و کۆمەڵایەتییەکانی شۆکی ئەم هەڵگەڕانەوەیە وا بەئاسانی بپێورێن و دەستنیشان بکرێن. ئەوەی تا ئێستا دیارە و بە ئاشکرا هەستی پێدەکرێت، زۆربەی وڵاتییان نەک تەنها بێئومید و بێهیوا بون لە گۆڕانکاری و بەدیهێنانی ژیانێکی باشتر، بەڵکو بەتەواوی توشی بەدگومانیی، ترس و دڵەراوکێ بون، ناتوانن بەئاسانی متمانە بەو کەس و لایەنانە بکەن کە دەیانەوێت رۆڵی ئۆپۆزیسیۆن بون بگێڕن. وڵاتییانی ناڕازی حەقی خۆیانە ترسیان لەوە هەبێت کە بەرهەم و ئەنجامی هەر هەوڵ و ماندوبونێکی تریان دوبارە بچێتەوە سەر خەرمانی پارتی و یەکێتیی. هەرلەبەر ئەوەش مەحاڵە ئێستا بتوانرێت لەم قۆناغ و لەم هەلومەرجە چاوەڕێی ئەوە لە خەڵکی ناڕازی بکرێت دوبارە خۆیان رێکبخەنەوە یاخود بە شێوەیەکی بەرفراوان پشتگیری هێزێکی تازە بکەن. بەڵام چارە چییە؟ گۆڕان لە بەرەی ئۆپۆزیسۆن یان لەبەری دەسەڵات بێت، ژیان هەر بەردەوام دەبێت. بەردەوامی ژیانیش لە هەمو کاتێک و شوێنێک مانای بەردەوام بونی هیوا و ئومێد و ئارەزوی ژیانێکی باشترە، هەرچەندە هەلومەرجەکانیش نالەبار و سەخت بن. بە بۆچونی من، باشترین کارێک لە کاتی شکست و بێهیوابون، پێداچونەوەیە بە کەموکورتی و هەڵەکان و گەڕان بەدوای دۆزینەوەی دەرفەتەکانە کە لە ئەنجامی شکستەکان دروستدەبن. بێگومان لەم شکستەش دەتوانرێت بە دوای دەرفەتی تازە بەدوای خۆیدا بێنیێ. دەرفەتەکان دەرفەت مانای دروستبونی زەمینەیەکی نوێیە بۆ گەیشتن بە ئامانجێکی دیاریکراو. دەکرێت ئەمە دوبارە دوای شکستهێنانی چەند هەوڵێک یاخود یەکەم هەوڵیش بێت. پێشمەرجەکانی سودوەرگرتن لە هەر دەرفەتێکیش نەک تەنها دانپێدانانی بابەتییانەی کێشەکەیە، بەڵکو لێکۆڵینەوە و تێگەیشتن لە هۆکارەکانی دروستبونیشیەتی. لێرە مەبەست لە دۆخی دەستەڵاتداری هەرێمی کوردستانە. راستە گۆڕان تا رادەیەک سەرکەوتو بو لە ناساندنی دۆخی راستەقینەی دەستەڵاتی سیاسیی هەرێم و پەردەی لەسەر زۆر لە دیوە نادیار و ناشیرینەکانی هەڵماڵی، بەڵام گۆران سەرکەوتو نەبو لە تێگەیشتن و درککردنی هۆکارەکانی بەرهەمهێنانی ئەم دۆخە خۆی و نەیکردە چەقی گوتارەکە. ئەمەش بوە هۆکاری سەرەکیی ئەوەی کە گۆڕان خۆی ببێتەوە بە بەشێک لەو دۆخە، کە خۆی لە دژی دروستبوبو. ئەمە بۆ لایەنەکانی تری ئوپۆسیزیۆنیش راستە. ئەوانیش بە هەمان شێوەی گۆڕان، لە جیاتی لێکۆلینەوە و تێگەیشتن لە هۆکارەکانی دروستبونی دۆخەکە، خەریکی دەرهاویشتەکانی دۆخەکەن و دەیانەوێت تەنها لەسەر هەڵەکانی هێزەکانی ناو دەستەڵات بژین. بەوەش درەنگ یان زو وەکو گۆڕان دەبنەوە درێژکراوەی دۆخەکە، نەک هۆی گۆڕینی یان باشترکردنی. بنەماو سەرچاوەیەکی هەر کردەیەک، کە پەیوەست بێت بە ژیانی سیاسیی و گشتی، گوتارەکەیەتی. لێرەدا هۆی و پاساوی باش بۆ ئەوە هەن کە ئەم شکستە بکرێتە دەرفەتێک بۆ تێپەڕاندنی گوتارەکانی دەستەڵات و ئوپۆزیسیۆن بەیەکەوە. داهێنان و دروستکردنی گوتارێکی جیاوازیش پێویستی بە پێداچونەوەی کەموکورتی و هەڵەکانی گوتارەکانی پێشوە. دەمەوێت بە نمونە و پاساوی شیاو و بابەتی ئەوە بسەلمنێنم کە ئوپۆزیسیۆن و ئەوانەی لە بەرەی ئەو بون نەک سەرکەوتو نەبون لە دروستکردنی گوتارێکی جیاواز لە گوتاری دەستەڵات، بەڵکو لەڕوی ناوەڕۆک و لۆژیک و ریتۆرێک هیچ جیاوازییەکی ئەوتۆیان نەبو لەگەڵ گوتاری دەستەڵات. وەستان لەسەر هەڵەکانی گوتاری ئوپۆزیسیۆن پێشمەرجێکی سەرەکییە بۆ سودوەرگرتن لە هەڵەکان و داهێنانی گوتارێکی جیاوازتر چونکە بە ئێستاشەوە گۆتاری ئوپۆزیسیۆن و زۆربەی ئەوانەی خۆیان بە رۆشنبیر و رۆناکبیر دەزانن، خولانەوەیە لەناو هەمان ئەم بازنەیەیی دەستەڵات بۆی دروستکردون و نەیانتوانیوە گوتاری دەستەڵات تێبپەڕێنن. ئەوان تەنها دەستەواژەکانیان گۆڕی، بۆ نمونە لە جیاتی دەستەواژەی گێرەشێوین، کە دەسەڵات بۆ کەسانی ناڕازی بەکاریدەهێنا، دەستەواژەی کۆیلەیان بۆ لایەنگرانی حزبەکانی دەستەڵات داهێنا. وەکو دەستەڵات کۆمەلگایان دابەشکرد بۆ دو پێکهاتەی باش و خراپ. دەستەڵاتیان وەکو پێکهاتەیەکی تەواو دابڕاو لە کۆمەلگ وێنە کرد و هەمو پەیوەندی و پێکداچون و کارلێکردنە مێژویی، کەلتوریی، ئایدۆلۆژیی، کۆمەڵایەتییەکانیان لەگەڵ و لە سەر یەکتردا نابینا کرد. بەمەش بونە تەواوکەری گوتاری دەستەڵات بۆ شێواندنی وێنە راستەقینەکەی بارودۆخەکە. لە جیاتی ئەوەی واقیعەکە وەکو خۆی بۆ وڵاتییان رونبکەنەوە و شیکردنەوەی بابەتییانەی بۆ بکەن، واقیعەکەیان زیاتر شێواند. دەستەڵاتیان وەکو دێوەزمەیەکی دابڕاو لە کۆمەڵگە وێنە کرد. بەرگی قوربانییان کردە بەر وڵاتی و خۆیان کردە قسەکەر و دەمڕاستیان. خزانە سەنگەری ئایدۆلۆژی لەگەڵ دەستەڵات. بە هەمان شێوەی دەستەڵاتیش کێشە و ویست و پێداویستییەکانی وڵاتییانیان کردە بارمتە و کەرەستە و ئامرازی شەڕی ئایدۆلۆژییان. ئەزمونی رابردو سەلماندی کە هەر کارێک و کردەیەکی جێگیرەوە بەبێ هاتنەکایەوەی گوتارێکی تەواو جیاواز، خولانەوەیە لە ناو هەمان بازنە و تەنها بەفیڕۆدانی کات و وزەیە. گوتارێک کە لە ناوەڕۆکدا گشتگیر و بابەتیی بێت، لۆژیکێکی عەقڵانیی دروست و تەندروست و دەربڕینی رێتۆریکێکی هێمن و نەرم پەیڕەو بکات. گوتارێک کە چەق و ئاراستە و ئامانجەکەی وڵاتیی بێت. وڵاتی لە رۆڵی "گێرەشێوین" و "قوربانی" و "کویلە" بون رزگار بکات، بیگەڕێنێتەوە بۆ رۆڵە راستەقینەکەی خۆی وەکو بکەرێک کە نەک تەنها مافی هەیە، بەڵکو ئەرک و بەرپرسیارێتیشی لەسەرە. گوتارێک کە بابەتییانە رونیبکاتەوە کە شێوە و جۆری ژیان و کایەی سیاسیی و گشتیی هەمو کۆمەڵگایەک، ئەنجام و رەنگدانەوەی دونیابینیی و کردەکانی تاکەکانیەتی. گۆتارێک، کە خۆی نەکاتە دەم راستی هاوڵاتیان و ماف و ئەرکی دەربرینیان بە پاساوی نوێنەرایەتیکردنیان لێ زەوت بکات، بەلکو ببێتە سەرچاوەی زانیاری دروست بۆیان، کە بەو هۆیەوە خۆیان بتوانن بریار لەسەر روداوەکان بدەن. گوتارێک، کە ببێتە چوارچێوە و مینبەرێکی ئازا، کە تیایدا وڵاتییان خۆیان کێشە و ویست و پێداویستییەکانیان بخەنەڕو بێئەوەی ترسی ئەوەیان هەبێت بە "گێرەشێوێن" یان "کویلە" لە قەڵەم بدرێن. ببێتە هاندەرێک کە تێیدا وڵاتییان خۆیان بەدوای چارەسەریی کێشەکانیان و وەڵامی پرسیارەکانیاندا بگەرێن، لە جیاتی ئەوەی وێل و سەرگەردانی فریادڕەس و سەرکردەی بەهێز بکرێن. گوتارێک کە تەنهااوڵاتیی وەکو تاک، وەکو کۆمەڵ چەق و ئامانجەکەی بێت. گوتارێکی عەقلانیی کە فراوانترین پانتایی بۆ دواندنی عەقل تەرخان بکات و کەمترین پانتایی بۆ وروژاندن و فریودانی درۆزنانەی هەستەکان بهێڵێتەوە.
.jpg)
كاوە شێخ عەبدوڵا بەهاران، ئێمەی كورد زۆر بەقوڵیی و تامەزۆرییەوە دەكەوینەوە بیری كوردایەتیی و كوردەواریی. بۆ ئەمە باشترین شت كە بیكەین، بە خراپترین رێگادا بۆی دەچین. بۆ نموونە ئەم وەرزە وەرزی جوڵانی خوێنی عەشیرەتگەریی و خێڵخوازیییە. چەند سەد كەسێك كۆدەبنەوە و لە دەشتایی یان بەرزاییەكدا دە دوانزە ئەسپە لاتە و هەندێ بڕنەوی ژەنگاوی نمایش دەكرێ و چەند مەنجەڵێك برنج و گۆشت دەخورێت و بەریزێك یان دوو ریز هەڵپەڕكێ كۆتایی پێ دێنن. دواتر بەمە دەوترێ ڕۆژی فڵانە تیرە، یان ڕۆژی فڵانە گوند. لەمەش قەبەتر فێستیڤاڵی فڵانە عەشیرەت خۆی ڕاستییەكەی یەكتربینین و دڵخۆشییەكی بە كۆمەڵە كە شار و ئینتەرنێت، ئەو یەكتربینینانەی سنووردار كردووە تا ئاستی نەمان. بەڵام دێن ناوی فڵانە عەشیرەتی لێ دەنێن. كچێك یان كوڕێكی گەنج و جوان، بەر لەوەی خەمی یەكترناسینی خزمانی حەوت پشت لەمەوبەر و فەرهەنگی عەشیرەتەكەی بێ، خەمی ڕەسمی سناپچات و فەیسبووك و ئینستاگرامی هەبێ، لەكوێ باوەڕی بە عەشیرەتگەریی و خێڵخوازیی و بڕنەو پەرستیی هەیە؟ ئێمە بەڕاستی كێشەی ناونانمان هەیە لە ڕووداوەكان، بۆ نموونە لە بری ئاهەنگی یەكترناسین و میرازكردنەوەی خزمایەتی، ناوی دەنێین رۆژی فڵانە گوند و فێستیڤاڵی فڵانە شوێن! لە ناونانی شتەكاندا كێشەمان هەیە. هەموو ئەو دامەزراوەیەی پێی دەڵێین حكومەتی هەرێم، لە ڕاستیدا لە حكومەتی عێراقدا پێی دەوترا مدیریەت شئون شیمال! كەچی وا خەریكە كورد هەموو دەسكەوتەكانی لە بار دەبات بۆ میراتی شئون شیمال تەنیا لەبەر ئەوەی ناوی سەرۆكایەتی هەرێم یان سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیرانە. ئەو ناوە زۆر زۆر گەورە كراوە، بەڵام لە ڕاستیدا ئەوەندەش گەورە نییە. رۆژی عەشیرەت و گوند، زیاتر لەفێستیڤاڵی ڕەنگەكان دەچێ... ئەوەی لە هەولێر كرا و دنیایەك تانەوتەشەری لێدرا... بەڵام زاتێكی دەوێ وا بڵێین، باشترین ناو ڕۆژی فڵانە عەشیرەتە چونكە ئەمە باجی لەسەر نییە و ئابڕووی هیچ كچ و كوڕێكی پێ نابرێ. كورد لە عێراق لەسەرەتای گۆڕانكاریی گەورەدایە لەڕووی كۆمەڵایەتی و سیاسییەوە، بەڵام لە بەرگێكی كۆندا و بەناوی كۆن كۆنەوە. چونكە هەركاتێ رووداوێكی نوێ دەردەكەوێ، دێوە خەوتووەكەی ناومان خەبەری دەبێتەوە و خێرا پاشەكشە بە حزب و حكومەت و كاراكتەرەكان دەكات.
كەمال چۆمانی لە "چاوەڕوانیی گۆدۆت"ی ساموێل بێکێت یەکێکە لە جیهانییترین شانۆکانی دونیا. دو کاراکتەری ناو شانۆکە بەدرێژایی شانۆکە چاوەڕوانیی کەسی سێیەم دەکەم کە هەرگیز ناگات. ئەوان چاوەڕوانن گۆدۆت بێت و رزگاریان بکات، بەڵام گۆدۆت هەرگیز نایەت. چاوەڕوانییەکە زۆر کۆمیدییە، نەهاتنەکە زۆر تراژیدییە. عەلی باپیری ئەمیری کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان و کۆمەڵی ئیسلامیی لە ٣٠ی ئەیلولی ٢٠١٨ەوە لە چاوەڕوانیی "سەلاموعەلەیک"ێکی پارتیی دیموکراتیی کوردستانن تا دەرگای چونە ناو حکومەتیان لێ بکاتەوە و لەو ئازارە رزگاریان بکات کە ئەگەری هەیە بەناچاری ببنە ئۆپۆزسیۆن. ئەو چاوەڕوانییەی عەلی باپیر و کۆمەڵی ئیسلامیی لە پارتیی دیموکراتیی کوردستان بە ڕاستیی زۆر کۆمیدییە، بەڵام کۆتایییەکەی زۆر تراژیدیی دەبێت. ئەوان باش دەزانن ئەو چەند کورسییەی کۆمەڵ لە پارلەمان زیادیکردوە هی ئەوە نییە کۆمەڵی ئیسلامیی خۆی نوێ کردبێتەوە و ئایدیۆلۆژیا ئیسلامییەکەی خۆی گونجاندبێت لەگەڵ واقیعی کۆمەڵایەتیی، سیاسیی و ئابوریی هەرێمی کوردستان و ناوچەکە. هی ئەوەش نییە کۆمەڵ توانیبێتی دوای داعش خوێندنەوەیەکی نوێ بۆ ئیسلام لە کایەی سیاسییدا بکات. هی ئەوەش نییە کۆمەڵ و عەلی باپیر رەخنەیەکی ئازایانەی فیکری سونە و سەلەفیی خۆیان کردبێت. هی ئەوەش نییە کۆمەڵ و عەلی باپیر توانیبێتیان لەگەڵ پێشکەوتنە دونیاییەکاندا هەنگاو بنێن. هی ئەوەش نییە کۆمەڵی ئیسلامیی و عەلی باپیر لەمەودوا بڕوایان بەوە هەبێت ژن لەناو حیزبەکەیاندا کاری سیاسیی بکەن بێئەوەی حیجاب بپۆشن. بەڵکو هی ئەوەیە خەڵکی موسڵمان بەراوردی کۆمەڵی ئیسلامیی و یەکگرتوی ئیسلامییان کرد لە چەند ساڵی رابردودا، بەتایبەت پەیوەست بە ریفراندۆم و مەسەلەی سەرۆکایەتیی هەرێم کە هەڵوێستەکانی کۆمەڵ تا رادەیەک لەوانیدی باشتر بو، وەنەبێت هەڵوێستی کۆمەڵ و عەلی باپیر هەڵوێستێک بوبێت وەک پێویست. کەچی ئەوەی کۆمەڵی ئیسلامیی و عەلی باپیر لە چەند ساڵی رابردودا بەدەستیانهێنا و توانیان پێشی یەکگرتوی ئیسلامیی بکەون، بەر لەوەی حکومەت دروستبکرێت دۆڕاندیان. یەکگرتوی ئیسلامیی زۆر ئازایانەتر، زۆر سیاسییانەتر، زۆر وردبینانەتر، سەرەڕای ئەوەی پارتیی "سەلاموعەلەیک"ێکی لێ کردن و مەسعود بارزانییش لەگەڵ سەلاحەدین بەهائەدین کۆبوەوە، بەڵام بڕیاریان دا ئۆپۆزسیۆن بن. یەکگرتو دەزانێت چەند هەڵەی گەورەی سیاسیی کردون، بۆیە دەیەوێت کەمێک خۆی راستبکاتەوە. کۆمەڵی ئیسلامیی دەیتوانی هەڵوێستەکانی و ئەو پێشکەوتنەی لە هەڵبژاردنی رابردودا بقۆزێتەوە و پێشبکەوێت، بەڵام لە چاوەڕوانیی "سەلاموعەلەیک"ی پارتییدا خۆی کوشت. کۆمەڵی ئیسلامیی تازە بشبێتە ئۆپزسیۆن پولێک ناکات. عەلی باپیر و کۆمەڵی ئیسلامیی لەپێناو دو دەستکەوتی مادییدا، پێشکەوتنی حیزبەکەیان کردە قوربانیی و هەڵوێستەکانی رابردویان بە ئاودا چون. کۆمەڵی ئیسلامیی پێویستە لەڕوی فیکریی و ئایدیۆلۆژیی و سیاسییەوە خۆی نوێ بکاتەوە. فیکری کۆمەڵی ئیسلامیی بە کەڵکی ئەمڕۆی کوردستان نایەت، سونیزم و سەلەفیزم ئەو حیزبەی وێران کردوە و ناتوانێت ببێتە حیزبی هەموان. لەڕوی سیاسییشەوە، هێشتا ناتوانن نە ببنە حیزبێکی بەشدار لە حوکمڕانیی و هەڵگری چەند پڕۆژە و بانگەشەیەکی جدیی کە کۆمەڵانی خەڵک بەجدیی لەوانی تریان جیابکاتەوە، نە دەشتوانن ببنە هێزێکی ئۆپۆزسیۆنی جدیی کە ئەلتەرناتیڤی سیاسیی پێشبخەن.
.png)
