رهحمان غهریب بیهێننە بەرچاوتان سوپایەكی ئەلیكترۆنی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان كە بەشێكی زۆریان بە پارەی سیاسی بەڕێوەدەبرێن، لە پشت شاشەی كۆمپیوتەرەوە سەرقاڵی بەرهەمهێنانی درۆن. روونتر: ئەو كارگەیەی كاری تیا ئەكەن تەنها درۆ بەرهەمدەهێنێت و ئەیخاتە ناو ئەم بازاڕە بەر بەرەڵایە. ئەم پێشكەوتنە تەكنەلۆژییەی پەیوەندییەكان، دەسكەوتێكی هەرە گەورەی بیری مرۆڤایەتییە، پێگەی هەرە گرنگی ئاڵوگۆڕی زانیارین، نامەوێت دەسەڵاتی ستەمكاری لەهەر پارچەیەكی ئەم زەوییە خەڵك لەم نیعمەتە زانسیتییە بێبەش بكات، دژی سانسۆرم. بەڵام وەك چۆن كەسانی تێگەیشتوو سودی لێوەردەگرن، پەیامی ئاشتی و خۆشەویستی و راستی تیا بڵاودەكەنەوە، بە هەمان ئەندازەش كەسانێك كردویانە بە پێگەیەك بۆ بڵاوكردنەوەی درۆو گوتاری رق وكینەو ناوزڕاندنی ركابەرەكانیان. ئەمە تەنها دیاردەیەكی كۆمەڵگەی كوردستانی نییە، بەڵكو جیهانییە. ئەم بەیانییەو چەند بەیانییەكە، هەندێ نوسەرو رۆژنامەنووسی دیار، ناویان كەوتوەتە ناو تۆڕی ئەم كارگانە، خاوەن كارەكان دەروونیان بە بڵاوكردنەوەی درۆو ناوزڕاندنی كەسانی سەركەتوو ئاسودە دەبێت. با پزیشكێكی دەروونی پێم بڵێت ئەمە چ نەخۆشییەكە؟ نوێترین راپۆرتی پەیامنێرانی بێ سنوور تیشكی خستوەتە سەر ئەو سوپایەی شەڕەكانیان لە پشت كۆمپیتەرەوە ئەنجام ئەدەن. سوپای یەدەگی دەسەڵاتی سیاسی و عەشایەری و حزبیو سەرمایەداری .. هتد..ن.. شەڕیان بۆ دەكەن، سومعەی ركابەرەكانیان لەكەدار ئەكەن، لە ئەنجامی ئەم شەرەیان ئازادی رۆژنامەنوسی دەبێتە قوربانی. كریستۆفر دولوار لەم بارەیەوە دەڵێت " گێچەڵی ئەلیكترۆنی دیاردەیەكی جیهانییە، ئەمڕۆ بووە بە ترسناكترین هەڕەشە بۆ سەر ئازادی میدیا، جەنگی ئەلكترۆنی تەنها دەوڵەتەكان بەرپای ناكەن، بەڵكو دوژمنانی ئازادی رۆژنامەنوسی سوپایەكی ئەلكترۆنیان دامەزراندوە بۆ هێرشو لاوازكردنی ئەوانەی بەدوای راستیدا دەگەڕێن" دولدوار چەختدەكاتەوە" ستەمكاران لە رێگەی بەكرێگیراوانیانەوە لەناو تۆڕە كۆمەڵایەتی رۆژنامەنوسان دەكەنە ئامانج وەك ئەو كەسەی كە لە گۆڕەپانی جەنگ بە فیشەك بەرامبەرەكەی دەكوژێت". ساڵی رابردوو دەیان پەیجی سەربەخۆ لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فیس بوك كە بە ناوی جیاجیاوە بابەتی زانستیو تەندروستی و هونەرو زانستی كۆمپیوتەرو هەواڵ و وەرزشو گاڵتەوگەپی بڵاودەكردەوە، ئێستا چالاكی و هەواڵو ریكلامی حزبی تیا بڵاودەكرێتەوە. ئەدیمەنەكان فرۆشتویانە، تاپۆكەیان خستوەتە سەر كەسێكی تر، ئەویش بۆ ئامانجی خۆی بەكاریان دێنێت، بابەتی رۆژنامەنوسی لەناوەڕۆك و مانا بەتاڵ دەكاتەوەو دەیشێوێنێت، هێرشی رێكخراو دەكەنە سەر میدایكارانو میدیاكارانی ژن بە ئامانج دەگرن. لەگەڵ پارێزبەندی (حصانە) نیم بۆ رەخنەگرتن لە هەر نوسەرو كەسایەتییەكی گشتی، بەڵام پێویستمان بە پارێزبەندی هەیە بەرامبەر هەواڵی درۆو شكاندنی شكۆی ئینسانیمان. چارەسەرێك یا دەرمانێك كە بەرهەمی بەسەرچووی ئەم كارگانە خوێنەر ژەهراوی نەكات. ئەو برادەرانەم دواهەمین كەس نابن كە كارگەی درۆی سیاسییەكان ناویان دەزڕێنن، رەنگە ئەمجارەیان ئەو كەسە بێت كە بە خوێندنەوەی هەواڵەكە شاگەشكەبووە، ئاخر شاگەشكەبوونیش بە خوێندنەوەی درۆ هەر نەخۆشییە.
پەیمان عیزەدین دوای کاراکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی هەرێم لە خولی پێنجەمی پەرلەماندا ، قسەوباسێکی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا و هێلکەکە لەسەری بزوتنەوەی گۆڕاندا شکا ، ئەوەی زۆرتریش بووە چەقی ناڕەزایەتیەکان بابەتی بوون و نەبونی بڕوانامە بوو ، دژایەتیکردنی نێوان گۆڕانخوازان و هەڵسوڕاوانی گۆڕان هێندە قوڵ بوەوە تا ئەو ئاستەی لە لایەن هەندێ گۆڕانزواز و تەنانەت پەرلەمانتارانی گۆڕانیشەوە ڕاشکاوانە داکۆکی لە نەخوێندەواری بکرێت. ئەوەی جێی سەرسوڕمانە لەو هەمو خاڵە سلبیانەی یاساکە و لە مەترسی بەرەو چەسپاندنی حوکمی بنەماڵەیی ئاڕاستەی ڕەخنەکان بەرەو تۆخکردنەوەی بابەتی بڕوانامە برا ، بۆ خاڵەکانی تر جێی سەرنج نەبون؟ لە کاتێکدا زۆری دەسەڵاتەکانی سەرۆک و دەنگنەدان بە تەشریفاتی بونی دەسەڵاتەکان جەوهەری کێشەکان و خراپیی یاساکەیە، لەو بارەیەوە پێمخۆش بو چەند سەرنجێک بخەمە ڕو. -بۆ ڕەخنەکان ڕو بە گۆڕانە؟ گۆڕان لەسەرەتای دروستبون و بەشداریکردنی لە پەرلەماندا ، وەک هێزێکی ئازای پڕچەک بە دژایەتی گەندەڵی و حوکمی بنەماڵەییو قۆرخکاری دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی دەرکەوت و هەر لەبەر ئەوەش بو لەو سەرەمی بێئومێدیەدا بوە ئومێدکی گەورە و متمانەی بۆ دەنگدان و گۆڕانکاری گێڕایەوە. گۆڕان پارتی و یەکێتی وەک دوو هێزی دیکتاتۆری شەیتانی ناساند . گۆڕان خاوەنی پرۆژەی هەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی هەرێم بو بە مەبەستی بە تەشریفاتی دەسەڵاتەکانی سەرۆی هەرێم، هەر گۆڕانیشە ئێستا خاوەنی پڕۆژەی کاراکردنەوەی دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێمە و داکۆکی دەکات بە هەمو دەسەڵاتەکانی پێشویەوە بێت . -بابەتی بڕوانامە لە هەرێمی کوردستاندا ئەوەی تا ئێستا بایەخی نەبوبێت بڕوانامەیە، و لە هەمو حاڵەتەکاندا بڕوانامە نەبۆتە هۆکاری ڕۆشنبیرکردنی خاوەنەکانی، چونکە ئاستی خوێندن و ئاستی زانستی زانکۆکان و مامۆستا و بەرپرسانی ئیداری زانکۆ و قوتابخانەکان ڕونە لە چ ئاستێکدایە ، ڕێژەی خوێندەواری و زیادبونی ژمارەی هەڵگرانی بڕوانامە باڵاکان هیچی لە دۆخی چەقبەستوی هەرێم نەگۆڕیوە. بڕوانامە لەناو کۆی حیزبەکاندا نەبۆتە هۆی کۆیلەنەبونی خاوەنەکانی، دکتۆرا و ماستەر لە قانون نەیتوانیوە ڕێگری بکات لە پێشێلکردنی قانون تەنانەت لەناو پەرلەمانیشدا. نێچیرڤان بارزانی لەوەتەی حکومەت هەیە یا سەرۆکێتی یا جێگری ، هیج کاتێکیش بڕوانامەی نەبوە ، بۆ کە دەبێتە سەرۆکی حکومەت بڕوانامەی بۆ قوت دەکرێتەوە؟ خۆ ئەگەر بڕوانامە بۆ سەرۆکی حکومەی پێویست نەبێ ئەوا بۆ سەرۆکی هەرێم هەر پێویست نیە. کەواتە بۆ پرسی بڕوانامە کرایە هەڵڵا؟ بەڕای من کۆمەڵێ هۆکاری هەیە ، لە پێشی پێشەوە شەڕێکی باڵی مەسرور بو بە نێچیرڤان و گۆڕان فرۆشرا ، پارتی بیویستایە نەیدەهێشت ئەو خاڵە بخرێتە دەنگدانەوە وەک ئەوەی لە زۆر کاتدا کردویەتی ئەوەی مەبەستی نەبێ نایخاتە دەنگدانەوە ، پارتی بەم ماددەیە بە نێچیرڤانی وت تۆ بێ بڕوانامەی ،ئەوەی پێی نەزانیبو زانی، جیاوازیەکەی لەگەڵ مەسرور لەڕوی زانستیەوە پیشاندا، لە هەمان کاتیشدا ئەو دڕکەی( حوکومڕانی بە نەخوێندەوا ناکرێ، چاکسازیش بە نەخوێندەوار ناکرێ) ێی لە ژێر پێی گۆڕان دەرکرد، بە خەڵکی ڕاگەیاند ئەمە ئەو بزوتنەوەیە بو کە ئێمەی بە نەخوێندەوا دەزانی و ئەمڕۆ بە هەمو هێزی داکۆکی لە نەخوێندەواری دەکات. لە هەمو حاڵەتێکیشدا من پێموانیە بڕوانامە لەم هەرێمەی ئێمەدا گرنگی هەبێ ، ئەگەر گرنگی هەبوایە لەسەر دەنگدانی دەنگدەران ڕەنگی ئەدایەوە . - بایکۆتکردنی هەڵبژاردن کار بو یا کاردانەوە؟ یەکێکی تر لەو بابەتانەی وەک بیانو بۆ دەنگدانی گۆڕان بەم یاسایە باس دەکرێت ، بایکۆتکردنی ژمارەیەکی زۆری دەنگدەران و کەمی کورسیەکانی گۆڕانە کە بۆتە هۆی ناچاربون بە دەنگدان بەم یاسایە و ڕێککەوتن لەگەڵ پارتی. بەر لەوەی بەمجۆرە سەیری بایکۆت بکەین ئەبێ بزانین بۆ بایکۆت کرا ، زۆرینەی دەنگدەری گۆڕان بۆ دەنگی نەدایەوە بە گۆڕان؟ ئاشکرایە هەر حیزبێک ، نوێنەرەکانی لە پەرلەمان و حکومەت (ئەگەر بەشدار بێت ) دەبنە پێوانە بۆ زیادکردنی دەنگ یان کەمکردنی لە هەڵبژاردنی داهاتویدا، بزوتنەوەی گۆڕان لە ڕێی فراکسیۆنەکەیەوە لە خولی چوارەمدا چەند هەڵەیەکی کوشندەی کرد لەوانە : - دەنگدان بە درێژکردنەوەی یاسای بەرەنگاربونەوەی تیرۆر( کە پاساویان لەو کاتەدا ئەوەبو گوایە بەڵێنیان لە پارتی وەرگرتوە کە یاساکە هەموار بکەنەوە) بەڵام نە گۆڕان پڕۆژەی هەمواری پێشکەشکرد و نە قسەیەکیان ما لە دژی ئەو یاسایە ،لە کاتێکدا کە ئەو یاسایە پارتی و یەکێتی بۆ خنکاندنی ئازادی دەریانکردوە نەک دژایەتی تیرۆر. -پێشکەشکردنی پڕۆژە یاسای سڕکردنی دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێم( بە پاساوی ئەوەی کە لە خولی داهاتودا دامەزراوەکە هەڵئەوەشێننەوە)، ئەمە لە کاتێکدا بو کە شەڕی گۆڕان لەسەر هەموارکردنی یاساکە بو و بە هۆیەوە پەرلەمان پەکخرا، سەروکی پەرلەمان و وەزیرەکانی دەرکران، ئینجا لە پاداشتی ئەوەدا فراکسیۆنی گۆڕان ئەو کێشەیەی بۆ پارتی چارەسەرکردو لە پاکەتێکی زێڕیندا سەرۆکایەتی هەرێمی بۆ بنەماڵەی بارزانی هەڵگرت. -وەزیرەکانی پێش دەرکردن و دوای دەرکردنیش کەس وشەیەکی لێنەبیستن، لانی کەم وەک (اچعف الایمان )سکاڵایەکیان تۆمار نەکرد، عاقڵانە وەزیر بون و عاقڵانەش هاتنەوە ماڵەوە . ئەمانە هۆکاری بایکۆتکردن بون سەرەنجام ئەبو گۆڕان لەو سزایەی دەنگدەرانی تێبگات ، بایکۆتکردن بکاتە خاڵی بەهێزی و وەک هێزێکی ئۆپۆزسیۆنی گەندەڵی درێژە بە خەباتی پەرلەمانیی خۆی بدات ، چونکە دەیزانی ئەزمونی بەشداریکردنی حکومەتی ئەزمونێکی سەرکەوتو نەبوە و دەریش کەوت دەنگدەرەکانی ئەو شێوازە لە سیاسەتیان ناوێ،هێزی سیاسی بە مانەوە لەسەر بڕواکانی و ڕێزگرتن لەدەنگدەرانی متمانە وەردەگرێتەوە، بەڵام بە پێچەوانەوە کەوتەوە هەمان هەڵە و ئەمجارە قورستر چونکە بە دڵنیاییەوە دانوستان بە ٢٤ کورسی وەک دانوستان بە ١٢ کورسیەوە نابێت . -بابەتی سیستمی پەرلەمانی ئێستا تاکە خاڵێک کە گۆڕان بە دەستکەوتی بزانێت لەم یاسایەدا، سەرکەوتنێتی لە چەسپاندنی سیستمی پەرلەمانیی، بەڵام ئایا بەم یاسایە سیستم بۆتە پەرلەمانیی؟ ئەگەر لە سەرەتاوە لە وشەی چەسپاندنەوە دەست پێبکەین ، چەسپاندن واتە هەمیشەیی و نەمانی سیفەی کاتیی بۆ هەر بابەتێک، کاتێک لە یاساکە ئەنوسرێت هەڵبژاردنی سەرۆکی هەرێم لە پەرلەمانەوە دەبێت تا کاتی نوسینەوەی دەستور ، بۆخۆی سیفەی هەمیشەیی و بەردەوامی لەدەست دەدات و مەعلومە (تا کاتی) هەڵواسراوە بە شتێکەوە کە نوسینەوەی دەستورە، کاتێک چەسپاندن دەبو کە هەڵبژاردنی سەرۆکی هەرێمیان لە پەرلەمانەوە جێگیر بکردایە و ئاماژە بەوە بکرایە کە ئەمەش لە دەستوردا جێگیر دەکرێ، بۆیە ئەم شێوازی هەڵبژاردنە کاتیە و هیچ گرەنتیەک بۆ چەسپاندنی نیە. جگە لەوەی کۆی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی هەرێم و باڵا دەستیی ، دورە لە ناوەڕۆکی سیستمی پەرلەمانیەوە ، سیستم، شێوازی هەڵبزاردنی سەرۆکی هەرێم نایکات بە پەرلەمانی، ئەوە دەسەڵاتەکانێتی کە سیستمەکە ئەکاتە پەرلەمانی یا سەرۆکایەتی شارراوە. بۆیە ئەگەر ئەمە تەنیا دەستکەوتی یاساکە بێ بۆ گۆڕان ، ئەو دەستکەوتە پێویستی بە ١٢ کورسی نیە ، تەنانەت ئەو حیزبانەش کە یەک کورسیان هەیە ئەیانتوانی ئەو دەستکەوتەیان هەبێ چونکە لە بنچینەدا دڵخوازی پارتیە و بە بەرژەوەندی خۆی تەواو دەبێت. -هیچ کات ڕێککەوتن و دانوستان عەیبە نیە هەر لەسەرەتای ڕێککەوتنی پارتی و گۆڕانەوە ، لەچاوچون و حەسادەت بردن بەو ڕێککەوتنە یەکێک بوە لەو خاڵانەی زیاتر گۆڕانی هانداوە بۆ دەستگرتن بە ڕێکەوتنەکەوە ، هەرچەندە( گۆڕینی بڕوای هەرکەسێک لە پارتی نزیک بێتەوە رسوا ئەبێ بە بڕوای حەسودی بردن بەو نزیکبونەوە لە پارتی ) وەرچەرخانێکی گەورەی سیاسیە لە بیرکردنەوەی گۆڕاندا ، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هیچ کات رێککەوتن و نزیکبونەوەی هێزە سیاسیەکان هەڵە نیە ، بە مەرجێک ئەو ڕێککەوتنە لە بەرژەوەندی گشتی بێت ، کاتێکیش دەردەکەوێت کە بەرژەوەندی گشتی تیا پارێزراوە کە لانی کەمی هاوسەنگی لەو ڕێکەوتنەدا ببینرێ ، هاوسەنگی لە دان و ستاندنی دەستکەوتە نیشتمانیەکاندا نەک دەستکەوتە حیزبی و پۆستە ئیداریەکاندا. -گۆڕان ئەگەر ئەمەی نەکردایە چی بکردایە؟ ئەمە قسەیەکی مەعقولە بۆ هێزێک کە گرەوی لەسەر دەسەڵات کردبێ بە هەر نرخێک بێ ، بەڵام بڕیار نەبو گۆڕان وابێت. پرۆسەی سیاسی و گۆڕانکاری تیایدا بە تەنیا نەبەستراوەتەوە بە بژاردەی بەشداریکردن لە حکومەتدا و هێزە سیاسیەکان لە دەرەوەی حکومەت خۆری کارو پەیامی سیاسیان ئاوا ببێ، هەر لەو بوارەدا گۆڕان دو ئەزمونی خۆی هەیە هەم بە بەشدارینەکردن لە حکومەت و هەم بەشداریکردنی لە حکومەتدا، لە کام ئەزمونیدا کاریگەری لەسەر ڕاوەستان دژی گەندەڵی زۆرتر بو؟ لەکامیاندا ئازاتربو بۆ ڕوەستان لەسەر ڕاستیەکان؟ ئەسڵ ئەوەیە بەشداری حکومەت بۆ باشکردنی گوزەرانی خەڵک بێ، بۆ نەهێشتنی گەندەڵی وبەهەدەردانی سامانی گشتی بێ، بۆ دورخستنەوەی حیزب بێ لە دادگاکان ، لە زانکۆکان ، لە هێزی پێشمەرگە و ئاسایش، بۆ فراوانبونی فەزای ئازادی بێ، ئایا گۆڕان ئەمەی پێئەکرێ؟ لەوەش گرنگتر ئایا پارتی و یەکێتی دەستبەرداری ئەو تاکە شێوازەی حوکومڕانیەیان ئەبن کە ساڵەهایە پایەکانیی بۆ دائەکوتن، نەوەکانیان پێئەگەیەنن بۆ پاراستن و مانەوەی حوکومڕانیان؟ گۆڕان لە یەکەم ئەزمونی بەشداریکردنیدا لە حکومەت نەیتوانی هیچ بکات کە ٢٤ کورسی هەبو ، خۆ ئەگەر بە ١٢ کورسی توانی پارتی ناچار بکات لە دەستوردا هەڵبژاردنی سەرۆکی هەرێم لە پەرلەمانەوە جێگیر بکات، ئەگەر توانی هێزی پێشمەرگە لە حیزبیبون دەرکات، ئەگەر داهاتەکانی هەرێمی شەفاف کرد ، ئەگەر ئەو لەشکرە بندیوارەی پارتی و یەکێتی و گۆڕانی هەڵوەشاندەوە ، ئەوا هەق وایە ئەوەی لەم خولەدا دەنگمان نەداوەتەوە بە گۆڕان خەجاڵەتی بکێشین و لە ئێستاوە دەستخۆشیان لێدەکەم.
.jpg)
شاناز برایم ئهحمهد شاڵا بمانتوانیایێ بپرسین "ههیاسه له پهرلهمان چ باسه“؟ بهس بهزاتی خوا، ههیاس خۆشی نازانێت ئهو مههزهلهیهی دوێنێی پهرلهمان چ باسو خواسێك ههڵدهگرێت..! ئاخر له كوێی دنیا فۆڕمو سیستهمی پهرلهمانی بهو جۆره گاڵتهجارییه ههیه .. كهی و چۆن و له پهرلهمانی كام وڵاتی سهر رووی ئهم زهمینه دهنگ به گهرانهوه بۆ سهردهمی هۆلاكۆ دراوه.. باشه بۆ پێشمهرگهیهك بۆ بهدهست هێنانی پله پێویستی به شههاده دهبێت و سهرۆك بڕِوانامهی ناوێت..!! ئاخر جۆن پاش ئهو ههموو زهبرو زۆرهی كه بهدرێژایی مێژو بهدهست خاوهن دهسهڵاته ڕههاكانهوه چێشتوومانه، دهسهلاتێك دهدرێته سهرۆكی ههرێمهكهمان كه له دهسهڵاتی سوڵتانو شاههنشاو ئیمپراتۆرهكان زیاتر بێت، خۆ قهیسهرو هیتلهریش ههر ئهوهندهیان بۆ چووبووه سهر..!! بهڵام حهیفهكه لهوهدایه پهرلهمان وهك بهرنامهی تیڤیهكانی لێهاتووه، ئهندامهكانی وهك میوانی بهرنامه تهرفیهییهكان ههر خهریكی چهپڵهو دهست بهرزكردنهوهن..!! خهمهكهش ئهوهیه له وڵاتێكدا كه مردووهكان ناچار بكرێن، دژ به خواستی خۆیان دهنگ بهكاندیدی زیندووهكان بدهنو لهدوا ساتهكانی راگهیاندنی دهرهنجامی براوهی ههڵبژاردنیشدا جێگۆڕكێ به ناوهكانهوه بكرێت..!! له مهملهكهتێكدا لهسازانو دانوستاندا بهرژهوهندیو دهستكهوتی تاك ببێته تهنیا پرۆژهی هاوبهشی حزب و لایهنهكان، له قۆناغێكدا كه پهیڕهوی حزبێك بووبێته شهقشهقهی دهستی نهوهیهكو حزب له دیموكراسی خاڵی بووبێتهوه، سهركردایهتی حزبێكی سۆشیاڵ دیموكرات به هلیۆكۆپتهر خۆی بگهێنێتنه ژێر رهشماڵهكان بۆ زیندو كردنهوهی دیاردهی خێل خێڵان و عهشرهتگهری ..!! ئیتر چاوهڕِێی چی له پهرلهمانو دامهزراوهكانی دهكرێ..؟ نهگبهت خۆمان، ئهو ئهزموونهی دهیانویست بۆ عێراقی بگوازنهوه، ئێستا بۆ كوردیش بۆته شورهیی، ئاخر چۆن دهبێت له سیستهمی پهرلهمانیدا كه عورف وایه دهسهڵاتی سهرۆك تهشریفی بێت، ئهوهی كوردستان له ئهسكهندهری مهگدۆنی و جهنگیزخان زیاتر دهسهڵاتی پێبدرێت..؟ ئاخر چۆن دهبێت سیستهمی پهرلهمانی بێو پهرلهمان نهتوانێ لێپێچینهوه لهگهڵ سهرۆكی ههڵبژێردراوی خۆی بكات..؟ خۆ لهههمووشی عهنتیكهتر شههادهشی نهبێت. ئاخر چۆن ههیاسیش سهری لهو باسه دهردهچێت…؟؟
.gif)
ئاراس فهتاح دیكتاتۆرهكان تهنها دڕنده نین، بهڵكو دهشێت كۆمیدییش بن. سهرۆكی پێشوی توركمانستان، سهفهرموراد نیازۆف، یهكێكه له سوڵتانه ههزهلییهكانی ناو مێژووی نوێی سیاسیی سهدهی بیست و بیست و یهكهم. ئهم دیكتاتۆره سێ ریفراندۆمی یهك لهدوای یهكی كرد، بۆئهوهی به زۆرینهی ڕهها وهك تهنها سهرداری نهتهوهیی وڵات ههڵبژێردرێت و تاوهكو له ژیاندا بێت حوكمی ئهبهدیی وڵاتهكهی بكات. پاش ماوهیهك ئهم دیكتاتۆره خۆشی كرد به سهرداری ههموو توركمانزمانهكانی دونیا و نازناوی „توركمانباشی“ بهخۆی بهخشیی كه مانای باوكی توركان دهگرێتهوه. ناوی قوتابخانه و فرۆكهخانه و تهنانهت جۆرێك له (كاڵهك)یشی كرد به توكمانباشی. وێنه و پۆستهرهكانی توركمانباشی له ههموو شوێنێكی وڵاتدا دهبینران، لهسهر لهشهقامهكانهوه بیگره به تێپهڕبوون به دیواری باڵهخانهكان، تاوهكو دهگات به پهرلهمان. لۆگۆی كهللهسهری خۆی له سوچی سهرهوهی دهستهڕاستی شاشهی ههموو كهناڵهكانی تهلهفیزیۆندا دانابوو. وێنهی سهرۆك لهسهر ههموو بهرههمه خۆراكیی و خواردنهوه نهتهوهییهكانیشدا وهك ڤۆدگا و چایی، چاپكرابوو. نیازۆف تهنها سهرۆكی دهوڵهت نهبوو، بهڵكو سهرۆكایهتی ههموو دهزگا گرنگهكانی وڵاتهكهشی دهكرد، لهوێنهی سهرۆكی حكومهت و سهرۆكی لهشكر و سهرۆكی مهجلیسی بهرگریی و سهرۆكی كۆمیتهی ئاساییشی نهتهوهیی و مهجلیسی نهتهوهیی و زۆر دهزگای تریش. نیازۆفیش وهكو ههموو دیكتاتۆرییهكانی دوای ههڵوهشاندنهوهی یهكێتی سۆڤیهت، له كۆمۆنیستێكی تهمام عهیارهوه بوو به ناسیۆنالیستێكی بێوێنه و سیستهمێكی سوڵتانیی زۆر ئاوارتهی دامهزراند. ئهم پیاوه نه بڕوای به دهستوور ههبوو نه به یاسا، تا ئهو شوێنهش ههڵبژاردن و ریفراندۆمی دهكرد و دهزگای پهرلهمان و پهرلهمهنتارهكانی بهلاوه مهبهست بوو كه به زۆرینهی رههای دهنگ بهیعهت بكرێت و وهكو قائیدی زهرورهت ههڵبژێردرێتهوه. ئهم دیكتاتۆره ههزهلییه زیاتر له ٢٠ ساڵ حوكمی ڕههای گهلێكی پێنج ملیۆنی كرد كه دهوڵهتهكهی به یهكێك له دهوڵهمهندترین وڵاتانی دونیا له گازی سروشتیی و نهوت دادهنرێت. نیازۆف قهشمهریی به كهرامهتی ئینسان و مافی مرۆڤ و دهستوور و یاسا دههات، ههربۆیه كتێبێكی نووسیی بۆئهوهی جێگای دهستوور بگرێتهوه. „روحنامه“ ناوی ئهو كتێبه ههزهلهییهیه كه یهكێك له كۆمیدییترین دیكتاتۆرهكانی دونیا نووسیویهتی. ئهم كتێبه بوو به بیبڵی ئایدیۆلۆژیی دهوڵهت و هاوشێوهی ئایهتولكورسییهكی سیاسیی بوو، چونكه ههر كهسێك له ماڵهكهی یان لهشوێنی كارهكهی لهگهڵ خۆی ههڵیبگرتبایه، ژیانی له ههموو بهڵایهك پارێزراو دهبوو، ههر خوێندهوارێكیش دهرخی بوایه، پلهی ئیداریی و تایتڵی ئهكادیمیی وهردهگرت. „روحنامه“ بوو به پسوڵهی وهرگرتنی پۆست و شوێنی كار و پلهی زانستییی و تهنانهت مۆڵهتی شۆڤێریش بهبێ دهرخكردنی ئهم كتێبه مومكن نهبوو. به پارهی نهوت و گاز نزیكهی 3000 پهیكهر و مۆنۆمێنتی له ئاڵتوون و برۆنز و بهرد بۆ دروستكرا. كهم باڵهخانه ههیه له عیشق ئابادی پایتهختی توركمانستان، وێنهی سهرۆكی بهسهرهوه نهبێت. یهكێك له مۆنۆمێنته ئاڵتونییه بهناوبانگهكانی عیشق ئاباد كه بهرزاییهكهی 80 مهتر دهبێت، پهیكهرهكهی سهرۆكه كه لهگهڵ ئاراستهی خۆردا دهجوڵێتهوه و لهگهڵ خۆرئاوابوونیشدا پشوودهدات. سێ یهكی سامانه شهخسییهكهی كه له بهتاڵانبردنی گاز و نهوتدا دهستیدهكهوت، بهرامبهر به فائیدهی سێ لهسهد له دوێچه بانكی ئهڵمانیادا قایمی كردبوو. كۆمپانیای ئۆتۆمبیلی دایملهر- كرایسلهر كه بهرههمهێنهری ئۆتۆمبیلی مارسیدیسه، بهرامبهر به سهفهقهیهكی گهورهی ئابووریی كتێبهكهی وهردهگێڕێته سهر زمانی ئهڵمانی. یهكێك له كۆمیدیترین و دراماتیكیترین كاری ئهم دیكتاتۆره گۆڕینی ناوی ههموو مانگهكانی ساڵ بوو كه یهكێكیان ناوی خودی „توركمانباشی“ خۆیهتی و مانگێكی تریشی بهناوی „قوربانسوڵتان“ی دایكییهوه ناوناوه. گهنجان بۆیان نهبوو ددانی ئاڵتوونیان ههبێت و پیاوانیش ریش و قژی درێژ. پاشئهوهی نهشتهرگهرییهكی دڵیان بۆ كرد و دكتۆرهكان جگهرهیان لێ قهدهغهكرد، جگهرهكێشانی له ههموو وڵاتهكهی قهدهغهكرد و كهس بۆی نهبوو له روبهری گشتییدا جگهره بكێشێت. وهك نموونهیهك دهمهوێت به یهكێك له دێره بهناوبانگهكانی كتێبهكهی كۆتایی به حیكایهتی ئهم سوڵتانه بهێنم كه دهڵێت: „گهر من خیانهت له وڵاتهكهم توركمانستان بكهم، گهر من خیانهت له توركمانباشیی بكهم، با ژیانم وێرانبكرێت.“ سهرۆك و خێزانه سیاسییهكانی كوردستان و لهسهروی ههموویانهوه پارتی دیموكراتی كوردستان یهكێكه لهو هێزه سوڵتانییانهی كه خهون و ستراتیژیان هاوشێوهی خهونهكانی نیازۆفه. ئهوهی ئهوان دهیانهوێت مانهوهی خۆیانه وهك سوڵتان و سهرداری ئهبهدیی ههرێمی كوردستان. بهحوكمی جوگرافیا و ههندهسهی دهسهڵاتیش له ههرێمدا ئهم هێزه سوڵتانییه ناچاره سازش لهسهر ههندێ پرۆسهی شكڵیی بكات، بهبێئهوهی یهك ملیمهتر له خهونه سوڵتانییهكانی خۆی دووربكهوێتهوه. دوا سازشی پارتی بریتی بوو له ههڵبژاردنی سهرۆكی ههرێم له پهرلهمانهوه. گهرچی لهڕووكهشدا هێزه ئۆپۆزیسیۆنه رادیكاڵهكانی جاران به ریتۆریكێكی دێماگۆگیانه وایدهردهخهن كه ههڵبژاردنی سهرۆكی ههرێم له پهرلهمانهوه دهستكهوتێكی گهورهیه، بهڵام لهجهوههردا ههنگاوێكی گهورهیه بۆ خێراكردنی پرۆسهی بهسوڵتانیكردنی حوكمڕانیی و بهخێزانییكردنی تهواوی سیاسهت له ههرێمدا. پارتی تەنھا گوڵبژێری ئەو حیزبانەی نهكرد کە دهیهوێت لە حکومەت و دامهزراندنی سیستهمەکەیدا بەشداربن، بەڵکو ڕۆڵبژێری سیاسیی و ئهخلاقییشی بۆ كردن. پارتی توانی بۆ یهكمینجار بهتهنها ئیملای سیاسەتی داھاتووی ھەرێم بكات. پارتی بۆ دروستكردنی حكومهتهكهی و سیستهمه سیاسییهكهی ئەو ھێزه سوڵتانییانهی ههڵبژارد كه ههم هاوشێوهی مۆدێلهكهی خۆین و ههم متمانهی پێیانه و ھەم ئەو ڕۆڵانەشیان بۆ دەستنیشاندەکات کە دەبێت له داهاتوودا بۆی بگێڕن. بۆئهم مهبهستهش ههر یاسایه و به فیلتهری لیژنه یاساییهكهیدا تێپهڕدهبێت و دهبرێته پهرلهمانه كۆنترۆڵكراوهكهی و زۆرینهی ڕهها بهدهستدههێنێت. بۆئهم ههنگاوهش پارتی وهكو هێزێكی سوڵتانیی تومكه، پێشوهخت ههموو زهمینهسازییهكی یاسایی كردبوو كه لهچهند ماده و بڕگهیهكی ناو یاسای سهرۆكایهتی ههرێمدا جێگهی كردنهوه و به ڕهزامهندی و ملكهچیی گۆڕان و یهكێتی تێپهڕێنرا. سهرهتا، یاسای سهرۆكایهتی ماوهی سێ رۆژی ههزهلیی داناو، بۆئهوهی كهسانی تر خۆیان بۆ سهرۆكی ههرێم كاندید بكهن. مرۆڤ كاتێك نموونهی نیازۆف دهبینێت، سهری لهم ههنگاوهش ناسوڕمێت، چونكه له هیچ شوێنێكی دونیادا نهبووه كه خۆكاندیدكردن بۆ سهرۆكایهتی ههرێمێك ماوهی سێ رۆژی ههتیوی بۆ دانرابێت. هیچ قوتابیهك ناتوانێت خۆی بۆ تاقیكردنهوهی شهشی سهرهتاییش لهماوهی سێ رۆژدا ئامادهبكات، چجای بۆ كاندیدكردنی سهرۆكی ههرێم. ههرچی پرسی بڕوانامهی سهرۆكیی ههرێمیشه كه به زرنگی كهسانێكی ئۆپۆزیسیۆن خرایه دهنگدانهوه و بوو به شهرمهزارییهكی گهوره بۆ فراكسیۆنی گۆڕان، له سیستهمه سوڵتانییهكهی پارتیدا جێگهی پرسیار نییه، چونكه ئهم خێزانه سوڵتانییه لهجهوههردا خۆی به ههڵبژێردراوی خودا و نهتهوه دهزانێت بۆ سهرۆكایهتییكردنی ئهم میللهته. ئهوهی جێگای سهرنجه ههر لهسهرهتای ئهم سهفهقهیهی نێوان پارتی و گۆڕان و یهكێتیدا، نهبوونی هیچ متمانهیهكی پارتی بوو به پهرلهمانتارهكانی ئهم دوو هێزه. پارتی لهدوای ئهزموونی خولی پێشوهوه مارانگاز بووه، نایهوێت جارێكی تر سیاسهت له دۆخی باری نائاساییدا بكات و ناچاربێت پهرلهمان دابخاتهوه. ئهو پهرلهمانێكی كۆنترۆڵكراو و دهرگاواڵای تهنها بۆ ئهو پهرلهمانتارانه دهوێت كه گوێڕایهڵ و ملكهچی سهفهقهكهی دهبن بهپشتیوانی كرداریی و مهعنهویی ههردوو هێزهكهی تر. بۆ ئهم مهبهستهش دهرهچهیهكی یاسایی دۆزییهوه كه نهك ههر ڕێگر دهبێت له پهیمانشكێنیی، بهڵكو دهبێت پهرلهمانتارهكان به ئاشكرا دهست بۆ یاساكه بهرزبكهنهوه، بۆئهوهی خائین و دڵسۆزهكانی پرۆژه سوڵتانییهكهی له پهرلهماندا بۆ دهركهوێت. لهم پێناوهشدا یاساناسانی پارتی برگهیهكی یاسایی ناوێزهیان داڕشت كه تایبهته به دهنگدان بهشێوهیهكى ئاشكرا. ئهم بڕگهیه نهك دژ به ههموو پرنسیپهكانی دیموكراسیی و پهرلهمهنتارییه، بهڵكو وهكو نموونهیهكی زۆر ئاوارته و وهك یهكێك له داهێنانهكانی مۆدێلی سوڵتانیزمی ههرێم دهچێته ناو مێژووی پهرلهمانتاریزمی سوڵتانییهوه. ئهم ستراتیژه نوێیهی پارتی فیلتهری دووههم بوو بۆ پرسی بێمتمانهیی و چاودێریكردنی شهفافانهی ههموو جۆره سهركێشییهكی پهرلهمهنتارهكانی گۆڕان و یهكێتی و ڕێگرتن له دروستنهبوونی موفاجهئهی سیاسیی تاڵی تر، وهكو له دهورهی پێشوودا بینیمان. بهیعهتدانی ئاشكرا بۆ سهرۆك له پهرلهمان تهنها مانای كردنی پهرلهمهنتارهكان نییه به قوتابی گوێڕایهڵی حیزبه سوڵتانییهكان و لهناوبردنی ههموو نهێنییهكی دهنگدانیش نییه كه له سیستهمی پهرلهمانتاریزمدا پهیڕهوی لێ دهكرێت، بهڵكو تاكه زهمانهت بوو بۆ متمانهبهخشین به گۆڕان و یهكێتی و بهشدارییكردنیان له پۆست و داهات و دهسهڵات. پرۆسهی به پهرلهمانییكردنی سوڵتانیزم ئهو گهمژهییه سیاسییهیه كه ههموو هێزه سیاسییهكان به بڕ و قووڵایی جیاواز بهرپرسیارێتیی مێژووییان بهردهكهوێت. لهپاش ڕازییبوونی بزوتنهوهی گۆڕان و یهكێتی بۆ ههڵبژاردنی سهرۆكی ههرێم به ههموو دهسهڵاتهكانییهوه لهناو پهرلهمان و لهپاش قبوڵكردنی ئهو دوو بڕگه شهرمئاوهرهی باسمانكردن، مۆدێلێكی تری سوڵتانیی و كۆمیدیایهكی پهرلهمهنتاریی نوێیان لهناوچهكه و جیهاندا سهقامگیركرد. لهم سیستهمه سوڵتانییه نوێیهی ههرێمدا خێزانی سهرداری یهكهم پێویستی به چهند خێزانێكی تری سیاسیی ههیه كه نهك تهنها شهرعییهت به پرۆسهی تهوریسی سیاسیی بدات و دهسهڵاتهكانی سهرۆك وهكو خۆی بهێڵێتهوه، بهڵكو دهبێت زهمانهتی ئهوهش بكهن كه ئاڵوگۆڕكردنی دهسهڵات بهتهنها لهناو خێزانی یهكهمی سیاسییدا ڕوودهدات و ناچێته دهرهوهی بازنه خێزانییهكهی ئهوهوه. لهداهاتووشدا پارتی ههموو دهرگا یاسایی و سیاسییهكانی لهبهردهمدا واڵایه بۆ نووسینی „روحنامه“كهی كه ناوی دهستووری ههرێمی كوردستانی لێ دهنرێت. پارتی بۆ دامهزراندن و بنجبهستكردنی تهواوهتی سیستهمه سوڵتانییهكهی پێویستی به خوێندهوار نییه، بهڵكو پێویستی به گهمژهی سیاسیی ههیه.
سەرھەنگ فەرەج یاسای سەرۆكایەتی هەرێم یەكێكە لە یاسا گرنگەكانی هەرێمی كوردستان .لەبەر ئەوەی ئێمە دەستورمان نییە،ئەم یاسایە یەكێكە لەو یاسایانەی كە مۆركی دەستوری هەیە. لە ساڵی ٢٠٠٩ وە، بە دروستی لە دوای دروستبونی بزوتنەوەی گۆڕانەوە ئەم یاسایە تاوەكو ئێستاش زۆررترین بابەتی كێشمەكێشی سیاسی و یاسایی و گفتوگۆ و ئاخاوتنی میدیایی بووە. لە ساڵی ٢٠١٣ و لە ٣٠ حوزەیراندا، داواكاری سەرەكی ئێمە لە پەڕلەماندا سنورداركردنی دەسەڵاتەكانی سەرۆكی هەرێم بوو. وە بەرپرسیاركردنی سەرۆك بوو لە بەرامبەر پەڕلەمانی كوردستاندا. ئەگەر ئەو دوو داواكارییەی سەرەوە جێبەجێ ببوایە، گۆڕان لەگەڵ مانەوەی بارزانی گرفتێكی ئەوتۆی نەبوو. ئەوە بوو ٣٠ حوزەیران. ویلایەتی بارزانی لە ناو پەڕلەمانەوە بە ھەموو دەسەڵاتەکانیەوە درێژ کرایەوەو ئەوبابەتە بۆ ماوەیەكی كاتی كۆتایی هات. لایەنەكان، بەتایبەت لە دوای هەڵبژاردنەكانی ساڵی ٢٠١٤ یەكلا كردنەوەی ئەم بابەتەیان بە كۆسپێكی گەورەی بەردەم پرۆسەی سیاسی و سەقامگیری دۆخی هەرێمی كوردستان دەزانی، هەر بۆیە ئامادەكاری دەكرا بۆ گەڕێكی دیكەی ململانێ لەسەر هەمان بابەت.ئەوە بوو پرۆژەی ٥ لایەنەكە هاتە كایەوە(گۆڕان،یەكێتی،یەكگرتوو،كۆمەڵ،بزوتنەوەی ئیسلامی ). لەو پڕۆژەیەشدا داواكاریی سەرەكی و گرنگ،هەمان. داواكارییەكانی پێشوو بوو. -كەمكردنەوەی دەسەڵاتەكانی سەرۆكی هەرێم . بەرپرسیاركردنی سەرۆكی هەرێم لەبەرامبەر -پەڕلەماندا. واتە پەڕلەمان دەسەڵاتی لێپێچینەوەی لە سەرۆكی هەرێم هەبێت . كە ئەوەش پایەیەكی گرنگی حوكمی دیموكراسی پەڕلەمانییە. بە واتایەكی دیكە،كە بەرپرسیارێتی هەبوو دەبێت لێپێچینەوەو چاودێری كردن هەبێت .هەموان دەزانین ململانێی نێوان لایەنەكان لەسەر ئەم داواكارییانە،گەشتە ئاستی داخستنی پەڕلەمانی كوردستان و تێكچونی دۆخی سیاسی هەرێمی كوردستان . پاش ئەم ڕوداوانە دۆخی سیاسی هەرێم بە چەقبەستویی مایەوە،تاوەكو پاش هەڵبژاردنەكانی ساڵی ٢٠١٨ ی پەڕلەمانی عێراق و بە دروستی لە مانگی ٥ی هەمان ساڵدا،ڕێكەوتنێكی نهێنی لەسەر كۆمەڵێك پرس لە نێوان گۆڕان و پارتیدا ھاتە کایەوە. یەكێك لە بابەتەكان. چارەسەركردنی پرسی سەرۆكایەتی هەرێم بوو،بە تایبەتی كە بارزانی لە پۆستەكەیدا نەمابوو وە ببوە گرفتێك بۆ پارتی ،وە پارتی بۆ ڕاست كردنەوە و ڕاگرتنی هاوسەنگی ناوخۆیی پێویستی بە چارەسەركردنی ئەم بابەتە هەبوو.ئەمە لە كاتێكدا بوو كە ئەنجامدانی هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم لە ناو خەڵكەوە لەگەڵ هەڵبژاردنەكانی ساڵی ٢٠١٩ ی پەڕلەمانی كوردستاندا زۆر قورس و تاڕادەیەك ئەستەم بوو . باشترین بژاردە بۆ پارتی هەڵپەساردنی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم بوو،لەبەر چەند هۆكاریك كە گرنگترینیان :دەسخستنی كات بوو بۆ ڕێكکەوتن و ڕاگرتنی هاوسەنگی ناوخۆیی پارتی.ئەوەبوو لە كۆتاییەكانی تەمەنی خولی چوارەمی پەڕلەمانی كوردستاندا،بە پڕۆژەیەكی گۆڕان دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم هەڵپەسێراو دەسەڵاتەكانی وەك میراتی دابەشكرا. بەمەش گۆڕان یەكەم خاڵی ڕێكکەوتنەکەی لەگەڵ پارتی جێبەجێ كردو بەدوایدا ڕێكکەوتنی پێكهێنانی حكومەتی هەرێم واژۆ کرا،كە گۆڕان وەك بەرتیلی سیاسی لە بەرامبەر كارەكانی لەو كاتەو لە دواتردا بۆ پارتی کرد،كۆمەڵێك پۆست و ئیمتیازاتی لە لایەن پارتییەوە پێدرا. هەموو پاساوێكی گۆڕان چ بۆ ڕێكکەوتنیان لەگەڵ پارتی و چ بۆ پەسەندكردنی یاسای كاراكردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان ،گوایە چەسپاندنی سیستمی پەڕلەمانییە! من بەدەر لە باسكردنی دەسەڵاتەكانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان كە كۆمەڵێك دەسەڵاتی زۆر و فراوانەو لە هیچ سیستمێكی نیمچە پەڕلەمانیشدا وێنەی نییە.با پرسیارێك لەو برادەرانە بكەم؟ ئایا بە پێی یاسای سەرۆكایەتی هەرێم ، پەڕلەمانی كوردستان دەسەڵاتی چاودێری كردن یاخود بانگهێشتكردن یاخود لێپێچینەوەی لە سەرۆكی هەرێم هەیە؟ با پەڕلەمانتارێك لوتف بكات و وەڵامێكی هەبێت ؟ ئایا پەڕلەمانی كوردستان دەسەڵاتی لابردنی سەرۆكی هەرێمی هەیە؟ بێگومان. نەخێر . سەرنج بدەن لە یاسای سەرۆكایەتی هەرێمدا لە مادەی١٦ دا هاتووە:ماوەی سەرۆكایەتی سەرۆكی هەرێم لەم حاڵەتانەی خوارەوەدا بە بڕیاێك لە لایەن پەڕلەمانی كوردستانەوە كۆتایی پێدەهێنرێت: ١-ئەگەر سەرۆكی هەرێم خۆی داوای ئەوە بكات . ٢-نەتوانێت لەبەر هەر هۆیەك بێت ئەرك و فەرمانەكانی هەڵسوڕێنێت. ٣-بەلای كەمەوە ٣/٤ ی ئەندامانی پەڕلەمانی كوردستان لە دەنگدانێكی ( نهێنیدا) لە كاری بخەن. جگە لەم بڕگانەی سەرەوەی مادەی ١٦كە لە بنەمادا لە ناو یاساكەدا هەر هەبوەو بۆ سەرۆكێك بووە كە لە ناو خەڵكەوە هەڵبژێرێ،ئایا بەڕێزتان لە فراكسێۆنی گۆڕان هیچ بڕگەو مادەیەكی دیكەتان زیاد كردووە بۆ یاساكە كە تایبەت بێت بەبانگهێشت كردن و لێپێچینەوە و چاودێری كردنی سەرۆكی هەرێمەوە؟ ئێوە تەنانەت نەتان توانی پارتی ڕازی بكەن ناوی پڕۆژەكە بكەن بە هەمواری یاسای سەرۆكایەتی هەرێم !ئێوە نەتان توانی تەنانەت لە دوا بڕگەی یاسا پەسەند كراوەكەی دوێنێی پەڕلەمانی كوردستاندا و لە هۆیەكانی دەرچواندنی یاساكەدا(الاسباب الموجبە) بە وشەیەكیش ئاماژە بە ناوی سیستمی پەڕلەمانی بدەن.ئیتر ئەم چەواشەكارییە چییه دەرهەق بە خەڵكی كوردستان دەیكەن؟؟ بۆیە ئەوەی كە كراوە لە كاركردنەوەی دامەزراوەكەدا وە ئەوەی دەكرێت لە شێوازی هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێمی كوردستاندا لە ناو پەڕلەماندادورو نزیك هیچ پەیوەندییەكی بە سیستمی پەڕلەمانییەوە نیە. بۆیە باشترە بە ڕوونی ڕایبگەیەنن كە خواست ویستی ئێوە بەشداری بێ مەرج و بێ پێچ و پەنایە بۆ دەسەڵات. بۆیە چیتر خەڵكی ئێوە بەخاوەنی دروشمەكانی پێشو نازانێت. كە گۆڕانە ڕاستەقینەكان هەڵگری بون و هەزاران. كەس لەو پێناوەدا باجی زۆر قورسیان داوە.هەر ئەم خزان و لادانەی ئێوە بوو دەنگەگانی گۆڕانی دابەشی دوو كرد. هەر بۆیە سوربونی ئێوەو پێداگریتان لەسەر ئەم شێوازی كاركردن و مامەڵەیە، دەنگەكانی داهاتوتان دابەشی دوویەكی دیكە دەكات.
دڵشاد ئەنوەر لابردنی مەرجی بروانامە بۆ سەرۆکی هەرێم لەو یاسایەدا کە ئەمڕۆ پەرلەمان پەسەندی کرد، بەدرێژایی ئەمڕۆ خوێنەوار و نیمچە خوێنەوار، حیزبی و ناحیزبی ، رۆشنبیر و عەوام ، هەمـووی بووەتە موحەلیل و تەفسیری بۆ دەکات. ڕوانینەکان لەم مەسەلە زۆربەیان سەتحین،کادیری ئەم حیزب بە فرسەتی ئەزانی هێرش ئەکاتە سەر ئەو حیزب، ئەوانەی لە نێو حیزبەکانیان خزاون ئەمە بە دەرفەت دەزانن و ... یاخود پەرلەمانتاری حیزبەکەی تر بەشانازیوە لە هۆڵی پەرلەمان دێتە دەر و مایکی کەناڵەکان دەبینێ حەماسەت دەیگرێ و دەنەڕێنێ و دەڵێ ( دەنگم نەدا)... یانی زۆربەی هێرش و قسەو رەخنەکان لە موزایەدەو ململانێی بێتامی حیزبیەوە سەرچاوەیان گرتووە ، نەک رەخنەی جدی و واقیعی ، ئەگینا ئەسڵی کێشەکە بێ شەهادە یی سەرۆکی داهاتووی هەرێم نیە، گرفتەکە لەلایەکی ترەوەیە... کامە بەرهەمی پرۆفیسۆر و دکتۆر و شەهادەدارە، تا ئێمە پێمانوابێ سەرۆکێکی شەهادەدار وڵاتمان بۆ پێشدەخات ! ئەسڵەن لەرابردوو و ئێستا و داهاتووشدا ، زۆربەی ئینتیهازیەکانی دەوری بەعس ، دواتر حیزبی کوردی و فەرمانڕەوا و پاشانیش موعارەزە لە چینی شەهادەدار بوون و دەبن. خۆ سەرچۆپی کێشی نێو ڤیستیڤاڵی خێڵەکان، هەڵ هەڵەلێدەری دەوری مەسئولەکان ، زۆربەیان لە چینی بڕوانامە بەرزەکانن. گرفتەکە لەوێوەیە تۆ حکومەت و ئەنجومەنی وەزیرانت هەیە بۆ تەمسیل کردنی هەرێم ، چ پێویستت بە سەرۆکی هەرێم و دامەزراوەی سەرۆکایەتی هەرێم هەیە؟ ئەسڵەن ئەم پۆستە پۆستێکی داتاشراوی زیادەی بێ سودە، جاران بۆ ڕاگرتنی باڵانس لەنێوان یەکێتی و پارتی و بەرانبەر بوو بە پۆستی سەرۆک کۆمار، ئێستاش دووبارە ئەکتیڤ کرایەوە بۆ ڕاگرتنی باڵانسی نێوخۆیی پارتی. نێچیرڤان کاتێک دەبێتە سەرۆکی داهاتوی هەرێم بێ شەهادەییەکەی زەرەر لەمیللەت نادات، ئەسڵەن میللەت قازانجی لەشەهادەدار نەکردووە تا خەمی بێ شەهادەییەکەی بێ، ئەوەی زەرەر لە میللەت دەدات ئەوەیە ئەم پیاوە دامەزراوەیەکی تر بەرانبەر حکومەت قوت دەکاتەوە، هەزاران خەڵکی بێ ئیستیفادەی لەسەر بودجەی گشتی تێدەخزێنێت، هەروەکو لەئێستاوە ئامادەکاری بۆ دەکات. (ستاف ئامادە دەکات) ئەم دامەزراوە ئەکتیڤ کراوە بەلەشکرێ کادیری حیزبی ماکیاژکراوەوە دەکەوێتە کێبەرکێی حکومەت، نەفەسی کارکردنی حکومەتی داهاتو رێککەوتنە لەگەڵ بەغداو نەفەسی ئەمیش ڕوکردنە تورکیایە، جا لێرەوە دیسان ئەم دامەزراوە گەر جاران دامەزراوەیەکی تەشریفاتی بێت، ئەوا لەمەودوا دەبێتە حکومەتێکی ترو لەژێر ناوی سەرۆکایەتی هەرێمدا رکابەری حکومەت دەکات..
.gif)
كارزان سهباح ههورامی بهرێككهوتنی نێوان (پارتی و یهكێتی و گۆڕان) بۆ پێكهێنانی حكوومهت گێمی یهكهمی یاری سیاسی قهیرانی سیاسی كۆتایی پێهات, له گهڕی دووهمی یاریهكه بریتیه لهوهی پارتی دیموكراتی كوردستان چی دهكات بۆ دروستكردنی كوردستانێكی بههێز؟, له قۆناغی یهكهمی پێكهێنانی حكوومهت لهپێناوی بهرژهوهندی گشتی پارتی پۆستی زۆری لهدهستدا، بهڵام براوهبوو له پشودرێژی و مانابهخشین به گفتووگۆی سیاسی و سهركهوتنی ئیرادهی خهڵكی كوردستان, بهپێی پێوهری پۆستهكان بێت پارتی له(%40) و لایهنهكانی دیكهش له(%60)ی پۆستهكانیان بردووه, به جۆرێك پارتی تاكه حزبه قهبارهی پۆستهكانی له رێژهی دهنگ و كورسییهكانی كهمتره, گهڕی دووهمی یاریهكهی پارتی پێویستی به پلان و تاكتیكێكی زۆر ورد و ژیرانه ههیه, مادام چهمكی كوردستانێكی بههێز بهرزكراوهتهوه، دهبێت ئهوهش بزانرێت كه ئالیهتی گهیشتنی ئهو ئامانجه رهنگه كاتی بوێت, بهڵام ئاماژهكان بۆ ئهو ئامانجه روونن, ئهوهی پهیوهندی به داهاتووی كوردستان و عێراقهوه ههبێت ئهمانهن_ یهكهم: گۆڕانكاری له سیاسهتی عێراق بهرانبهر به ههرێمی كوردستان وای كردووه كه ئومێدێك بۆ پێكهوه ژیان بگهرێتهوه، گهرانهوهی بهشه بودجهی كوردستان بناغهیهكی بههێزی كوردستانێكی بههێزه، بهتایبهت لهسهروبهندی دانهوهی قهرزهكانی حكوومهتی ههرێمی كوردستان و پێدانی مووچهی تهواوی فهرمانبهران, دهكرێت ههولێر و بهغدا ببنهفاكتهری بههێزی كۆمهڵێك گۆڕانكاری. لهوانه: كردنهوهی دهروازهی نوێی نێودهوڵهتی و بهرهوپێشبردنی كهرتی پیشهسازی و بههێزكردنی پێگهی ئابووری كوردستان له چوار چێوهی عێراقدا كه ئێستا ههنگاوی بۆ دهنرێت, دووهم: ههرچی زووه پارتی دهبێت بڕیارێكی بههێزو و بوێرانه بدات بۆ جێبهجێكردنی چاكسازی له دامهزراوهكانی حكوومهت و رووبهرووبنهوهی گهندهڵی كه ئهمه به ئیرادهیهكی بههێز دهكرێت, بۆیه دهكرێت پارتی ئهم دهرفهته بقۆزێتهوه و ههرچی زووه پرۆژهی چاكسازی لهپهرلهمان پهسهند بكات كه یهكێكه له فاكتهره بههێزهكانی كوردستانێكی بههێز, رهنگ بێت ههندێك كهس لهسهرهتادا بهرژهوهندیان لهگهڵ ئهم پرۆژهیه نهبێت، بهڵام دواجار بهرژهوهندی خهڵكی كوردستان لهسهرووی ههمووشتێكهوهیه, بۆیه ئهمهش گرنگه پارتی سود له پرۆژهی چاكسازی سهرۆك بارزانیش وهربگرێت كه چهند ساڵ پێش ئێستا كاری لهسهر دهكرا. له ئاستی كوردستانیش_ دوو هۆكاری بههێز ههیه كه پارتی دهبێت وهك گهری دووهمی سیاسی خۆی كاریان لهسهر بكات، ئهوانیش یهكهم: گهرانهوهی بۆ فشارهكانی ئهمهریكا كه داوای كردووه ههرچی زووه كاربكرێت بۆ یهكخستنهوهی هێزی پێشمهرگه، پارتی لهم خولهی كابینهی حكوومهت، ئهگهر ههمووشی نهكات گرنگه ئهو بڕیار بدات كه ناكرێت هیچ هێزێك لهدهرهوهی هێزی پێشمهرگه بمێنێتهوه, رهنگ بێت ئهمه لهدوا كۆبوونهوهی شاندی هاوپهیمانان و وهزارهتی پێشمهرگه بهروونی باس كرابێت و سهركردایهتی پارتیش گهیشتوهته ئهو باوهری بهبێ ئهم ههنگاوه كوردستانێكی بههێز ئاستهمه. دووهم: ئهو كاركردنهی حكوومهت بۆ خزمهتگوزاری بهپشتیوانی پارتی له (ههولێر و دهۆك) دهستی داوهتێ دهنگدانهوهیهكی بههێزی ههبووه له عێراق و ناوچهكهش, پارتی لهژینگهیهكدا بووه دهبێت ئهوه بزانێت كه كۆدی بردنهوهی دهنگهكانی له خزمهتكردنی خهڵكی كوردستانه. دواجاریش دهبێت خهڵكی كوردستان لهوه تێبگهن كه كاروانی پێشكهوتنی كوردستان له حكوومهتێكی بههێزوهوه دهبێت, حكوومهتی بههێزیش پێویستی به پشتیوانی خهڵكه كهوایه پشتیوانی خهڵك له ههنگاوهكانی پارتیش جێگای ئومێده. سێییهم: خاڵێكی ناوخۆییه, پارتی لهقۆناغی شهڕی راگهیاندن و ململانێ حزبی دهرچووه, رهنگ بێت ژمارهی كورسییهكانی پهرلهمانی شایهتی ئهوهی بۆ بدهن, بۆیه گرنگه قۆناغی داهاتووی كاری حزبی پارتیش گۆرانكاری بهسهردابێت كادیر و سهركردایهتی پارتی دهبێت له جاران زیاتر مهیدانی و جهماوهری تربن, ههرچهنده ئاراستهیهكی ههیه بۆ ئهوهی پارتی رابكێشرێته ناو شهڕێكی راگهیاندنی، بهڵام ماهیهتی پارتی لهوهدایه خۆی لهو شهره بهدووربگرێت, هیچ حزبێك بهقهد پارتی لهم قۆناغه یهكگرتوو و بههێز نییه، لهكاتێكدا سهرجهم حزبهكانی كوردستان و عێراقیش لهبهردهم تهحهدیاتی (ئینشقاقن) بهحوكمی ئهو پێگهی سهرۆك بارزانی و پارتی دیموكراتی كوردستان ههیهتی, قهد ناتوانێت خۆی دووربگرێت یان خۆی بێبهری بكات له گرفتی پارچهكانی دیكهی كوردستان، پهیامی ئهم دواییهی (عهبدوڵا ئۆجهلان) رێبهری پارتی كرێكارانی كوردستان كه داوای گهرانهوهی ئاشتی كردووه بۆ توركیا و سوریاش ههمان ئهو پهیامهیه سهرۆك بارزانی له 2012 هوه پێشكهشی كردووه, دۆخی رۆژئاوای كوردستان بهم شێوهی ئێستا نامێنێتهوه، ههموو ئهگهرهكان بۆ ئهوه دهچن كه ئهمهریكا لق و پۆپی سهرجهم گروپهكانی ئێران لهناوچهكه لێبكاتهوه، رژێمی سوریاش چارهنووسی نادیاره، توركیاش بهردهوامه له ههرهشهكانی بۆ سهر رۆژئاوا جگه له سهركردایهتیهكی عاقڵانه و بڕیارێكی حهكیمانه، هیچ چارهنووسێكی دیكه بۆ رۆژئاوانییه، رێككهوتنی (ههولێر 1 و 2 و دهۆك) مێژوویهكی بههێزه و دووباره نابێتهوه، گهرانهوه بۆ ئهو رێككهوتنه زامنی زۆر له گرفتهكانه, سهركردایهتی (پهكهكه) لهرۆژئاوای كوردستان دهبێت خۆیان لهو غرووره سیاسی و سهربازیه دابماڵن، ناكرێت ملیۆنان ئاوارهی رۆژئاوای كوردستان ههبن و رێگای كاری سیاسی قهدهغهكراوبێت جگه لهخۆیان پێشت وابێت سهركهوتوویت, دۆخی رۆژئاوای پێویستی به دهستپێشخهری و كاری جددی ههیه. له توركیاش بهههمان شێوه (ئۆجهلان) داوای ئاشتی و كۆتایی هاتن به مانگرتن دهكات رهنگبێت گرفتی ههره گهورهی سهركردایهتی سیاسی باكووری كوردستان چۆنیهتی مامهڵهبێت لهگهڵ دۆخهكه, چهنده پهیامی (عهبدوڵا ئۆجهلان) بۆ توركیابوو ئهوهندهش بۆ پهكهكه بوو كه پێویسته (عاقڵانه بڕیاری بدرێت). بهتایبهت دووركهوتنهوهی سهركردایهتی پهكهكه لهو دروشم و كردارانهی لهدژی سهركردایهتی باشووری كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان دهینێت كه ئهمهش ئهركی پارتیییه كۆڵ نهدات چۆن له ناوخۆی كوردستان یهكریزی پاراست ئاواش له رۆژئاوا و باكووری كوردستان رۆڵی بههێزی ههبێت.
.gif)
سیروان رەشید بزووتنەوەی گۆڕان بزووتنەوەیەكی ریفۆرمخوازە، خاوەن گوتارێكی سیاسییە كە دەیەوێ بەهێزی نەرم - سۆفت پاوەر- هەلومەرجی سیاسی كوردستان، شێوازی كاركردنی دەزگاكان، دیموكراسی و ئازادییەكان باشتر بكات. هەنگاو بەهەنگاو لە پرۆسێسێكی مەدەنیدا ململانێی هێزە ركابەرەكانی خۆی بكات. كەواتە بۆ ئەو چاكسازییانە حەتمەن وەك چۆن دەكەوێتە ململانێ و ناكۆكیەوە ئاواش لەگەڵ هێزەكانی تری گۆڕەپانی سیاسی دەرگیر دەبێ، ناكۆك دەبێت، ململانێ دەكات ئاواش پێویستی بە دانوستان و لێكتێگەیشتن و هەندێك جار سازشیش هەیە. سازش بە چی مانایەك، بۆ نموونە یەكێك لە ئامانجە سیاسیەكانی گۆڕان گۆڕینی سیستمی سیاسی هەرێمە لە سەرۆكایەتیەوە بۆ پەرلەمانیی و كەمكردنەوەو سنوورداركردنی دەسەڵاتەكانی سەرۆكی هەرێمە بە كارێكی تەشریفاتی. ئێستا بزووتنەوەی گۆڕان تەنیا بایی ئەوەندە ئامرازی گوشاری لەبەردەستە كە هەڵبژاردنی سەرۆكی هەرێم بگەڕێنێتەوە ناو پەرلەمان و دەسەڵاتەكانی بڕێك كەمتر بكاتەوە، بەڵام خۆ ململانێ كۆتایی نەهاتووە. ئەوانەی رەخنە لە گۆڕان دەگرن با بێن هاوكار بن لەمڕۆوە پێداگرو مكوڕبن لە گەڵیدا، وەك چۆن ئێمە ملمان نەدا با ئەوانیش ملنەدەن تاكو ئەو ئامانجە بەدیدەهێنین. رەخنە بە تەنیا قسەو وتنی ئەو شتانە نییە كە بە خەیاڵی ئینساندا دێن، بەڵكو بەرپرسیارێتیەكی ئەخلاقیە، لەوەش واوەتر حیساباتێكی عەقڵیە كە رەخنەگر دەبێ بیكات بەوەی قسەكانی دەچێتە گیرفانی كێوە!. ئەوانەی نزیك بوون لە گۆڕان و هەندێك لەوانەش كە تائێستا نزیكن و بێڕەحمانە گۆڕان دەكوتن، حەق وایە بایی ئەوە هۆشیارییە سیاسیەكەیان ئاراستەیان بكات كە خۆیان لەو رەخنانە هیچ شتێك ناچننەوە، بەڵام كەسانێكی تر، میری جەنگی تر، مافیای سیاسەت و بازرگانی سیاسی تر كە هەرگیز ئازادی و دادپەروەری، كۆمەڵگایەكی پڕ ئاسایش و خۆشگوزەران، حكومەتێكی رەشید نە خەونی ئەوانە و نە لە قازانجی ئەوانیشە سوودمەند دەبن لێی. ئەوانەی پێیانوایە بە شكاندن و خستنی گۆڕان خۆیان بەهێز دەبن دەبوو بزانن بە حوكمی چەندان فاكتەر لە ئێستادا جوهدو ماندووبوون و پاشقول و تەون و دەسیسەكانیان هەرهەمووی لەلایەن كەسانێكەوە دەمژرێت كە یان بەهۆی بارودۆخی سیاسی فەوازی كوردستانەوە بوون بە خاوەنی چەك و چەكدارو هێزی ئەمنیی سەركوتكەر، یان بەهۆی گەندەڵی و گۆمی لیخنی ئابوورییەوە بوون بە خاوەن میدیاو پارەی پیس. بەڕاست ئەو شەڕە بۆ كێ دەكەن؟ گۆڕان هێزێك نییە بە تەنیا بۆ ئەوە دروست بووبێ هەر ئۆپۆزسیۆنبێ. هەموو هێزێكی سیاسی دەبێ خەون بە چوونە دەسەڵاتەوە ببینێت بۆ ئەوەی ئایدیاو ئەجێندای خۆی لە حكومەتدا بخاتە بواری پراكتیكەوە. گۆڕان تاكو ئۆپۆزسیۆن بوو تا ئەوپەڕی لەگەڵ بیروباوەڕی خۆی رۆیشتو راستگۆو پێداگر بوو، تەنانەت گوشاری هەرێمیی و نێودەوڵەتیش نەیتوانی شتێكی پێبكەن كە خۆی نایەوێت. ئێستاش بە فۆرم و ئامرازی تر كە ئیشكردنە لەناو دامودەزگاكان و گۆڕینی هێواش و وردە وردەی كاركردنی دەزگاكان و شێوازی حوكمڕانیە درێژە بە كاروانی خۆی دەدات. دنیا شەوو ڕۆژێك نییە، لە ئایندەدا هەموومان یەكتر دەبینینەوەو دەزانین كێ لەسەر بیروباوەڕی خۆی دەمێنێتەوەو كێش رێگای تر دەگرێت!
سەڵاح خدر لە دوو ڕۆژی ڕابردوودا چەند شرۆڤەی جیاواز بۆ دیدار و پەیامەکەی ٢ی ئایاری ئەمساڵی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان کرا، شۆرڤەکان بەپێی هێڵە سیاسیەکان جیاوازن، هەرچی تورکیا و ئەو دەوروبەرە سیاسیانەی بە میدیاکانیشەوە لە ئەنقەرەوە نزیکن، دەیانهەێت دیداری ٢ی ئایار لە بەرژەوەندی سیاسی و دەستکەوتە کاتیە حزبییەکانی خۆیان لەقازانج پڕۆسەی هەڵبژادنەکان شرۆڤە بکەن، کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) هەر ڕۆژێک دواتر ڕاگەیاندنی خۆی لەوبارەیەوە بڵاوکردەوە و ڕاستی پەیامەکەی ئۆجالانی وەک خۆی بۆ خەڵک شرۆڤە کرد و گوتی: تهنیا بۆ كۆتایی هێنان به فشارەکانی ڕایگشتیی ناوخۆ و دهرهوه كه به بهرخۆدانی مانگرتوان هاتووهته ئاراوه، پارێزهران ڕهوانهی ئیمڕاڵی كراون و گۆشەگیری کۆتایی نەهاتووە. دیداری ٢ی ئایار ئەنجامی بەرخۆدانی گەلی کورد و دۆستانیەتی، ئەنجامی ئەو مانگرتانەیە کە بەپێشەنگی لەیلا گوڤەن و هەڤاڵانی لە کوردستان و جیهان و زیندانەکان تا ئێستاش بەردەوامی هەیە، ئەنجامی تێکۆشانەکانی دایکانی ئاشتیە کە لە باکوری کوردستان و تورکیا بۆ هەڵگرتنی گۆشەگیری و ئازادی ئۆجالان شەو و ڕۆژ لە کوچە و کۆڵانەکان ڕوبەڕووی هێرشی هێزە ئەمنیەکانی دەوڵەت دەبنەوە. ئەو مانگرتنە و سووربونی گەلی کورد لە خەباتی ئازادی دا بوو کە زەبری کەمەرشکێنی لە ئاکەپە و ئەردۆغان دا و لەهەڵبژاردنە لۆکاڵیەکانی ٣١ی ئاداردا تێکیشکاند. گەلی کورد و ڕێبەر ئۆجالان باش تێگەیشتوون لەوەی کە سیاسەتی لەناوبردن و نکۆڵیکردنی ئاکەپە و دەوڵەتی تورک بەرامبەر کوردان نەگۆڕاوە، ئەو زهنیەتە دەسەڵاتدارەی ٨ ساڵە گۆشەگیری دژواری بەسەر ئۆجالان دا سەپاندووە، ئێستاش هەمان زهنیەت دەسەڵاتدارە، سیاسەتی نکۆڵیکردنی کوردان لەلایەن ئاکەپەوە بەتایبەتی دوای هاوپەیمانی لەگەڵ پارتی ڕەگەزپەرسی تورکی (مەهەپە) دژوارتر بوو، دەنگی مەهەپە بەئاشکرا لە گەروی ئاکەپەدا دەبیسترا ، وەک چۆن ئەردۆغان نکۆڵی لە بوونی کورد و کوردستان کرد و گوتی "کێ دەڵێت کوردم بابچێت بۆ باکوری عێراق" تەنانەت ئەو کوردە فریوخواردوانەش کە کەوتبوونە ژێر کاریگەری پڕوپاگەندەکانی ئاکەپەوە بەڕێکەوتنی ئاکەپە - مەهەپە نیگەران ببوون، هەربۆیە لە هەڵبژاردنە لۆکاڵیەکاندا سزایان دا، ئاکەپەش لە ئەنجامی هەڵبژاردنەکاندا تێگەیشت کە چی زەبرێکی لێکەوتووە. (ئایا دانوستاندن و دیالۆگ لەئارادایە؟) ئاکەپە و ڕاگەیاندنەکانی تورکیا و چەند حزبێکی باشوور و زۆرێک لە ڕاگەیاندنە کوردیەکان بە زانایی یان نەزانی دەیانهەوێت تابلۆیەکی وا نیشان بدەن کە قۆناغێکی نوێی ئاشتی لە تورکیا بە دەستپێشخەری ئەردۆغان دەست پێدەکات و سیاسەتی ئاکەپە بەرامبەر کورد نەرم دەبێت و کوردیش پێشوازی لێدەکات، دەخوازن پەیامەکەی ئۆجالان وەک دانوسان لەگەڵ تورکیا و ڕێکەوتن لەگەڵ ئەردۆغان نیشان بدەن، لەکاتێکدا خودی ئۆجالان هەرلەسەرەتای پەیامەکەیەوە دەڵێت (پێویستە بزاندرێت کە ئەم دەقە نە دەقێکی دانوستاندنە و نە دەقێکی ڕێکەوتنە). لە دیداری ٢ی ئایاردا نیازی تەکتیکی تورکیا بەئاشکرا دەبینرێت، لەوەدا کە دوای ٨١٠ جار ڕەدکردنەوەی داخوازی پارێزەران بۆ دیتنی ئۆجالان تەنها ڕێگە بە ٢ پارێزەر دراوە بچنە ئیمراڵی، ڕێگەشیان نەداوە پارێزەرەکان هیچ کاغەز و قەڵەمێک لەگەڵ خۆیان ببنە ژورەوە و هیچ شتێک بنوسن، ڕێگەیان نەداوە سێ گیراوە سیاسەکانی دیکەش ببینن، پاش ٤ ڕۆژ پەیامەکەی ئۆجالانیان گەیاندووەتە دەستیان، هەر ڕۆژی شەشی ئەم مانگە لەوکاتەدا کە پارێزەران لێدوانی چاپەمەنیان دەدا، دەسەڵاتدارانی تورکیا ڕێگەیان نەدابوو بە کەسوکاری ئۆجالان بچنە ئیمراڵی و ئۆجالان ببینن، وەک پارێزەرەکان خۆشیان دەڵێن، ئەوی ئێمە بینیمان کەشتی هەڵگرتنی گۆشەگیری سەر ئۆجالان نەبوو، چونکە تا ئەم دەقەیەش تیڤی و ڕادیۆ و ڕۆژنامەی و ناردن و وەرگرتنی نامەی لە ئۆجالان قەدەغەکراوە. کەواتە هیچ زەمینەیەکی ڕەخساو بۆ دانوسان لەئارادا نیە، بەڵکو ئەردۆغان دەمامکێکی نوێی بەستوە و دەیهەوێت دیسان گەمەیەکی چەپەڵ بکات. پێداگری ئۆجالان لەسەر ئاشتی و بەتایبەت جەختکردنەوە لە نەخشەڕێی چارەسەری ٢٠١٣ی نەورۆزی ئامەد تا لێکتێگەیشتنی ٢٨ی شوباتی ٢٠١٥ ی دۆڵمەباخچە، نیشانەی سووربونی ئۆجالان و پەکەکەیە لە سیاسەتی چارەسەری ئاشتیانەی پرسی کورد، بەڵام کاتێک ئەردۆغان زانی ناتوانێت ئامانجە تەکتیکیەکانی خۆی بەرامبەر کوردان بپێکێت و دانوسانەکان دەچێتە قۆناغێکی جدیەوە، مێزی دانوسانەکانی تێکدا و لە ٢٤ی مانگی نیسانی ٢٠١٦ دا لە ئەدەنە ڕایگەیاند کە هیچ شتێک نیە بەناوی لێکتێگەیشتنی دۆڵمەباخچە، چونکە ئەردۆغان لە لوتکەی دکتاتۆریەتدایە، بێگومان هیچ کات دکتاتۆرەکان ئاشتی لە بەرژەوەندی خۆیاندا نابینن، بەڵکو هەردەم هەوڵ دەدەن بۆ مانەوەی خۆیان لەدەسەڵاتداری لەجێی ئاشتی زەبری زەنگ پیادە دەکەن، سەرکەوتنی ئاشتی تێکشانی دکتاتۆریەتە. (پەیامی ئاشتی ئۆجالان و تێکدانی گەمەکانی ئەردۆغان) ئۆجالان لە پەیامەکەی ٢ی ئایاردا ڕوو لە دەوڵەتی تورک دەڵێت (دەتوانین کێشەکانی تورکیا و ناوچەکە بە ئارامی چارەسەر بکەین، واتا بە عەقڵ و سیاسەت و هێزی کولتووری نەوەک بە شەڕ و بەکارهێنانی تووندووتیژیی فیزیکی)، لێرەدا ئۆجالان مافی پاراستنی ڕەوای لە کورد نەسەندوەتەوە بەڵکو ڕووی خیتابی لە دەوڵەتی تورکە کە ناتوانێت بەشەڕ و توندوتیژی بەردەوام بێت و دەبێت ڕێبازی دیموکراتی بەبنەما بگیرێت، وەک کەجەکەش دەڵێت (ئهم ههڵسهنگاندنانه كه ڕێبهر ئاپۆ وهك ههڵوێستی خۆی ڕایگهیاند، له بنهڕهتدا پهیامێكه بۆ توركیا و هێزه دیموكراتییهكان و گهلان، بانگی ئۆجالان بهتهواوی ههوڵدانه بۆ گرتنهبهری ڕێبازهكانی دانوستانی دیموكراتی لهسهر بنهمای ئاشتی و چارهسهریی دیموكراتی) قۆناغی ئاشتی کەلە ٢٠٠٩ وە لە ئۆسلۆ دەستی پێکرد تا کۆتایی بەدەستپێشخەری ئۆجالان و پەکەکە بووە. ڕێی تێدەچێت ئەردۆغان بیهەوێت گەمەیەکی دیکەی بکات و دیداری ٢ی ئایاری ئیمراڵی بۆ مەرامێکی سیاسی بەکاربهێنێت، چونکە ئەو باش دەزانێت بەسیاسەتی ڕەگەزپەرستی، دەنگی کوردی لە دەستداوە، یەک کورد نیە لە باکور بەداگیرکردنی عەفرین لەلایەن تورکیاوە خۆشحاڵ بێت، ئەردۆغان لە ئەنجامی هەڵبژاردنە لۆکاڵیەکاندا تێگەیشت لەوەی کورد هێزی بنچینەیی گۆڕانکارییەکانن لە تورکیا و دەتوانن هاوسەنگیەکان بگۆڕن. چونکە ئەردۆغان سیاسەتی خۆی لەسەر ئەساسی شەڕ و ڕەگەزپەرستی داڕشتووە، ئێستا لەبەردەم دوو ڕیانێکدایە، لەوەی هەوڵ بدات کوردەکان ڕازی بکات کە ئەمەش مەحاڵە، لەوەی دەستبەردان یان بەردەوام بێت لە شەڕ و کارکردن لەسەر شۆڤێنیزمی تورکی، بەم شێوەیە پەیامی ئاشتی ئۆجالان گەمەکانی ئەردۆغانی تێکدا و خسویەتیە گێژاوەوە. ئەگەر ڕیالیستانە سەیری دۆخەکە بکەین و تێگەیشتنمان هەبێت بۆ پەیامەکەی ڕێبەر ئۆجالان و کەجەکە و ئەو هۆشیاریەی کۆمەڵگای کورد لە باکوری کوردستان هەیەتی، ئەوا ڕوون دەبینین کە ئەردۆغان ناتوانێت گەمەیەکی دیکە بکات و کوردان فریو بدات، کورد بۆیە لەگەڵ جەهەپە ڕێکەوت تا کۆتایی بە دکتاتۆریەتی ئەردۆغان پێبهێنن، ئەوە بڕیارە و گەڕانەوەی بۆ نیە، هەدەپە لەوبارەیەوە هەڵوێستی نەگۆڕی خۆی ئاشکرا کرد و گرێدراوی ستراتیژی خۆیەتی، سەزای تەمەلیی هاوسەرۆکی هەدەپە دوێنێ سێ شەممە گوتی (دوێنێ هەڵوێستمان چی بووە ئەمڕۆش هەر ئەوە دەبێت). (پەیامی ئۆجالان بۆ سوریا و ڕۆژئاوا و هێزە نێودەوڵەتیەکان) هەرچی پەیوەندی بەپەیامی ڕێبەر ئۆجالانەوە هەیە لەمەڕ سووریا، جەختکردنەوەیەتی لە پەیامەکانی پێشووی کە گرتنەبەری ڕێبازی دیموکراتییە بۆ چارەسەری کۆنفیدراڵێزمی دیموکراتی لە سوریا و ڕۆژئاوای کوردستان. پەیامی ئۆجالان نەک تەنها بۆ کورد بەڵکو بۆ هەموو گەلانی سوریای و هێزەکانی ناو سوریایە بە (ئەمەریکا و ڕووسیا)وە کە بەڕێکەوتن لەگەڵ هێزەکانی سوریایی دیموکراتی و مەجلیسی سوریایی دیموکراتی، وەک خۆی دەڵێت ( بە شێوەیەک کە دووربێت لە فەرهەنگی پێکدادان، لە چوارچێوەی یەکێتیی سووریا و بە مسۆگەرکردنی دەستووری سووریا، بە لەبەرچاوگرتنی دۆخ و پێگەی هەنووکەیی و بە شێوەیەکی دیموکراسی گەیشتن بە چارەسەر بکرێتە ئامانج). ئۆجالان باش لە هەستیاریەکانی تورکیا لەمەڕ ڕۆژئاوای کوردستان تێگەیشتووە، ئەو لە ساڵانی ڕابردووشدا پەیامی ئەوەی دابووە ڕۆژئاوا کە هێزی خۆیان تەدارەک بکەن بەڵام خۆیان لەهەرجۆرە شەڕ و پێکدادانێک لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ بپارێزن، ئەوەشمان لە خیتابی سیاسی ڕۆژئاوای کوردستان دا بینی، چونکە هەرچی تورکیایە هەوڵ دەدات سوریا و ڕۆژئاوا لە شەڕ و ئاڵۆزیدا بهێڵێتەوە، چونکە بوونی ئەو لەسووریا و ڕۆژئاوا بەندە بە بەردەوامی شەڕەوە، هەربۆیە هەمیشە کاری پەلکێشکردنی کوردانی ڕۆژئاوا بووە بۆ شەڕێکی ماڵوێرانکەر، وەک ئەوەی لە کۆبانێ و عەفرین بینیومانە، لەئێستادا هەڕەشە و مەترسیەکانی داگیرکاری تورکیا لەسەر کانتۆنەکانی دیکەش نەڕەویوەتەوە. (گفتوگۆکانی هەسەدە و تورکیا) لەگەڵ ئەوەشدا لەئێستادا بەشێوەیەکی سنوردار و بەناوبەینکاری ئەمەریکا گفتوگۆ لەنێوان ئیدارەی خۆسەری دیموکراتی ڕۆژئاوای کوردستان و باکوری سوریا لەگەڵ تورکیا هەیە، هاتن و چوونی "جیمس جێفری" نوێنهری ئیدارهی ترهمپ بۆ سووریا لەنێوان تورکیا و ڕۆژئاوای کوردستان بۆ هەمان مەبەستە، ڕۆژی یەکشەممە ٥ی ئایار یاریدهدهری وهزیری دهرهوهی ئهمریكا، دێنیس ناتالی، لەبارەی ئامانجی واشنتن له سووریا رایگەیاند "هاریكاری دیپلۆماسی لهگهڵ توركیا بهردهوام دهبێت بۆ دۆزینهوهی چارهسهرێكی گونجاو كه نیگهرانییهكانی توركیا به ههند وهردهگرێت، بهڵام لهههمان كاتدا هێزهكانی سووریای دیموكرات كه هاوبهشمان بوون و، رۆڵێكی گرنگیان گێڕاوه، دهپارێزێن". لە چەند ڕۆژی ڕابردوشدا مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی هەسەدە ڕایگەیاند کە گفتوگۆمان لەگەڵ حکومەتی تورکیا دەستپێکردووە و دەمانەوێت کێشەکان بەدیالۆگی ئاشتیان چارەسەر بکەین، تەئیکیدی لەوەش کردەوە کە دەبێت عەفرین بگەڕێنێتەوە بۆ خەڵکەکەی خۆی، ئۆجالانیش هەمان شتن دەڵێت، پەیامەکەی ئەو لەوبارەیەوە هەوڵدان بۆ نەرمکردنی تورکیا و هاندانی ئەو گفتوگۆیانە و چارەسەری دیموکراتی بۆ سوریا بەمسۆگەرکردنی مافی کورد لەدەستووری نوێ دا. ئەو پێکە و دیفاکتۆیەی ئێستا لە ڕۆژئاوای کوردستان و باکوری سوریا هەیە، بەرهەمی ساڵانێک خەبات و تێکۆشانی خودی ئۆجالانە لە سوریا، هەربۆیە پەرسپەکتیڤەکانی ئەو بۆ چارەسەری و پێشکەوتنەکان لەلایەن کورد و سوریەکانەوە بەجیدی دەگیرێت، ئەمەریکاش گەیشتووەتە ئەو قەناعەتەی کە ناتوانێت کاریگەری ئۆجالان و پەکەکە لەسوریا لەبەرچاو نەگرێت. (پەیامی ئۆجالان بۆ باشووری کوردستان) بەگشتی دەتوانین بڵێن ئەو ئاشتیەی ڕێبەر ئۆجالان داوای دەکات، ئاشتیە بۆ هەرچوار پارچەی کوردستان کە بەئیرادەی کوردان خۆیان و بەمسۆگەرکردنی مافە نەتەوەیی و نیشتمانیەکان بێت، پەیامی ئۆجالان ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی باشووری کوردستانیشە چونکە بەرلەهەرشت پێویست بەئاشتی ناوخۆیی هەیە، ئاشتی کورد - کورد ئاشتی لەنێوان هەر چوارپارچەی کوردستان. پێگەی هەرێمی کوردستان لەبەر هەڕەشەی لەناوچووندایە لەلایەن تورکیا، عێراق و ئێرانەوە لە ڕیفراندۆم دا ئەو ڕاستیە بینرا، بۆیە پێویستە دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان سیاسەت و پەیوەندیەکی نوێ لەگەڵ تورکیا داڕێژن، سیاسەتێک پاراستنی دەستکەوتە سیاسی، ئابووری،دیرۆکی و کۆمەڵایەتییەکانی باشووری کوردستان بەئەساس بگرێت و پشتیوانی خەباتی ئاشتی و ئازادی پارچەکانی دیکەی کوردستان بێت.
شنیار ئەنوەر گۆڕانی کۆمەڵایەتی پێویستی بەپاڵەوانێک نیە دوای لێمان ببێ بە تەوق، بەڵکو پێویستی بە ھۆشیاری خەڵکە، لە کۆنکدا ئەو کەسانە کێ بوون، کە توانیویانە دەورێکی کاریگەر ببینن لە کۆمەڵگە و تەواوی جیھاندا ؟ مارتین لوسەر کینگ وە غاندی، رۆسا پارکس، هەتادوایی ..... لەرێگەی ئەم فیگەرانەوە توانیومانە لە ھێزو توانای کاریزما بگەین. ئایا ئەم پاڵەوانانەی مێژو بۆچی ترسناکن؟ چونکە ئێمە ھەست بەوەناکەین کە پەیوەندیەکەی فیزیکیمان بە مانەوە ھەیە، ئەوان سەرکردەیەکەی گەورەی گۆرانی کۆمەڵایەتی بوون و پێمان وایە مێژو یەکجار ئەمانە دروستدەکات! وا ھەست دەکەین کە ئێمە ھێزمان نیە بۆ بەشداریکردن لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی، ئێستا تۆ ھەستناکەیت کە ئەتوانیت ( دووسەد و پەنجا ھەزار ) کەس کۆبکەیتەوە دژی گەندەڵی و نا یەکسانی، کە لەوڵاتەکەدا دەکرێت. وە پێتان وایە ھێزی مارتین لوسەر کینگتان نیە، وە ھەست بە بچڕان ئەکەن لەگەڵیاندا، تەنھا ئەوەندە نەبێ کە مارتین لوسەر کینگ کەسێکی تابلێی تایبەتە، وە ھەستەکەین کە ئێمە کەسانی ئاساین و چاوەرێی کەسێکین ژیانی خۆمان و وڵاتەکەمان بگۆڕێت. بیرت نەچێ ئەم پاڵەوانانەی کۆمەڵگە، کە کۆمەڵگەیان ڕێکخستوە وە ئەو خەڵکانە بەتەنیا نەبوون کە بوونەتە ئەو پاڵەوانە، بەڵکو ھێزیان ھەبووە لەرێگەی کۆمەڵگەوە، وە ھەموو ئەوشتانەی کردویانە لەرێگەی خۆیانەوە نەبووە. جیاوازیەکی گەورە ھەیە لە نێوان ھیرۆ ( hero) لەگەڵ سوپەر ھیرۆ ( superhero)، سوپەر ھیرۆ زۆربەی کردارەکانی بە تەنیایە، وەک ئەوەی بەتەنیا خۆیان بەسەر بینا بەرزەکاندا سەردەکەون و دەفڕن و پێویستیان بە ھیچ کەس نیە، وەلێ ئەمە لە کۆمەڵگەدا جیاوازە و کەسی سەرکردە دەیەوێ بگات بەھەموو خەڵک و پەیوەندی دروستدەکات، سوپەر ھیرۆ پشت بە خۆی دەبەستێت بەڵام خەلک پشت بە سوپەر ھیرۆ دەبەستن. ئەمما رێکخەرانی کۆمەلایەتی ھەولدەدەن ھێز دروستبکەن لەناو کۆمەڵگە وە بەڕاستی دەیانەوێت یارمەتی خەڵک بدەن و دەستیان بگرن و پێکەوە بن، وەک لە زۆربەی ئەفلام کارتۆنەکاندا ئەیبین باتمان کە سوپەر ھیرۆیە دەیەوێت جیھان لەیەک خراپەکار یان چەند خراپەکارێک پاک بکاتەوە، کەچی نایەوێت ئاراستەی کۆمەلگا بگۆرێت، بەکورتی ئیش لەسەر ھۆشیاری تاک ناکات. چەمکی گۆرانی کۆمەلایەتی، پەیوەندی بە دادپەروەریەوە ھەیە، لە یەکسانی کۆمەلایەتیدا ئەو رێگایانەیە کە چۆن کۆمەلگە ئارامی و سەقامگیری دەستەبەرەکات بۆ کۆی تاکەکانی کۆمەلگە، کاری دادپەروەری کۆمەڵایەتی ئەوەیە کە کۆمەڵگە بگۆڕی بۆ یەکسانی زیاتر. با نمونەیەکی سلڤادۆرتان بۆ باسکەم، بەھۆی ئەوەی کە تاوان لەو وڵاتەدا لە شەودا زۆربووە، خەڵک بێ بەش بوون شەوان تا درەنگ لە دەرەوە بن. ھەندێک گەنج چۆن توانیان چەلینج بکەن؟! ھەندێکیان بڕیاریاندا بە گروپ شەوان بچنە دەرەوە پیاسە بکەن، دوای گەڕانەوەیان ھەستێکی زۆر خۆش و تایبەتیان ھەبوو، بەلام بۆ ھەفتەی دواتر خەڵکێکی زیاتریان کۆکردەوەو کە بون بە ١٣ کەس، ھەفتە بە ھەفتە ژمارەیان زیادی ئەکرد، دوای دوو مانگ توانیان دووسەد ھەزار کەس کۆبکەنەوە ھەموو ھەفتەیەک لەشەودا رایان دەکرد و پیاسەیان دەکرد، سلڤادۆر یەکێک بوو لە ھەرە ترسناکترین ولاتەکان لە دنیادا ! دوای سێ سال تەنھا ٢٠٠ ھەزار کەس نەبوون، بەڵکو بوون بە پێنج سەد ھەزار کەس، دواتر بوون بە ھەزاران کەس لە ھەفتەی یەک رۆژدا کچان و کوڕان زیاتر ئەھاتنە دەرەوە، کە ئەم چەندین کەسە ئاگایان لە ولاتەکە و خەڵکە دەبوو وە چاودێربوون بەرامبەر ھەرشتێک کەڕووبدات لەوێ، ئێستا یەکێکە لە شارە ئارامەکان. ئێمە پێمان وایە وا پاڵەوان نین، وە باشترین نین و چاوەڕێی کەسێکین کە ژیانمان بگۆرێت، بەڵام بیرتان نەچێت تا جەند ھۆشیاربیت و بەرژەوەندی کەسی وەلا بنێیت لەرێگەی بیرکردنەوەو قوڵبونەوە و خونێندنەوەوە خۆت پەروەردە بکەیت، ئەوا ھیچ توانای خۆت پێ لە پاڵەوانەکانی مێژوو کەمتر نابێت، وە دەتوانیت دەورت ھەبێ لە گۆرانکاری کۆمەلاتەتیدا، حەزی دەسەلات دەتوانێت تاک بگۆرێت بۆ دیکتاتۆر، بەڵام ئەوە کۆمەڵگەیە دەتوانێت رێگری بکات لە دیکتاتۆر، تۆ راستەقینەیەیت وە ھەریەک لە ئێمە، پێکەوە دەتوانین دەورمان ھەبێت لە گۆرینی کۆمەڵگە.
ئومێد حەمەعەلی ئەمرۆ لە پەرلەمانی کوردستان سێ هێزی پارتی, یەکێتی و گۆڕان دەنگیان بۆ پەسەندکردنی یاسای کاراکردنەوەی سەرۆکایەتی هەرێمدا. ئەمە بۆ پارتی جێبەجێکردنی ئەجیندا سیاسییەکانیی و چەسپاندنی ئەو ئەقڵییەتە سیاسییە سوڵتانی و دیکتاتۆرییەیەتی, کە هەموو توانا سیاسی, ماددی و جاسوسی و دامەزراوەییەکانی خۆیی خستۆتە خزمەتی چەسپاندنیانەوە; بۆ یەکێتی درێژەدانە بەو خزمەتە چەند ساڵەییەی لە دوو دەیەی ڕابردودا بە خواستە سیاسی و بنەماڵەییەکانی پارتی و بنەماڵەی بارزانی کردویەتی. بەڵام بۆ بزوتنەوەی گۆڕان بەداخەوە هەڵەیەکی ستراتیژی خەتەرناکە, کە لەلایەکەوە چەسپاندنی قووڵتری بنەماکانی سیستەمی بە بنەماڵەیی و بە خێزانیکردنی کۆی فەرمانڕەوایی هەرێمی کوردستانە و, لەلایەکی ترەوە, لێدانێکی کاریگەر و کوشندەیە لەو بەشە ناڕازییە دیموکراتیخوازەی کۆمەڵگەی کوردستان, کە بەردەوام ویستویەتی پایەکانی دەسەڵاتی سوڵتان و سەرۆکە گەندەڵ و خۆسەپێنەکان بلەرزێنێت. لەراستیدا ئەمەی ڕوویدا قوڵکردنەوەی نائومێدی سیاسییە بەجۆرێک هێزێکی ڕاستگۆ و کاریگەر نامێنێتەوە, کە نوێنەرایەتی جیهانبینی و بیرێکی سیاسی دیموکراتیی جیاواز بکات. بەباشی لەوە تێدەگەم, هەموو هێزەکان دونیایەک پاساو بۆ ئەم هەڵوێستانەیان ڕیزدەکەن و ڕێککەوتنیان و بەڕیوەبردنی حکومەت و وەرگرتنی پۆست و چاکسازی بەشێکی ئەو بیانووانەن. ئەمانە لەکاتیکدا پاساو و بیانووی گرینگ دەبن, کە لەبەرانبەردا پایەکانی فەرمانڕەواییەکی دیموکراتی و دادپەروەر نەکرێتە قوربانی. ئەو پاساوانە گرینگ دەبوون, ئەگەر لەبەرانبەردا حوکمی بنەماڵەیی و تەمەنی سوڵتانە سیاسییەکان قایمتر و درێژتر نەکرایەتەوە. ئەوەی ئەمرۆ ڕوویدا منی سەرسامنەکردووە, چونکە ئەو تەوژمەی بە بنەماڵەییکردن و بە خێزانیکردنی حیزبەکان و تەسلیمبوون بە نەخۆشی تەوریسی سیاسی لە زۆربەی هێزەکاندا, هەر دەتوانێ وەها ئەنجامێک بەدەست بهینێت. بۆیە کۆمەڵگەی ئێمە پێش ئەوەی پێویستی بە حیزبی تازەبێت, پێویستی بە ڕوانین و جیهانبینی تازە هەیە, کە ئیشی ڕاستەقینەی هەڵتەکاندنی ئەو ئەقڵە لاواز و تەسلیمبووە بێت, کە پاش ململانییەکی کاتی لەگەڵ سیستەمی سوڵتانە گەندەڵەکاندا, تەسلیمدەبێ و چۆکدادەدات.
.gif)
هادی حەمەرەشید دیمەنی یەکەم; ڕۆژی ۲۸ی نیسانی۲٠۱۹ پاش کۆبوونەوەی جڤاتی نیشتیمانیی بزووتنەوەی گۆڕان، خانەی ڕاپەڕاندن لە چەند دێڕێکی لاستیکییدا (عەبدولڕەزاق شەریف)ی لەڕیزەکانی خۆی دەرکرد، بۆ سبەینێ ناوبراو لەڕوونکردنەوەیەکی سێ خاڵیی کورتدا ڕایگەیاند کە وەك خەڵك ئاگای لەبڕیارەکەیە و لە میدیاوە بینیویەتی و وەڵامی ئەبێت. ڕۆژی ۱ی ئایاری۲٠۱۹ دوو ڕۆژ پاش بڕیارەکە، بەشی یەکەمی زنجیرە وتاری #ئیتر_قسە_ئەکەم ی بڵاوکردەوە و کۆمەڵێك نهێنیی بۆ ڕای گشتیی لەشێوەی بۆمبێکدا تەقاندەوە. بەپێی دەستوور(پەیڕەوی ناوخۆ)ی گۆڕان خانەی ڕاپەڕاندن مافی دەرکردنی ئەندامی جڤاتی نیە، خانە ئەندامێكی جڤات دەرئەکات، بەبێ ئەوەی (لایەنی کەم) سەرەتا بڕیارەکە بنێرن بۆ خۆی و بەفەرمی ئاگاداری بکەن لەهۆکاری دەرچوواندنی بڕیارەکە، پاشان چاوەڕێن وەك چۆن لەخراپیی پارتی و یەکێتی و بێ دەرەتانیی خەڵکی ئازادیخوازدا، دیسان ئەمیش بێدەنگ بێدەنگ بچێتەوە بۆ ماڵەوە و کڕوکپی لێبکات و دۆخەکە بسپێرێت بەقەدەر! ڕەزاق وەك یەکێك لە شاهیدەکانی ڕابردووی بەشێك لەسەرکردە و جڵەولەدەستانی گۆڕان، بەوریایی و زیرەکانە ڕستە و دەستەواژە و پەرەگرافەکان ئەچنێت، ڕووداوەکان لەشێوەی زنجیرەیی و هەندێ جاریش بەتەکنیکی فلاشباك ڕۆمانئاسا وێنای ڕووداوەکان ئەکات، (ئەگەرچی خوێنەر هەست بەجۆرێك لە تۆڵەکردنەوە ئەکات) بەڵام لەڕووی ئارگیۆمێنت و پێکەوبەستنی ڕووداوەکانەوە، ئەکەویتە بەردەم زنجیرە وتارێکی پڕ زانیاریی و پاڵپشتکراو بە بەڵگە و ڕیزکردنی ناوی کارەکتەر و شاهیدی زیندووەوە. وتارەکە(کە تائەم ساتە دوو بەشی بڵاوکراوەتەوە) وەك ئاگری لەپوش بەربوو لە چلەی هاویندا شێر و بڵاوئەکرێتەوە، سەدان هەزار کەس بۆ یەکتری ئەنێرن، پارچە پارچە گوڵچن ئەکرێت و جومگە کاریگەرەکانی چەندبارە بۆ دێتەوە، هێشتا نەك ئەوەش بەدەنگێکی کاریگەرەوە ئەکرێت بە گرتەی دەنگیی و دەستاودەست خۆی ئەکات بە بۆکسی ماسنجەرەکەتدا! مێژووی ئێمە سیخناخە بەم ڕووداو و سەنگەرگۆڕکێ و دەستەگەرییە، بۆ چما خەڵکی خوێندەوار و بەئاگا ئەکرێت شۆك ببێت بەم جۆرە گێڕانەوە و بەسەرهاتانە؟! دیمەنی دووەم; وەك هەمیشە خانەی ڕاپەڕاندن و ڕێکخەری گشتیی قسەیەکیان بۆ وتن نیە، بەڵام خۆ پێویستە بەر بەم شەپۆلە بگرن، باشترین کەرەستەش بۆ ئەم کارە حەتمەن ڕێکخستنی گۆڕانە بە دوو پاڵنەر; بەشی هەرەزۆریان ئەهلی سیڤی و تالیبی پۆستن، بۆ خۆبردنەپێشەوە و عەرزی دڵسۆزییان بۆ دەسەڵاتداران و موخلیسییان بۆ بڕیاربەدەستان هەموو شتێك ئەکەن! بەشێکیتریشی زۆر داماو و بێ زانیاریین تا ئەو ئاستەی کە پاشتر بەتەواوی لە زانیارییەکان دڵنیا ئەبن، ئەوەندە شۆك ئەبن کە لەکاردانەوەدا سەری خۆیان ئەکێشن بەداروبەرددا و بەدەنگی بەرز و هاوارکردن توڕەیی خۆیان لە دۆخەکە دەرئەبڕن، بەڵام درەنگ تێئەگەن! بۆیە لەماوەی چەند سەعاتێکدا هەزاران مرۆڤ لەو دوو جۆرە، پۆست لەدژی ڕەزاق و بۆ پشتگیریی سەرانی گردەکە ئەنووسن! هەڵمەتێکی کرچ و کاڵ و پاڵپشت بەوێنەی ڕێکخەری گشتیی و هەندێك لە ڕەمزەکانی گردەکە، پێچراو بە وتە و وتەزای سۆزئامێز و زۆرجاریش ڕمڵ لێدان بەناوی ئەم و ئەوەوە بڵاوئەکرێتەوە! پرسیاری جدیی ئەمەیە ئەم دەنگدەرە مێشك پڕ لەخەونەی گۆڕان، کەی شیاوی ئەم جۆرە کادیر و هەڵسوڕاوە بێ تفاقانەن؟! (کە وەك کەنعان مەکیە لە کۆماری ترسدا باسی ئەکات) تەنیا چەپڵەلێدان ئەزانن!! سەرنج بدە; پاش ئەوەی سەرانی گردەکە لە دوو هەڵبژاردنی یەك لەدوای یەكدا شکستیان هێنا و بەڵێنی قەبوڵ نەکردنی ئەنجامە ساختەکانی هەڵبژاردنیان گۆڕی بۆ چوون بۆ بەغدا بە فڕۆکەی تایبەتی بنەماڵە و ڕێککەوتن و تەسلیمبوون بە ماڵی بارزانیی! بەڵێنی چاکسازیی ناوخۆیی و ئەنجامدانی کۆنفرانسی گشتییان گۆڕی بە پاکسازیی ناوخۆیی و دەرپەڕاندنی هەر دەنگێك کە ڕازی نابێت بەتەوریسی سیاسیی، بەکورتیی گۆڕانیان لەهێزێکی سەرچڵ و سرکەوە کرد بە گروپێکی دەستەمۆی فورسەت تەڵەب! ڕێکخستن هاتن لەبری ئەوەی بەفیکە و چەپڵە ئەمانە دەرکەن، کەچی چەپڵە و هەلهەلە بۆ مانەوەیان ئەکێشن! چوونەتە ناو تەفاسیلی زنجیرە وتارەکەی ڕەزاق، جەنابی لیدەری گشتی وابوو وا نەبوو، خۆت وابوویت وانەبوویت، فڵان چل ساڵی ڕەبەقە لەبەرەی کاك نەوشیروانە و تۆ خۆت حەرامزادە و خائینیت...تاد لە زیهنی دەروێشێکی ڕێبازی(مام)ـدا، هیچ دووانەیەك لەمێژووی یەکێتیدا نابن بە مام جەلال و کاك نەوشیروان، ڕۆژگارێك هەردووکیان بۆ زۆرکەس هێڵی سوور بوون و گیانیان بۆ یەکتر دەرئەچوو، لەماوەیەکی زەمەنیی کورتدا تاڵەبانیی لە پلنیۆمی چوارەمی حیزبەکەیدا لە ئۆکتۆبەری۲٠٠۹دا ئەوەی نەشێت و تۆمەتی نەکردەنیی بێت بە کاك نەوشیروانی وت، لەبەرامبەردا کاك نەوشیروانیش بە زنجیرە وتاری #لەهاوخەباتییەوە_بۆ_تەخوین بەتوندیی وەڵامی دایەوە و ئەو مەقولەیەیان پشتڕاست کردەوە کە لە سیاسەتدا دۆست و دوژمنی هەمیشەیی نیە! ئێستا بۆچی عەجایەب بێت بۆ ئەم ڕێکخستنە کە خوێنەر و بیسەری هەندێ تێکە و لێکەبن کە حەزیان بەبیستنی نەبێت و توشی ئەم جۆرە پەرچەکردارەیان بکات، ئەویش بە ڕێنمایی و گشتاندنی خودی خانە و جەنابی لیدەر بێنە جۆش و هەڵچوون!! لەنێوان بڵاوکردنەوەی دوو بەشی ئەم زنجیرە وتارەی ڕەزاقدا، (ڕێبوار کەریم وەلی) کە یەکێکە لە عەڕابەکانی سیاسەتی پارتی و تەرجەمەکەرێكی باش و فرۆشیارێکی کارامەی هەنگاو و دنیابینییەکانی پارتییە لەم بازاڕە شێواوەدا، بۆمبێکی زۆر گەورە و کاریگەری تەقاندەوە و بە ڕوون و ڕەوان وتی:((ئەمجارە پارتی بە مەبەست و بۆ درووستكردنی جێپێیەكی قایم لە سلێمانی، گۆڕان وەكو ئەسپی تەڕوادە بەكاردێنێ))!!! ئەم ڕێکخستنە فشەڵ و بێ ئاگایە، یەك ڕستەیان بۆ ووتن نەبوو لەسەر ئەم سفرکردنەوەیەی گۆڕان، یەك ئەندامی دەم گەرم و قاتلەبەری جڤات و هیچ نووسەر و کەڵەشێرخۆرێکی دەربار نەیانتوانی بڵێن (لەل)، بەبێدەنگیی ئەو دانپیادانانە سەرەتانییە تێپەڕیی، خێرە بۆ ئەم یاداشتانەی ڕۆژانی هاوخەباتی عەبدولڕەزاق و جەنابی لیدەر ئەوەندە کۆك بوون لەسەر هەڵمەتی جنێوباران؟!
.gif)
شەپۆل عەلی عەسکەری وا حەوت مانگ تێپەڕ ئەبێو حکومەت ڕانەگەیندرا،هەرچەندە بەڕاگەیاندنی ئەم حوکمەتە ڕەنگاوڕەنگەی پارتیو یەکێتیو گۆڕان لەبارچونی ئۆپۆسیزێۆن ڕادەگەیەنێت. ئەو ئۆپۆسیزێۆنەی ساڵی ٢٠٠٩ لەدایکبو کە ئامانجو ئاواتی بەدیهێنانی دادپەروەری سیاسیو کۆمەڵایەتیو ئابورییو ئارامییو خۆشگوزەرانی ئێوە بو. سیاسەتی گۆڕان لەدوای نەوشیروان مستەفا بە ڕێژەی ١٨٠دەرجە گۆڕاوە،کەچی داواو جەخت لەجاکسازیی دەکاتەوە!ئاخر چۆن؟ چاکسازیی دەکەیو هەر ئەو حوکمەتەی تۆ بوتڵەئاوت تێگەرت هەمان حکومەتە وەزیرەکانت بەسەرۆکی پەرلەمانتەوە شار بەدەرکرد ئەو کات بە ٢٤ کورسی پەرلەمان هیچت بۆ نەکرا ئێستا بە ١٢ کورسی ئەیکەی! چۆن ئەتوانی چاکسازی بکەی کە ئەکەویتە نێوان دو بەرداشی ئاشی چەقبەستوی گەندەڵی،هەر بۆ وەبیر هێنانەوەی خۆت ئەم دو حیزبەو بەپێی بەڵگەکانی ویکیلیکس تا پێشڕاگرتنی موچە لەبەغداوە ٢٠٪ بودجەی هەرێمیان بۆخیان بردووە کە دەیکرد ٢٥ملێۆن دۆلار ئەمە جگە لەداهاتی ناوخۆو ئەمە جگە لەمەلفەکانی جێبەجێ کردنی مادەی ١٤٠ی دەستووری عێراقو گەڕانەوەی ناوچە جێ ناکۆکێکانو مەلەفی١٧ی شوباتو مەلەفی کوشتنی ڕۆژنامەنوسانو چالاکوانانی مەدەنیو هتد.. بەڵام ئاگادارنیم ئەمڕۆ ئەگەر تۆش بەم لادانە ١٨٠ دەرەجەیەت بتەوێ خوی ئەوان بگری ئەمەیان باسێکی ترە، لەهەمانکاتدا لەم پەلەپەلەی چوونە ناو دەسەڵاتەوە ئەمەشیان تێناگەم لە کاتێکدا ئەوەی کە بەئۆپۆسیزێنی دەتوانی بیکەی قەد لە ناو دەسەڵاتدا بۆت ناکرێ. هەرچەندە جێی داخە کە سەرکردایەتیەی ئەمڕۆی گۆڕان زۆر هیوای لەسەر بنیادنانرێ لەبەر لاوازی و بێ ئەزموونیان لە بەڕێوەبردن وئاراستە کردنی حیزبەکەیان بە تایبەت دوای شکست هێنانی هەڵبژاردنەکانی بەغدا وکوردستان کە شاهید حاڵی ئەم ڕاستیەن و دواتر بەرانبەروەرگرتنی پۆستەکان، وە ئەمە زۆر بەئاشکرا ڕەنگیان دایەوە بە بوونی پێنج لە ئەندامانی دانوستاندکاری گۆڕان کە کێبڕکێی پۆستیان هەیە لەم حوکمەتە دا. وە ئەمە بە لاوازترین خاڵ هەژمار دەکرێ بەڵکو ئەمە کارەساتە من زۆر بەدڵنەواییەوە ئەڵێم ئەگەر (نەوشیروان مستەفا) ئەمڕۆ لەژیاندا بمایە ئەم شێوەیەی هەرگیز قبوڵ نەبوولەدانوستاندنەکاندا. چۆن دەبێ ئەندامی دانوستانکار پاڵێوراوی پۆستیش بێت دەبوایە گۆڕان کەسانێکی دابنایە کە ئەزمونێکی باشیان هەبوایە لە گەمە سیاسێکان ، وە ئەمە جێی داخە سیاسەت لەم هەرێمەی ئێمە دا جۆر وشێوازێکی تایبەتی هەیە کە لە هیچ شوێنێکی دونیا دا وێنەی نیە ئەویش بڕیار و بیر وبۆچون و کرداری ڕۆژانە وهەڵوێست و هتد.. تەنها ئەو گروپە گورپەیی کە لە کۆنگرە گوماناوێکانی حیزبەکانیان دا سەردەکەون بۆ لووتکەی دەسەڵات. هیوادارم ئەم ڤایرسە گۆڕانیشی نەگرتبێتەوە وەک یەکیتی ئەوەش بزانن بە چونتان بۆ ناو دەسەڵات دەبنە هۆکاری چەسپاندنی بە بنەماڵەکردنی حوکومڕانی لە هەرێم بۆ هەتاهەتایە و کارکردن بە سیستمی ( باوک بۆ کوڕ)کە ئەمە بە گەورەترین گورزی کوشندە دادەنرێت لە جەستەی ئەوە نیمچە دیموکراتەیە کە لەم هەرێمە دا بەدیدەکرا ، بە داخەوە ئەم جۆرە حوکمڕانیانە ئەگەر بە هەر جۆرێک بێ و بتوانێ ماوە یاساییەکەی خۆشی تێپەڕێنێ هەر سەرکەوتونابێ لە کۆتایی دا لە بەر ئەوەی حوکومڕانیەکەی زیرەک (رشید) نیە و زیاتر وویستە بۆقەتیزکردنەوە و کۆکردنەوەی ناوەندی بڕیارە ئەویش وویستی خودی مەسعود بەرزانیە بۆ قەتیزکردنەوەی بڕیار لەناو سیستمی حوکمڕانی جا چ لە ناوحکومەت بە گشتی و پارتی بە تایبەتی بە وەلا نانی برازاکانی و خۆشکردنی ڕێگا بۆ کوڕەکانی لە ئایندەدا و جەخت کردن لە سەر مەسرور وەک جێنشینی خۆی،وە گۆڕانکاریە سەرەکێ کانیش زیاتر دەردەکەون دوابە دوای دەستباکاربوونی مەسروربارزانی ئەویش بە لادانی دەست ودائیرەی نێچیری ئامۆزا وزاوا بۆ مەسروریزمەکان. ئەمڕۆ ئەگەر بمەوێ بەراوردی پراکتیزکردنی سیاسەت لە هەرێمدا بکەم تا ڕادەیەک خۆی لە شێوازی پاکستان دەبینێتەوە ئەویش خاوەندارێتی حزب بۆ بنەماڵە دەگەرێتەوە نەک بۆ میللەت هەرچەندە ئەوان لە زۆر بواردا زۆر پێشکەوتوون کە خاوەنی موشەکی ئەتۆمین بە هەرحاڵ ئەمە باسی ئێمە نیە تەنها بۆ نموونە هێنامانەوە. ئەزمون وهۆشیاری سیاسی ودانایی لە دانوستاندا پایەیکی زۆر گرنگە بۆ ئەوکەسی سیاسی سەرکەوتوو و بە تایبەت ئەوانەی کە مەبستی چاکسازی لە جۆری حوکمڕانی دەخوازن سەرکردایەتی گۆڕان و یەکێتی دەبوایە تۆزێ بیریان بکردایەتوە پێش ئەوەی هەنگاو بنێن بۆ چونە ناو حکومەت لە کاتێکدا دڵنیام کە مەسعود بارزانی هەموو کارێکی دەکرد بۆ سەرکەوتنی ئەم حوکمەتە لەبەر سەرکەوتنی کوڕەکەی بەتابەتی دوا بە دوایی شکستە سیاسێکانی ، هەر بۆیە بە ٤٥ کورسی پەرلەمانەوە دەستبەرداری زۆر لە بە ناو استحقاقی انتخابی خۆی بو . لە لایەکی ترەوە بونی نێچیروان بارزانی بە سەرۆک هەرێم بەلای من تەنها خۆی لە خانەی (تڕۆ تەرفیع)ەکەی یەکێتی جاران زیاتر نیە و زۆر دڵنیام خۆشی ئەم ڕاستیە تێگەیشتوە و دەشزانێ ئەگەر قبوڵی نەکات یا بەدەردەکەی باوکی ئەبەن یا وەک زاواکانی صدام حسین ی بەسەر دێ. ئەوەی لە ماڵی بارزانی نزیک بێ ئەم ڕاستیانە دەزانێ پێشتر ڕوویداوە وەک لە ناوبردنی مێرگەسووریەکان و تەحجیم کردنی ماڵی شێخ محمد خالد ی خاڵی مەلا مستەفا بە لێسندنەوەی شێخایەتی و سەرۆکایەتی یا (خودان)ی بارزان بۆ مەسعود بارزانی. واقعی ئەمڕۆی کوردستان بە ئاشکرا دروست بون و هاتنە پێشەوەی جیلی سێیەم لا پارتی و جیلی دووەم لای یەکێتی و گۆڕان ، ئەوەتا دەبینین ئێستا نەک کۆڕ بەڵکو کوڕەزاش هاتە کایەوە هەر یەکە لە ڕێگای جیاواز وەک ڕێکخراوە مەدەنێکان یا دەزگاکانی ڕاگەیاندن یا کۆمپانیاکانەوە وردە وردە دەیانهێننە پێشەوە وبەشداری کۆبونەوە باڵاکانی سەرکردایەتی حیزبەکان دەکەن و هەندێ حیزب هەیە هەموو ڕاگەیاندن ودەزگای سەربازی وئەمنی و بودجەی لای بنەماڵەیەی سەرکردەیەکە، هەر بۆیە لە ژێر سایەی ئەم ئەحزابانەی ئەمڕۆ هەر وەک ئەوەی کە کورد باشترین میللەتانی جیهان هەژمار دەکرێ لە گەمەی (مار و پەیژە) هەموو جارێک دەگاتە خاڵی ٩٨ بەڵام لە کۆتا هەنگاو دا ژمارە یەک دەهێنێ ودەگەڕێتەوە چوارگۆشەی یەکەمی پێش حوکمی عوسامنی بە دامەزراندنی ئیمارەتەکانی ئەڕۆ وەک( بارزان و تاڵەبان) وئەگەر ئەم هەواڵانەی گۆڕانیش ڕاست بێ ئەوا کوڕەکانیی کاک نەوشیروانیش پشکێکیان پێ ئەبڕێ وە السەلام. جا کوردە تێبگە ئەمە ویستە، بەڵام وویستێکی نامۆ ویستێکە پێمان ئەڵێ کە هێشتا سەرکردایەتی بڕیار بەدەستی کورد بەپێی یاساو ڕێساکانی دونیای سیاسەت (ناقص اللاهلیه)یە واتە هێشتا زۆری ماوە بگاتە ئاستی ئەوەی بزانێ یا تێبگا بۆ ئەوەی هەنگاوی یەکەم بنێ بۆ دۆزینەوەی خۆی لە سەر نەخشە جەنجاڵەکەی جیهان.
.gif)
سەلام عەبدوڵڵا ئەو دوو لایەنە سەرەكییەی كە بەبێ بوونی ئەوان لە حكومەتدا، لاسەنگییەك لە دۆخی سیاسیدا لە هەرێم دەهاتە گۆڕێ كە كەس سوودمەند نەدەبوو لێی. خۆشبەختانە ئەو دوو لایەنەش پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی كوردستان كە پێكەوە خاوەنی(66 ) كورسی پەرلەمانین ڕێكەوتننامەیەكیان لەڕۆژی 2019/5/5 واژوو كرد بۆ پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكوومەت بەمەش كۆتایی بەو دڵەڕاوكێیە هات كە ماوەیەكی زۆر دانیشتوانی هەرێمی گرتۆتەوە. بزووتنەوەی گۆڕانیش كە خاوەن(21))كورسیە پێشتر لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان ڕێكەوتننامەی واژوو كردبوو، بۆیە پێكەوە ئەو (3) لایەنە دەبنە خاوەن(87)كورسی لە پەرلەمانی هەرێمی كوردستان دا كە دەتوانن بەئاسانی هەموو بڕیار و یاسایەك لە بەرژەوەندی خەڵك، بێ گرفت، تێپەڕێنن، بەتایبەتی بۆ ئەو یاسایانەی كە ماوەی (72 )ساڵە نەتوانراوە چوارچێوەیەكی بۆ دیاری بكرێ و بخرێتە بواری جێبەجێكردنەوە ئەویش یاسای بەنیشتمانی كردنی دامەزراوەكانی و سڕینەوەی سیفەتی حزبی لێیان وەكو یەكەی حەفتا و هەشتا كە دوو دامەزراوەی زۆر گرنگن كە بێ یەكبوونەوەی نەدەتوانرێ حكوومەتێكی بەهێز پێكبهێنرێت و نە هێزێكی تۆكمەی سەربازی كە بڕیار و فەرمان تەنیا لە وەزارەتی پێشمەرگەوە وەربگرێ. دامەزراوەیەكی دیكەی گرنگ یەكگرتنەوەی دەستگاكانی ئاسایشی هەردوو لایە كە ئێستا وەكو دوو دامەزراوەی سەربەخۆ و دوور لەیەك كار دەكەن بەمەش حكوومەتێكی لاواز و بێ توانا نمایش دەكات، چونكە ئەمانە هەریەكەیان لە ناوچەی خۆیان باڵادەستن و كاریان دەڕوات كە ئەمەش نیشانەی یەكنەگرتنەوە و دوو حكوومەت و دوو دەسەڵات نیشان دەدات كە ئەمڕۆ بەزەقی بە حكوومەتی هەرێمەوە دیارە و مایەی شانازی نییە. كابینەی نوێ دوای ئەو دوو ئەركە سەرەكییەی پێویستە هەوڵ و كاری ڕۆژانەو گورج بۆ خۆشگوزەرانی و باشبوونی باری ئابووری خەڵك و بەرەو پێشەوەچوونی دۆخی هەرێم بكات و ئەركی چارەسەری ناوچە كێشە لەسەرەكان و ماددەی (140 ) لەگەڵ دەسەڵاتدارانی بەغدا بخاتە ئەستۆ و ئەولەویەتی كارەكانی لە داهاتوویەكی نزیكدا. لێرەدا جێی خۆیەتی سوپاسی ئەم گەلە خۆڕاگر و قوربانیدەرە بكەین كە لەم ماوە زۆرەدا سەبر و ئارامی نیشاندا و مۆڵەتی بە حزبەكاندا كە لە دانوستاندن بەردەوام بن و بتوانن حكوومەتێكی بەهێز و سەركەوتوو و كابینەیەك بۆ خزمەتی خەڵك فەراهەم بكات و پەرلەمانیش هێز و كاریگەری خۆی نیشان بدات.
هیوا سەید سەلیم دوای هەشت سال لە قەدەغەكردنی دیدار لەگەڵ پارێزەرەكانی، رۆژی 3 ئایار دەوڵەتی توركیا رێگای داوە كە لە زیندانی ئیمرالی دیداری نێوان ئۆجالان و پارێزەرەكانی ئەنجام بدرێت، ئەو بڕیارەی حكومەتی توركیا لە كاتێك دایە شەش مانگە لە زیندانەكانی توركیا و باكوور و باشووری كوردستان و لە هەندەران چالاكی مانگرتن بۆ هەڵگرتنی گۆشەگیری سەر ئۆجالان بەڕێوەدەچێت، كە لە نێو ئەو مانگرتنەدا لەیلا گۆڤەن بۆتە سونبلی مانگرتووان، چەند كەسێكیش تا ئێستا بوونەتە قوربانی ئەو جۆرە خەباتە مەدەنیە. دوای دیداری ئیمراڵی زۆرێك لە چاودێران وای هەژماردەكەن كە ئەمەیان سەركەوتنی خەباتی مانگرتووانە كە دەوڵەتی توركیای ناچاركرد كە گۆشەگیری سەر ئۆجالان هەلبگرێت، بەڵام بە وردبوونەوە لەسەر ناوەڕۆكی پەیامەكەی ئۆجالان كە لە لایەن پارێزەرەكانی خوێندرایەوە و كات و ساتی ڕاگەیاندنەكە، كە هاوكات بوو لەگەڵ بڕیاری كۆمسیۆنی باڵای هەلبژاردنی توركیا سەبارەت بە دووبارە هەڵبژاردنەوەی هەلبژاردنی شارەوانی ئەستەنبۆڵ پێویستی بە هەڵوەستەیەك دەكات، كە لێرەدا لە دوو خاڵ دەیخەینە ڕوو. خاڵی یەكەم پەیوەندارە بە پەیامەكە، كە ئەوەی لە پەیامەكە ئێستای ئۆجالان هاتووە، بریتیە لەوەی كە جارێكی تر ئۆجالان جەغت لە پەیامی خۆی دەكاتەوە كە لە نەورۆزی 2013 رایگەیاندبوو ، ئەمەیان یان ئەوەتا ئۆجالان لەو كاتەوە تا ئێستا كە دیدارەكەی لەگەل ئەنجام دراوە تەواو لەو بارودۆخە دابڕاوە، یان ئەوەتا دەبێت بە گومانەوە لەو هەڵوێستەی دوای بڕوانین، چونكە دۆخی ئێستای توركیا و باكووری كوردستان لەگەڵ بەهاری 2013 تەواو جیاوازە . لە نەورۆزی 2013 ئۆجالان جاڕی كۆتایهێنانی خەباتی چەكداری دا، بەڵام لەبەرامبەر ئەو هەڵوێستەی حكومەتی توركیا كۆتایهێنا بە پرۆسەی ئاشتی، لە دوای ئەوە بەدەیان هەزار كادیر و سەركردەی هەدەپ كە لەناویاندا هاوسەرۆكەكانی ئەو پارەتە سەڵاحەدین دەمیرتاش و فیدان یوكسەداغ و چەندین پەرلەمانتار و سەرۆك شارەوانی خراونەتە زیندان، توركیا لە ئۆپڕاسیۆنی سەربازی بەردەوامە نەك هەر لە پرۆسەی ئاشتی پاشەكشەی كردووە بگرە لە ئێستادا لە هەموو جارێك زیاتر نكۆڵی لە پرسی كورد دەكات، نموونەش ئەو قسانەی ئەردۆغان كە لەو دواییە چەندین جار ووتویەتی لە توركیا شوێنێك نیە ناوی كوردستان بێت، بۆیە كاتێك بەراوردی ئەم دوو كاتە دەكەین گومانێك لەلامان درووست دەبێت. خاڵی دووەم كە جێگای هەڵوەستە لەسەركردنە بابەتی دووبارە هەڵبژاردنەوەی شارەوانیەكانی ئەستەنبۆڵە كە هاوكاتە لەگەڵ دیداری ئەو دواییەی ئیمراڵی. هەموو لایەك دەزانین كە ئەردۆغان و پارتەكەی لە ئێستادا ژێر كاریگەری سەدمەی دۆڕاندنی ئەسەنبۆڵ دایە، وە باشیش دەزانێت هۆكاری دۆڕانەكەی چی بووە و هەدەپ ئەگەرچی لە شارەكانی باكوور پاشەكشەی پێكراوە بەڵام بەو هەڵوێستەی كە هاوپەیمانی لەگەڵ جەهەپە توانی گەورەترین شكست ڕووبەڕووی ئەكەپە بكاتەوە، بۆیە بۆ ئەوەی نەچێتە ژێرباری قبوولكردنی دۆڕانە گەورەكە پێدەچێت ئەردۆغان مانۆرێكی لەژێر سەر بێت، بۆیە دەبێت هەدەپ بە تایبەتی و كورد بەگشتی بەهەستیاری مامەڵە لەگەل ئەو پێشهاتانە بكات. ئەو دوو گومانەی لێدەرچێت ئەوەی تر دەبێت بەرێزەوە بڕوانرێتە خەباتی شەش مانگەی مانگرتنی هەلگرتنی گۆشەگیری سەر ئۆجالان و لێرە بەدواوەش ئەوان لە حاڵەتی بەردەوامی دیدارەكانی ئیمڕاڵی دەبێت كۆتایی بە مانگرتنەكەیان بێن .
.png)
