(درەو میدیا): ژمارەیەكی زۆری كەسایەتی سیاسی و رۆشنبیری و رۆژنامەنوس و نوسەر داوادەكەن كە هێزە ناڕازییەكانی كوردستان بەرەیەكی هاوبەش پێكبهێنن بۆ چارەسەری دۆخی ئەمرۆی كوردستان. لە راگەیەنراوێکدا كە 139 كەسایەتی ئیمزایان كردووە هاتووە:" ئێمە لە سەكۆی جەماوەر ، وەك كۆمەڵێك لەكەسانی پەرۆش بۆ نیشتیمان و دڵخواز بۆ دادپەروەری كە واژۆمان كردووە ، وەك لە پێش هەڵبژاردنی (۱۲ی ئایار) ئەو پەیامەمان بە لایەنەكانی نارازی راگەیاند. ئەمرۆ جارێكی تر دووپاتی دەكەینەوە دەیانخەینە بەردەم بەرپرسیاریەتی دوای ئەزمونێكی تاڵ، لە پەرتەوازەیی دەركەوت، بێ دروستكردنی بەرەیەكی هاوبەش مەحاڵە ، بتوانن گۆڕانكارییە بنەڕەتییەكە بكەن و رێگری لە ساختەكاریی بكەن و زامنی هەڵبژاردنێكی پاك و بێگەرد بن ، تاقیش كرایەوە". دەقی راگەیەنراوەكە: ڕاگەیاندێك بۆ لایەنەكانی (گۆڕان، كۆمەڵ، هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری، یەكگرتوو، .....هتد) ساختەكارییە گەورەكەی پرۆسەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق پاشەكشەیەكی تری پرۆسەی سیاسی بوو لە عێراق بە گشتی و كوردستان بە تایبەتی .. قەیرانەكان قولترو ئاڵۆزیەكان زیاترو ئازارو مەینەتیەكانی خه ڵكی زۆرتركرد. لەم هەلومەرجەدا ئەركێكی گیانی و چارەنوسی دەكەوێتە ئەستۆی لایەنەكانی نارازی و جیاواز ' لە هەردوو حزبی نەریتخوازی خۆسەپێنی كوردستان' كە رێگری بكەن لە دووبارەبوونەوەی سیناریۆی (12 ی ئایار) كە توانیان بە فێڵ و تەزویر و بە زەوت كردنی ئیرادەی گەلی كوردستان كۆتایی خۆیان دوا بخەن. چەند مانگێكی تر خەڵكی كوردستان جارێكی تر دەكەونە بەرتاقیكردنەوەیەكی تر. لایەنەكانی نارازی بەرپرسیاریتیەكی ئەخلاقی و سیاسی گەورەتان دەكەوێتە ئەستۆ، لە پێناوی بەرژەوەندی نیشتیمان و پاراستنی مافی خەڵك لە بەرەیەكی یەكگرتوودا. بۆ تێپەراندنی قۆناغەكە خاوەن گوتاری هاوبەش بن، بە ڕاگەیاندنی بەرەی نێوان هەرچوار لایەن (گۆڕان، كۆمەڵ ، هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری ، یەكگرتوو ) كرانەوە بە ڕووی هەرلایەك بەرنامەی بەرەی گەل پەسەند دەكات . هەر ئەم رێیە دروستە ، ئومێد بۆ كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان دەگێرێتەوە ، لەگەڵ هێزە بەرفرەوانە ناڕازیەكە كە بایكۆتی دەنگدانیان كردووە ، ئاشت دەكاتەوەو، لەپرۆسەیەكی پاكی بێگەردی هەڵبژارندا، بەرێگای خەباتی مەدەنی جەماوەری ، ئیرادەی میللەت سەردە خات ، و كۆتایی بە كێشە قولەكانی (۲۷ ساڵەی) حكومڕانی دەهێنێت و ئەلتەرناتیڤێكی حكومڕانی دامەزراوەی و هاوڵاتی بون و دادپەروەرانە دەخاتە روو. ئێمە لە سەكۆی جەماوەر ، وەك كۆمەڵێك لەكەسانی پەرۆش بۆ نیشتیمان و دڵخواز بۆ دادپەروەری كە واژۆمان كردووە ، وەك لە پێش هەڵبژاردنی (۱۲ی ئایار) ئەو پەیامەمان بە لایەنەكانی نارازی راگەیاند. ئەمرۆ جارێكی تر دوپاتی دەكەینەوە دەیانخەینە بەردەم بەرپرسیاریەتی دوای ئەزمونێكی تاڵ ، لە پەرتەوازەیی دەركەوت، بێ دروستكردنی بەرەیەكی هاوبەش مەحالە ، بتوانن گۆرانكاریە بنەرەتیەكە بكەن و رێگری لە ساختەكاری بكەن و زامنی هەڵبژاردنێكی پاك و بێگەرد بن ، تاقیش كرایەوە. لەم پێناوە (سەكۆی جەماوەر) كەمپینی پشتیوانی بەرەی میللی ڕادەگەینێ و داوا لە بژاردە و كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان دەكات پشتیوانی سەرخستنی ئاقارەیێك بكەن . گەلەكەمان بەرەو رزگاری نیشتیمانی وكەنارێكی ئارام و سەقامگیر دەبات . ناوەكان:- ١. جەلال سام ئاغا / كەسایەتی گەورەی كورد ٢. بھاو الدین نوری / سیاسەتمەداری گەورەی كورد ٣. مسعود عبدالخالق / نوسەر و روناكبیر ٤. كەمال رۆوف / سەرۆكی دەزگای شار ٥. كاردۆ محمد پیرداود / سەرۆكی پەیمانگەی پەرەپێدانی یاسایی ٦. د.سەروەر عبدالرحمن / سەرۆكی پەیمانگای پەی ٧. هەڤال كوێستانی / چاودێری سیاسی ٨. به یاد عه لی / په یمانگەی بیرورا بۆ توێژینه وه ٩. م. بكر حمە صدیق / مامۆستای زانكۆ ١٠. ابراھیم عبداللە جەلكی / مامۆستای ئایینی ١١. پەیمان عزالدین / پارێزەر ١٢. د.قارەمان نادر محمد / مامۆستای زانكۆ ١٣. مامۆستا نادر كانی كوردەیی / مامۆستای ئایینی ١٤. م. علی عارەب / مامۆستای ئایینی ١٦. ھیوا احمد كریم / رۆژنامەنوس ١٧. م. شكر ابراھیم منتك / مامۆستای ئایینی ١٨. مصلح ھمزە / پیاوی كار ١٩. د.رعد رفعت محمد / سكرتێری دەزگای ستاندەر ٢٠. سردار علی حسن / مافپەروەر ٢١. فەرھەنگ خالد / یاساناس ٢٢. سدیق صالح عزیز/ مامۆستا ٢٣. یاسین عبداللە / چالاكوانی گروپی مامۆستایان ٢٤. د.سلیم رشید / مامۆستای زانكۆ ٢٥. ئەردەلان لەتیف / چالاكوان ٢٦. د.شێركۆ كرمانج / نوسەر ٢٧. صادق رۆستایی / توێژەری پەروەردەیی ٢٨. نیزام فیصل / لێكۆڵەری دادی ٢٩. نیھاد ھیرانی / رۆژنامەنوس ٣٠. رێباز حسن / رۆشنبیر ٣١. د.سردار عزیز / نوسەر ٣٢. ئه رده لان فاتیح / پارئزه ر ٣٣. ھادی علی / مافپەروەر ٣٤. دیار محمد پیرداود / چالاكوان ٣٥. سەركەوت رسول / شاعیر ٣٦. كمال غریب / چالاكوان ٣٧. ھۆشیار شێركاوەیی / پارێزەر ٣٨. دلێر حسین / چالاكوان ٣٩. م. نیاز چۆمانی / مامۆستای ئایینی ٤٠. سەلام علی / چالاكوان ٤١. نیشتمان كه مال/ چالاكوان ٤٢. كەنار عەسمان / چالاكوان ٤٣. یعقوب كاكل / چالاكوانی مەدەنی ٤٤. ھێمن مامەند / چالاكوانی مەدەنی ٤٥. بەھرین نوری / مامۆستا ٤٦. رێباز فاروق گراوی / چالاكوانی مەدەنی ٤٧. شیلان عوسمان / چالاكوانی مەدەنی ٤٨. شۆخان رەزا / پارێزەر ٤٩. ھیوا سید سلیم / نوسەر ٥٠. كارزان كریم / رۆژنامەنوس ٥١. محمد گەردی / چالاكوانی سیاسی ٥٢. زانكۆ ئەحمەد / رۆژنامەنوس ٥٣. عبداللە حسن اسماعیل / چالاكوانی مەدەنی ٥٤. محمد عبداللە عوسمان / پارێزەری راوێژكار ٥٥. رزگار بۆرە / چالاكوانی مەدەنی ٥٦. رسول علی عزیز / چالاكوانی مەدەنی ٥٧. رەھێل دزەیی / چالاكوانی مەدەنی ٥٨. كارۆخ عمر / رۆژنامەنوس ٥٩. سەلاح رشید / چالاكوانی مەدەنی ٦٠. ھندرێن شێخ راغب / رۆژنامەنوس ٦١. فەرمان عزالدین / پەرلەمانتاری خولی پیشوو ٦٢. ئاریان بایز / مافپەروەر ٦٣. ھۆشیار ابراھیم / چاودێری سیاسی ٦٤. دونیا جەوھەر / چالاكوانی مەدەنی ٦٥. سدیق ساح عزیز / مامۆستا/ ھۆلندا ٦٦. سیوەیل عوسمان ئەحمەد / پەرلەمانتاری خولی پێشوو ٦٧. عەزیمە نجم الدین حسن / پەرلەمانتاری خولی پێشوو ٦٨. پەیام احمد محمدامین / چالاكوانی مەدەنی ٦٩. حەمە عبداللە / چالاكوانی مەدەنی ٧٠. جەعفەر عوسمان / كاسبكار ٧١. جبار أحمد / ئەندازیار ٧٢. نەسرین جەمال / پەرلەمانتاری خولی پیشوو ٧٣. شیلان ئەحمەد / چالاكوانی مەدەنی ٧٤. ئاسۆ حیدری / چالاكوانی مەدەنی ٧٥. یوسف علی / چاودێری سیاسی ٧٦. م. عومەر خلیفە / مامۆستای ئایینی ٧٧. ئازاد چاڵاك / پەرلەمانتاری خولی پێشوو ٧٨. احمد كاوانی / چالاكوانی مەدەنی ٧٩. سەلاح شێخ سدیق / چالاكوانی مەدەنی ٨٠. صباح پلاندەر / چالاكوانی مەدەنی ٨١. عبداللە رسول / پێشمەرگەی دێرین ٨٢. محمد احمد عبداللە / مامۆستای ئایینی ٨٣. شێرزاد حافز / پەرلەمانتاری خولی پێشوو ٨٤. ایوب اسماعیل / بازرگان ٨٥. سەلمان كۆچەری / رۆژنامەنوس ٨٦. كاروان نەجات / توێژەری یاسای دەستوری ٨٧. محمد حمەدەمین / پەرلەمانتاری خولی پێشوو ٨٨. علی احمد بابان / مامۆستا ٨٩. محمد جوتیار / توێژەری دەروونی ٩٠. ئاكۆ شێخ محمد / مامۆستا ٩١. كەركوك ئەحمەد / چالاكوانی مەدەنی ٩٢. رەنجدەر عبدالرزاق حمد / ئەندازیار ٩٣. رێبوار چەلەبی / چاودێری سیاسی ٩٤. دەشتی سالار / رۆژنامەنوس ٩٥. بەهار صالح / چالاكوانی مەدەنی ٩٦. عبداللە محمد امین / چالاكی مەدەنی ٩٧. سەرھەنگ فرج / پەرلەمانتاری گخولی پیشوو ٩٨. لەتیف دادیار سیان / پارێزەر ٩٩. د.سلیمان جعفر / مامۆستای زانكۆ له كەنەدا ١٠٠. ابوبكر عمر دروێش / پسپۆری پەروەردەیی ۱۰۱. گۆران جلال / پارێزه ر ۱۰۲. ئارام فرهاد علی / ئەندامی دەستەی نەزاهه ۱۰۳. حلیمه رشید / چالاكوانی مەدەنی ۱۰٤ . رابەر مجید / چالاكوان ۱۰٥. شێركۆ حمەأمین / پەرلەمانتار ١٠٦. لۆزان عوسمان / ژمێریار ۱۰۷. دلشاد حسێن / ئەندامی خولی سێیەمی پەرلەمان ١٠٨. گارق تاهیر / مامۆستا ١٠٩. سەرگول قەرەداغی / ئەندامی خولی سێیەمی پەرلەمان ۱۱۰. عوسمان گولپی / مامۆستایانی نارازی ١١١. سیروان عوسمان أحمد ١١٢. ئاشتی عزیز / ئەندامی خولی سێیەمی پەرلەمان ۱۱۳ . پەیام احمد / ئەندامی خولی سێیەمی پەرلەمان ۱۱٤. م. نه ژاد رسول / رۆناكبیر و چاودێری سیاسی ۱۱٥. رێبین شەمامكی / پارێزەر ۱۱٦. حسام الدین ملا خدر / چاودێر ۱۱۷. هەنگاو هاشم / رۆژنامەنووس ۱۱۸. هۆشیار أحمد هەورامی / مامۆستایانی نارازی / هەڵەبجه ۱۱۹.ئومێد صالح / رۆژنامەنووس ۱۲۰. شێركۆ سەعید / بازرگان ۱۲۱. دلشاد بابانی / مامۆستا ١٢٢. صادق هەلەدنی / مامۆستا ١٢٤. عادل حسن / مامۆستا ١٢٥. ئاكۆ جمال / مامۆستایانی نارازی ۱۲٦. سیروان سەنگاوی / ئەندازیار ١٢٧. شناوار عابد / چالاكوانی مەدەنی ۱۲۸. م. كامه ران / زانای ئایینی سەرای ئازادی ۱۲۹. موئمین زەلمی / م. زانكۆ ١٣٠. حسێن شوانی / م. زانكۆ ١٣١. گۆران عبدالقادر / ئەنجومەنی مامۆستایانی پێشەنگ ۱٣٢ . م.یوسف / چالاكوانی مەدەنی ۱٣٣. نزار محمد / چالاكوانی مەدەنی ۱٣٤. مهدی قادر / م. زانكۆ ۱٣٥. بێستون هەورامی / مامۆستایانی حزبی شیوعی ١٣٦. بێستون شهید جبار / چالاكوانی مەدەنی ۱۳۷. دلشاد بالەكی / رۆژنامه نووس و چالاكوانی مەدەنی 138. فەرامۆش ملا نجم / ئەفسەری هـاتووچــۆ 139. تۆفیق علی حمە بۆر/ مامۆستا
(درەو میدیا): دوو ساڵ لەمەوبەر پارتی دیموكراتی كوردستان ئەدهەم بارزانی ناردە سلێمانی بەو هیوایەی بەستەڵەكی دەنگ و پێگەی جەماوەریی خۆی لەو شارە بتوێنێتەوە. ئەدهەم بارزانی رۆژی 25 مانگی پێنجی 2016 وەكو بەرپرسی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی لە سلێمانی و سنوری هەڵەبجە دەستبەكاربوو، ئەو یەكەمین پیاوی بنەماڵەی بارزانی بوو لە شاری سلێمانی نیشتەجێ ببێت. لەكاتی دەستبەكاربوونی هەندێك رەخنەیان لە پارت دەگرت بەوەی متمانەی بە پارتییەكانی سلێمانی نییە و كەسایەتییەكی بنەماڵەی ناردووە بۆ گرتنەدەستی كاروباری حزب لەو ناوچەیە، لەبەرامبەردا هەندێكی تر بۆچونیان وابوو ناردنی ئەدهەم بارزانی دەریدەخات پارتی بە چاوی بایەخەوە تەماشای سلێمانی دەكات بۆیە كەسێكی نزیك لە مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتەكەی ناردووەتە سلێمانی. هاتنی ئەدهەم بارزانی بۆ سلێمانی لەكاتێكدا بوو، لەدوای روداوەكانی 17ی شوبات پێگەی پارتی لەڕووی جەماوەریییەوە لەناوچەكە گورزی كوشندەی بەركەوتبوو. ئەدهەم بارزانی وەك خۆی دەیوت هاتبوو پارتی لەگەڵ سلێمانی ئاشت بكاتەوە و كۆتایی بەو چەقبەستوییە بهێنێت كە لە رێژەی دەنگی پارتی هەیە لە سنورەكە كە هەڵبژاردن لەدوای هەڵبژاردن هیچ گەشەكردنێكی بەخۆوە نەدەبینی. لە یەكەمین هەڵبژاردنی پەرلەمانیدا لە كوردستان كە ساڵی 1992 بەڕێوەچوو، پارتی دیموكراتی كوردستان لە سلێمانی (92 هەزار و 449) دەنگی بەدەستهێنا، دوای 13 ساڵ پارتی لەبری ئەوەی ژمارەی دەنگەكانی گەشە بكات، لە هەڵبژاردنی ساڵی 2005دا ژمارەی دەنگەكانی نزیكەی (900) دەنگ كەمیكرد و بوو بە (91 هەزارو 578) دەنگ. زنجیرەی پاشەكشێی دەنگەكانی پارتی لە سنوری سلیمانی بەردەوام بوو، لە هەڵبژاردنی ساڵی 2010 دا رێژەكە زیاتر كەمیكردو بوو بە (82 هەزارو 121) دەنگ. بەڵام بۆ جاری یەكەم لە هەڵبژاردنی ساڵی 2014دا دەنگەكانی پارتی هەندێك بوژایەوە بوو بە (86 هەزارو 655) دەنگ، ئەم رێژەیە هێشتا پارتی نەگەیاندە مایەكەی خۆی لە یەكەم هەڵبژاردنی كوردستاندا كە ژمارەكەی (92 هەزار و 449) دەنگ بوو، بەڵام بەبەراود بە هەڵبژاردنی 2010 هەندێك گەشەكردنی بەخۆوە بینی. هاتنی ئەدهەم بارزانی بۆ سلێمانی بەتەواوەتی پێچەوانەی پێشبینی پارتییەكان و سەركردایەتی حزبەكان شكایەوە، لە هەڵبژاردنی 12ی ئایاری ئەنجومەنی نوێنەرانی دەنگەكانی پارتی بەبەراورد بە هەڵبژاردنی ساڵی 2014 نزیكەی بەرێژەی نیوە كەمیكرد و لە (86 هەزارو 655) دەنگەوە بوو بە (48 هەزارو 820) دەنگ واتە (37 هەزارو 835) دەنگ كەمیكرد. پارتی دیموكراتی كوردستان لەسەرەتای راگەیاندنی ئەنجامی بەرایی هەڵبژاردن، ئەنجامەكانی سلێمانی رەتكردە و راگەیاند ساختەكاری بەرفراوان لە پرسەكەدا كراوە، بەڵام دواتر بێدەنگی لێكرد. هەرچۆنێك بێت ئەو پاشەكشێ گەورەیەی دەنگەكانی پارتی لە سنوری سلێمانی كە لە هەڵبژاردنی 12ی ئایار رویدا، بەشێكی بەرپرسیارێتییەكەی دەكەوێتە ئەستۆی ئەدهەم بارزانی وەكو بەرپرسی یەكەمی ئەو حزبە لە سنورەكە، رەنگە بەشەكەی تری بۆ سیاسەتەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان بگەڕێتەوە بەتایبەتی بڕیاردان لەسەر ریفراندۆم و سوتانی ئەو كارتە گرنگە، كە كاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا بە تایبەتی لە سنوری سلێمانی وەكو یەكێك لە پارێزگا بزێوەكانی هەرێمی كوردستان لەڕوی رایگشتییەوە. ئەدهەم بارزانی كوڕی شێخ عوسمان شێخ ئەحمەدی بارزانە و لەدایكبوی ساڵی (1962)ە، ئامۆزای مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستانە و ساڵی 1988 حزبێكی بەناوی (حزبوڵای شۆڕشگێڕی كورد) پێكهێنا و یارمەتی لە ئێران وەردەگرت، بەڵام دواتر پارتەكەی هەڵوەشاندەوە و چوە ریزی پارتی دیموكراتی كوردستان و ماوەیەك ئەندامی پەرلەمانی كوردستان بووە.
ئەو شەش كاندیدەی یەكێتی كامەن كە ساختەكاریان بۆكرا؟ راپۆرتی شیكاری: محەمەد رەئوف تەواوی خشتەی سندوقەكانی پارێزگای سلێمانی لەبەردەستی " درەو میدیا"یە،ئۆفیسی سلێمانی كۆمسیۆن خستویەتیە بەردەستی لایەنەكان رەسمیەو هی كۆمسیۆن خۆیەتی كاتێك لێكدانەوە بۆ دەنگەكانی ناویان دەكەیت بە ئاسانی بۆت دەردەكەوێت كە لە تەواوی سندوقەكاندا ناوی شەش كاندیدی 162 ی یەكێتی كاندیدی ژمارە( 1 ، 5 ، 10 ، 21 ، 31 ، 34 ) دەنگەكانیان دووبارە بووەتەوە لە سندوقەكاندا و دەنگیان بۆ زیادكراوە كە ئامێرەكان پرۆگرامكراون، ئەو شەش كاندیدە دەنگیان هەبوو بێت لەو سندوقانە یان نا ، ژمارەی دەنگی خۆیان بۆ نوسراوە، لەهەر سندوقێكدا بە تێكڕا 40 دەنگ بۆ ئەو كاندیدانە زیادكراوە بەپێی سندوقەكان، لە كۆی پارێزگای سلێمانی بۆ ئەو شەش كاندیدە ( 118 هەزار و 720 ) دەنگیان بۆ زیادكراوە، تەنها لە دووبارەی ( باركۆدی) فۆرمی دەنگدانەكە كە لەلایەن ئۆفیسی سلێمانی كۆمسیۆنەوە خراوەتە بەردەستی لایەنەكان، جگە لە شێوازەكانی دیكەی ساختەكاری. چی رویدا لە 12ی ئایاردا؟ ئەوەی لە ئەنجامی هەڵبژاردنی 12ی ئایاردا رویدا بۆ لایەنە ناڕازییەكانی هەرێمی كوردستان شۆكێكی گەورە بوو، شۆكێك كە نەیاندەزانی چۆن و بەچی رێگەیەك ساختەكاریان بەرامبەر كراوە؟، بەڵام لەدوای وەرگرتنەوەی هارد دیسكی دەنگەكان لە رۆژی 25/5/2018 ئینجا لایەنەكان بۆیان روون بۆوە چۆن ساختەكاریان لێكراوە. دوای پێدانەوەی هارد دیسكەكان لەلایەن كۆمسیۆنەوە بە لایەنەكان، لایەنەكان كەوتنە كنە و پشكنینی دەنگەكانی پارێزگای سلێمانی، سەرەتا نائومێدبوون دوای ئەوەی بۆیان دەركەوت هیچ كێشەیەك لە ژمارەی دەنگ و شریت و كۆپی وەرەقەی دەنگی سندوقەكاندا نەبوو، بەڵام دوایی تەركیزخستنە سەر دەنگەكانی یەكێتی و سەیركردنی باركۆدی فۆرمی دەنگدانەكە، ئیدی فێڵەكەیان دۆزیەوە، كە ( باركۆدی) دەنگەكان دووبارەی زۆری تێدایە و دەبێت هەر دەنگەدەرێك باریكۆدی خۆی هەبێت و نابێت لە تەواوی عێراقدا ئەو باركۆدانە دووبارەی تیا بێت، چونكە هەر هاوڵاتیەك باركۆدی خۆی هەیە، بەڵام لە سندوقێكدا كە بە تێكڕا 40 بۆ 50 باركۆدی فۆرمی دووبارەی تێدایە، دواتر چوار لایەنە ناڕازیەكە ( گۆڕان ، كۆمەڵ ، یەكگرتوو ، هاوپەیمانی ) هەوڵەكانیان چڕكردەوە و چەندین تیمیان پێكهێنا و ئەوەی پێی گەیشتن بەڵگەیەكی حاشا هەڵنەگربوو بەم شێوەیە بوو:. لە رۆژی دەنگداندا ئەو ئەنجامەی بە میمۆری نێردراوە بۆ ناوەندی نیشتمانی كۆمسیۆن لە بەغداد تەنها دەنگی شریتەكان بووە و لە سندوقەكاندا كارتی دەنگدانەكان كەمتر بووە یاخود هەر نەبووە، لەدوای راگەیاندنی ئەنجامی دەنگەكان لەلایەن كۆمسیۆنەوە و گەڕانەوەی هارد دیسكەكە لە بەغداوە بۆ سلێمانی، لە سلێمانی بۆ ماوەی 2 رۆژ دواخرا تیایدا شریتی ئەنجامی دەنگدانەكە ئاساییە لەبەرئەوەی ئامێرەكان پرۆگرام كراون و لە ئەنجامەكەدا دەنگەكان بۆ ئەو شەش كاندیدە دانراوە، كە شریتی ئەنجامەكە بەراورد كراوە بە كارتی ناو سندوقەكان بە شێوەیەك زۆر زۆر بووە جیاوازییەكە پڕنەكراوەتەوە بۆیە هاتوون فۆرمی دەنگدانەكانیان كۆپی كردووە و سندوقەكانیان پێ پڕكردوەتەوە، بیریان لەوە نەكردوەتەوە كە لەگەڵ كۆپیكردنی كارتەكان باركۆدەكەش كۆپی دەكرێت و دووبارە دەبێت، بۆیە 90%ی سندوقەكان باركۆدی فۆرمی دەنگدانەكانیان دووبارەی تیابووە، بەم شێوەیە: بە تێكڕا بەپێی ئەو ئەنجامەی لایەنە ناڕازییەكان پێی گەیشتوون و جیایانكردوەتەوە لەهەر سندوقێكدا بە تێكڕا ( 40 دەنگ) بۆ شەش كاندیدی دیاریكراوی یەكێتی زیادكراوە، بۆ نمونە لە بنكەی دەنگدانی پیرەمێرد ( 126404 لە وێستگەی ژمارە 04 ) هەریەك لە كاندیدەكانی ( 1 ، 5 ، 10 ، 21، 31 ، 34 ) بۆ هەریەكەیان ( 8 ) دەنگیان بۆ زیادكراوە، لە بنكەی دەنگدانی كەمال كوردی ( 226109 لە وێستگەی ژمارە 05 ) هەریەك لە كاندیدەكانی ( 1 ، 5 ، 10 ، 21، 31 ، 34 ) بۆ هەریەكەیان ( 10 ) دەنگیان بۆ زیادكراوە. لە بنكەی دەنگدانی شەهید جەمال تاهیر ( 226101 لە وێستگەی ژمارە 02 ) هەریەك لە كاندیدەكانی ( 1 ، 5 ، 10 ، 31 ) بۆ هەریەكەیان ( 10 ) دەنگ و كاندیدەكانی ( 21 ، 34 ) هەریەكی ( 9 ) دەنگیان بۆ زیادكراوە.. بەم شێوەیە تەواوی وێستگە و بنكەكانی دەنگدان لە پارێزگای سلێمانی باركۆدەكان دووبارەن و دەنگەكانیان بۆ ئەو شەش كاندیدە زیادكردووە، بەپێی هارد دیسكی كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان ئۆفیسی سلێمانی. بەم شێوازە بۆ سەرجەم ئەو سندوقەكان ئەو شەش كاندیدە دەنگیان بۆ زیادكراوە، كۆی سندوقەكانی دەنگدان لە پارێزگای سلێمانی لە ( 3118 ) سندوق پێكهاتووە، بەڵام لەكۆی سندوقەكان نزیكەی ( 150 سندوقی) دەنگی بۆ زیاد نەكراوە و ئاسایی بووە واتا (2968 ) سندوق دەنگ بۆ ئەو شەش كاندیدەی یەكێتی زیاد كراوە، كە بە تێكڕا هەر سندوقێك ( 40 ) دەنگی بۆ زیادكراوە، كۆی گشتی ئەو دەنگانەی بۆ ئەو شەش كاندیدە و دیارە یەكێتیش زیادكراوە دەكاتە ( 118 هەزارو 720 ) دەنگ زیادكراوە. بەپێی ئەو زیانیاریانەی " درەو میدیا " دەستی كەوتووە، یەكێك لەو لایەنە ناڕازییانە كە تانەی لە دەنگەكان داوە، وردبینی بۆ تەنها ( 65 ) سندوقی دەنگدان كردووە ( 2646 ) دەنگ بۆ ئەو شەش كاندیدە زیادكراوە كە هەر سندوقێك بە تێكڕا ( 40 دەنگ )ی بەردەكەوێت، كە بە تێكڕا لە ( 118 هەزار و 720 دەنگ ) بۆ ئەو شەش كاندیدەی یەكێتی زیادكراوە. لایەنێكی تری ناڕازی كە وردبینی بۆ ( 82 ) سندوقی دەنگدان كردووە، تەواوی دەنگ و كارتەكانی ناوی ( 3457 ) باركۆدی فۆرمی دەنگدانی دووبارەی تێدابووە، دەنگی دووبارە بۆ ئەو شەش كاندیدە زیادكراوە، كە هەر سندوقێك بە تێكڕا ( 42 ) دەنگی بەردەكەوێت كۆی ئەو دەنگانەی بۆ ئەو شەش كاندیدەی یەكێتی زیادكراوە ( 124 هەزارو 656 ) دەنگ بووە. لە پارێزگای سلێمانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان ( 267442 ) دەنگی بەدەستهێناوە، ئەگەر ئەو ژمارە زیادكراوەی لێدەربكرێت دەكاتە (142786) دەنگی بۆ دەمێنێتەوە، ئەمە تەنها لە باركۆدی دووبارەی كارتەكان، ئەمە سەرەرای رێگەكانی دیكەی ساختەكاری لە دەنگدانی تایبەت و لە دروستكردنی كارت، كە بەپێی ئەو زانیاریانەی دەستی " درەو میدیا " كەوتووە تەنها لە پارێزگای سلێمانی ( 104 هەزار ) كارتی دەنگدان دروستكراوە بۆ ساختەكاری. بەو پێیەش بەپێی زانیارییەكان یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە پارێزگای سلێمانی نزیكەی ( 90 هەزار دەنگی ) بەدەستهێناوە، باڵیۆزی توركیا لای یەكێك لەلایەنە سیاسییەكان رایگەیاندبوو، بەپێی زانیاری ئەوان یەكێتی لە سلێمانی تەنها ( 90 هەزار ) دەنگی بەدەستهێناوە و ئەوی دیكەی بۆ زیادكراوە، بەو پێیەش نزیكەی ( 177 هەزار ) دەنگ بۆ یەكێتی نیشتمانی كوردستان زیادكراوە، كە دەنگی لایەنەكانی دیكەیە، بەپێی دەنگی راستەقینەی خۆی بێت یەكێتی تەنها سێ كاندیدی لە سلێمانی دەرچووە كە یەكێكیان بە كۆتا بووە. لە داهاتوودا وردتر دەنگی راستەقینەی لایەنەكانی دیكە بڵاودەكەینەوە. ئەو شەش كاندیدەی ساختەكارییان بۆ كراوە بەپێی ئەو خشتەیەی لەبەردەستی " درەو میدیایە" ئۆفیسی سلێمانی كۆمسیۆن خستویەتیە بەردەستی لایەنەكان واتا خشتەكە رەسمیەو هی كۆمسیۆن خۆیەتی. لە تەواوی سندوقەكانی پارێزگای سلێمانی دەنگ بۆ تەنها شەش كاندیدی یەكێتی زیادكراوە كە ئەوانیش پێكهاتوون لە كاندیدەكانی ژمارە ( 1 ، 5 ، 10 ، 21، 31 ، 34 ) كە بەپێی ئەنجامەكانی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان ئەو شەش كانیددیە بریتین لە كاندیدی ژمارە ( 1 ) : جوان ئیحسان كە ( 28157 ) دەنگی بەدەستهێناوە كاندیدی ژمارە ( 5 ) : بڵێسە جەبار فەرمان كە ( 26941 ) دەنگی بەدەستهێناوە كاندیدی ژمارە ( 10 ) : بەختیار جەبار عەلی كە ( 20827 ) دەنگی بەدەستهێناوە كاندیدی ژمارە ( 21 ) : ئارەزوو مەحمود كە ( 18608 ) دەنگی بەدەستهێناوە كاندیدی ژمارە ( 31 ) : حەسەن ئالی كە ( 18751 ) دەنگی بەدەستهێناوە كاندیدی ژمارە ( 34 ) : تەها حەمە ئەمین كە ( 16527 ) دەنگی بەدەستهێناوە واتا ئەو شەش كاندیدەی كە دەنگەكانیان دووبارەن لە باركۆدی سندوقەكانی دەنگدان هەر شەشیان دەرچوون، بەڵام لەو 8 كاندیدەی یەكێتی كە لە سلێمانی دەرچوون ناوی ( د. میران محەمەد و شیروان میرزا ) ناویان دووبارە نیە لە باركۆدی سندوقەكان واتا بەم شێوازەی ساختەكاریی ساختەكارییان بۆ نەكراوە، بەڵام نازانرێت بە شێوازی تر ساختەكاریان بۆ كراوە یان نا؟. كێشەكە تەنها لەوەدانیە كە ساختەكاری بەرامبەر لایەنەكانی تر كراوە بەڵكو یەكێتی ساختەكاری بەرامبەر بە كاندیدەكانی خۆشی كردووەو ئەو شەش كاندیدە ناوەكانیان پرۆگرام كراوەو لە سندوقەكاندا دەنگیان هەبوبێ یان نا ئامێری ئەلكترۆنیەكە دەنگی بۆ ئەو شەش كاندیدە نوسیوە، هەربۆیە كاندیدی تەنها یەك گروپی دیاریكراوی ناو یەكێتی دەرچونەو گروپەكانی تری ناو یەكێتی بە كۆتاش كاندیدیان دەرنەچووە، كە هەندێك لە سەركردەكانی یەكێتی كە ئەنجامەكە دەرچووە توشی شۆك بوون، چونكە ئاگاداری ئەو كارە نەبوون.
گفتوگۆی رۆژنامهوانی: نیاز عهبدوڵڵا عهتا سهراوی ئهندامی ئهنجوومهنی ناوهندی یهكێتی نیشتیمانی كوردستان و فهرماندهی سهربازی پێشووی ئهو حیزبه وهك كهسێكی نزیك له خانهوادهی تاڵهبانی و نزیك له نەوشیروان مستهفا ناسراوه، له ناكۆكی سیاسی نێوان ئهو دوو حیزبهشدا زۆرجار له لایهن خانهوادهی تاڵهبانییهوه نێوەندگیری ئهو دوو لایهنهی پێسپێردراوه. (درهو میدیا) له گفتوگۆیهكی رۆژنامهوانی لهگهڵ ناوبراودا ههوڵهكان بۆ گهیشتنه رێككهوتنی نێوان پارتی و یهكێتی دهخاته بهر باس و رووداوی "هێرش بۆسهر مهكۆی سهرهكی بزووتنهوهی گۆڕان" تاوتوێ دهكاتهوه. درهو میدیا: له شهوی هێرشهكهی شیخ جهعفهر بۆ سهر بزووتنهوهی گۆڕان له 12ی ئایار، تۆ بۆچی به چهك و پاسهوانهكانتهوه له مهكۆی سهرهكی گۆڕان بووی؟ عهتا سهراوی: سهرهتا ئهمهویت ئهوه راست بكهمهوه شیخ جهعفهر هێرشی نهكرده سهر مهكۆی سهرهكی بزووتنهوهی گۆڕان. من به رێككهوت كاتژمێر 9:25 ی شهو لهگهڵ نما تهلهفۆنم كرد له كاتی قسهكردنمان لهگهڵی گوێم له تهقهیهكی زۆر بوو. ئهو كات له ماڵی هاوڕێیهكم بووم له نزیك گردهكه، پرسیارم لێكرد، وتم ئهوه چییه؟ وتی هاتنه سهرمان. ئاخیر رۆژی ههڵبژاردن بوو، پێشمهرگهكانم له شارهزوورهوه هاتبوونهوه، یهكسهر به پێشمهرگهكان و چهكهوه چوومه ئهوێ بۆ بهرگری له مهزاری كاك نهوشێروان و كوڕهكانی كاك نەوشیروان. من له رابردووش نهمشاردۆتهوه ئيلتیزاماتێكی ئهخلاقی و كۆمهڵایهتیمان لهگهڵ بهڕێز كاك نهوشێروان ههبووه. به ئێستاشهوه من له 2006وه له وازهێنانی كاك نهوشیروانهوه تاوهكو 2009 و جیابوونهوهی له یهكیتی، یهك رێچكه و یهك رێباز و یهك مهبدهئم ههبووه، باوهڕم بهوه ههبووه ئهبێ ههر یەكبگرینەوە لهگهڵ گۆڕان و سووربووم لهسهر ئهوه. ئێستاش لهسهر باوكیان و مهزاری كاك نهوشێروان، وهك چۆن لهسهر مهزاری مام جهلال و یهكیتی نیشتیمانی خۆم بهكوشت ئهدهم ئاواش لهسهر خانهوادهی كاك نهوشیروان و كاك نهوشێروان خۆم به كوشت ئهدهم. بهداخهوه كاك جهعفهر تهلهفۆنی لهگهڵ كاك قادری حاجی عهلی كردبوو لهسهر گواستنهوهی سندوقهكانی دهنگدان و ئهنجامهكانی ههڵبژاردن ههڵه تێگهیشتن لهنێوانیان ههردووكیان دروستبوو، زۆر كهس لێدوان ئهدهن له لای گۆڕان و یهكێتی كه له ئهلفهوه تا یای تهنانهت ههندێكیان تا 1:30 شهو ههر ئاگایان له هیچ نهبووه و ههر خۆیان ئهكەن به پاڵهوان. كاتێك من لهگهڵ پێشمهرگهكان و كاك حهسهنی مام ساڵح بووم و چوومه ماڵی كاك نهوشێروان، كاك قادری حاجی عهلی له ژوورهكهی بوو تهلهفۆنهكهی هێشتا به گوێچكهیهوه بوو و له گهرمهی تهقهكان ئێمه لهوێ بووین، تا نیو سهعات دوای ئهوهش جگه له چهند كارمهندێك و ههوڵسوڕاوی گۆڕان لهو ناوهبوون یهك بهرپرسی حیزبی لهوێ نهبوو. له دهرهنجامی موناقهشه و شهڕه قسهی كاك جهعفهر و كاك قادر، كاك قادر به منی وت تهقهكان بهر وێنهكهی كاك نهوشێروان و مهكۆی سهرهكی كهوتوون، وتی لهگهڵ شێخ جهعفهر دهنگه دهنگمان بووه و ئهو جنێوی داوه و منیش جنێوم داوه و وتوومه ئهگهر پیاوی وهره بۆ ئێره له گردهكهم و ئهویش هاتووه. ئهمه دهقی قسهی كاك قادر بوو و شێخ جهعفهریش ههر وای وت، دهرهنجام ئهمه شتێكی بهرنامه بۆداڕێژراوی یهكێتی و گۆڕان نهبوو، دوو هاوڕێ بهشهڕ هاتوون ئهو كارهساتهی لێكهوتهوه. وهك چۆن لهسهر مهزاری مام جهلال خۆم به كوشت ئهدهم، ئاواش لهسهر خانهوادهی كاك نهوشیروان خۆم به كوشت ئهدهم درهو میدیا: تۆ سهرهتا وتت شێخ جهعفهر هێرشی نهكرده سهر مهكۆی گۆڕان، ئهگهر شێخ جهعفهر هێرشهكهی نهكردووه كێ له یهكیتی كردوویهتی؟ عهتا سهراوی: بهڵی شێخ جهعفهر بوو، بهڵام ئهمه به بهرنامه نهبووه نه له لای كاك قادر و نه له لای كاك جهعفهر. له قسه كردن لهگهڵ یهك بهشهڕ هاتوون ئهو پێیوتووه من له گردهكهم ئهگهر پیاوی وهر ئێره، ئهویش وتوویهتی واهاتم. ئهوانیش تهقهیان له پاسهوانهكانی كاك جهعفهر كرد لهبهردهم بارهگای سهرهكی گۆڕان، بهداخهوه نهئهبوو ئهوه روویبدایه. تا دوای نیو سهعات ئێمه لهوێ ماینهوه و كاك قادر و چیا و نما ئاگادارن، نهشمان ئهزانی تهرهف كێیه. دوای ئهوه كاك عومهری سهید عهلی و كاك عوسمانی حاجی مهحمود و ئارامی شێخ محهمهد و هوشیار عهبدوڵڵا و، زۆرێك لهو برادهرانه مامۆستا جهمالی حاجی محهمهد دوای دوو سهعات بۆ 45 دهقه هاتوونهته ئهوێ. كهمتر له سهعاتێك دوای ئهوه لهگهڵ حاكم قادر و لهگهڵ زۆربهی برادهرهكانی خۆمان قسهم كردووه، دهرهنجام گهیشتینه ئهوهی كه دۆخهكه ئارام بكهینهوه و راگهیاندنیان واز لهوه بهینێت كه بانگهواز بكات خهڵك بێنێت بۆ گردهكه و توانیمان ههڤاڵانی خۆمان كاك عومهری سهید عهلی و كاك عوسمانی حاجی مهحمود و مامۆستا جهمال لهگهڵ هێرۆ خان و كاك حاكم قادر و كاك عیماد بگهیهنینه یهك و شتهكه كۆتایی بێ و كۆتایی پێهات. درهو میدیا: بزووتنهوهی گۆڕان بهتۆمهتی ساختهكارییهكانی یهكێتی نیشتیمانی كوردستان له ههڵبژاردن به فهرمی بهیاننامهی راگهیاند، بۆچی تۆ ئهمه به شهڕی نێوان دوو كهس ئهخهیته روو؟ عهتا سهراوی: من ئێستاش ئهڵێم بهداخهوه ئهمهیان كرد به وهزعی ئهلبیسهكه. بهداخهوه گۆڕان و ئهو پێنج حیزبهی تریش دۆخهكهیان والێكرد شهڕهكهیان كرد به شهڕی یهكێتی و ئهو هێزه ئۆپۆزسیۆنانه، وهكو ئهوهی له دهۆك و ههولێر و موسڵ شامی شهریف بێت و هیچ رووینهدابێت. بهشێكیان چوونه پاڵ توركمان و عهرهبهكان له كهركوك دژ به یهكێتی، ئهمه كارهساته ئێمه تێی كهوتووین، من بهش به حاڵی خۆم وهكو یهكێتییهك ئهگهر یهكێتییهكان و گۆڕانهكان به كاك بهرههمیشهوه، ئهگهر مام جهلال ناس یان كاك نهوشێروان ناس و گۆڕان ناس بن ئهبێ یهكێتی و گۆڕان و كاك بهرههم یهك بگرینهوه ئهمه چارهسهری كێشهكه ئهكات، لهم وڵاته ئهگهر ئهمه نهبێ ئهنجامی ههڵبژاردن له عێراق ههڵبووهشێتهوه شهڕێكی خوێناوی له زۆنی سهوز له نێوان ئهم هێزانه دروست ئهبێ و باجهكهشی زۆر زۆر قورسه. درهو میدیا: ئهم ناكۆكییهی نێوان هێزه سیاسییهكان لهگهڵ ئێوه و پارتی، چهنده ئێوه هاندهدات بۆ بهستنی هاوپهیمانێتییهكی نوێ بهئامانجی كاركردن له بهغداد؟ عهتا سهراوی: كورد ئهبێ ههموومان بتوانین هاوپهیمانییهكمان ههبێت و یهك بهرهمان ههبێت له عێراق، بهڵام من بهش بهحاڵی خۆم پێمباشه یهكێتی لهگهڵ هێزهكانی ئۆپۆزسیۆن كه لێرهن لهگهڵ ئهوان پێكبێت كه یانزه كورسییان ههیه، مهرجی پێكهاتنمان لهگهڵ پارتیش پێكهاتن بێ لهگهڵ گۆڕان و هاوپهیمانی بۆ دیموكراسی و دادپهروهری و هێزهكانی تر له لایهنه ئیسلامییهكان. ئهمه ئهگهر بمانهوێت بۆ دەستكەوتی نهتهوهیی و نیشتیمانی بچینه بهغداد، ئهگهر بۆ دهسكهوتی حیزبیش بێت بهداخهوه پێموایه ئێمه و پارتی رێككهوتنی سهرۆكی ههرێم بۆ ئهوان و سهرۆكی عێراق بۆ ئێمه دووبارهبكهینهوه ههڵهیهكی گهورهیه. درهو میدیا: ئایا ههوڵی كردهیی ههیه بۆ بهستنی ئهو هاوپهیمانێتییه لهنێوان ئێوه و پارتی؟ ئاماژهكانی گهیشتنه رێككهوتن دهركهوتوون؟ عهتا سهراوی: بهڵی له ههردوولا ههیه. پارتی ئهو بڕوایهیان ههیه یهكێتی لهگهڵ گۆڕان و كاك بهرههم دوور بكهوێتهوه، بۆیه من بهش بهحاڵی خۆم به ئهنجامی ههڵبژاردنی عێراق خۆشحاڵ نیم، ئهوهی من ئهیبینم ئهو حكومهتهی له ئایندهی عێراق دروست ئهبێت ئهگهر ئهنجامی ههڵبژاردن له عێراق ههڵبووهشێتهوه ئهوا عێراق بهرهو ههڵوهشانهوه ئهڕوات، ئهگهر حكومهتیش پێكبێت بهڕاستی حكومهتێك نابێت له ئاستی پێویست و خواستی خهڵكی عێراق و كوردستان بێت. ئهگهر ئهنجامی ههڵبژاردن له عێراق ههڵبووهشێتهوه شهڕێكی خوێناوی له زۆنی سهوز دروست ئهبێ درهو میدیا: لهسهرهتاوه پارتی دیموكرات له رێگای وتهبێژی حیزبهكهی یهكێتی تۆمهتباركرد به ئهنجامدانی ساختهكاری ئهلیكترۆنی له پارێزگای سلێمانی، ئێوه چۆن هاوپهیمانی لهگهڵ هێزێك دهبهستن كه وهك ساختهكار دهتانبینێت؟ عهتا سهراوی: بریا یهكێتی ئهوهنده ئیمكانییهتمان ههبوایه كه بمانتوانیایه كۆنتڕۆڵی كۆمسیۆنی باڵای ههڵبژاردنهكانی عێراق بكهین، ئهمه بوختانێكی گهورهیه. ئێمه سێ كورسی دهنگمان كهمی كردووه، ئهگهر یهكێتی تهزویری بكردایه ئهبوو ئێمه 25 بۆ 30 كورسیمان بهێنایه نهك سێ كورسی دابهزین. ئهمه جگه له بوختانێك و جگه لهوهی بههاوكاری و پشتیوانی حیزبی و ئیعلامی و مهعنهوی پارتی و ههندێ هێزی لایهنی ئیسلامی و ههندێ لایهنی سلێمانی ویستیان گهلهكۆمهیهك له یهكێتی بكهن، پێیان وابوو یهكێتی له ئهرزئهدهن. بهڵام چاوهڕوانی ئهوهیان نهئهكرد یهكێتی بهو ههموو فشار و گهلهكۆمهیهی لهسهرییهتی و له سهرۆكی پارتییهوه تا دێته خوار بۆ داپۆشینی 25ی ئهیلول كه سهرو بنی زمانی شكستی خوارد له ریفراندۆم، یهكێتی تۆمهتبار ئهكات بهوهی له 16ی ئۆكتۆبهر خیانهتی كردووه، به ههموویان ئهیانویست یهكێتی بهچۆكدا بهێنن بهڵام یهكێتی خۆی گرت و قاعیدهی جهماوهی توانی وا بكات كهمترین زهرهر بكات به سێ كورسی. ئێمه به سێ كورسی پاشهكشهمان كردووه نهك ئهوهی سهركهوتنی گهورهمان بهدهستهێنابێت. من هیچ خۆشحاڵ نیم بهو ئهنجامه و ئومێدمان وابوو كورسی زیاتر بهدهستبهێنین، بهڵام ئهوانهی خهونیان وابوو كهوتنی یهكێتی ببینن نهیانتوانی.
(درەو میدیا): نزیكەی 20 رۆژی تێپەڕێووە بەسەر بەڕێوەچونی پرۆسەی هەڵبژاردن لە عێراق، هێشتا ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردنەكە جێگیر نەبووە، كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان ئەنجامی دەنگدان لە (1021) وێستگە هەڵوەشاندوەتەوە بەهۆی سەرپێچیكردنی مەرجەكانی هەڵبژاردن. سەرباری ئەو وێستگانەی كۆمسیۆن خۆی ئەنجامەكانی هەڵوەشاندوەتەوە، ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقیش بڕیارێكی دەركرد بۆ ئەژماركردنەوەی دەنگی رێژەی 10%ی سندوقەكان و هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی دەنگدانی دەرەوە و ئاوارەكان. ئەگەر ئەو رێوشوێنانەی گیراوەتەبەر بگەنە ئەنجامی كۆتایی، ئەنجامی هەڵبژاردنەكەی 12ی ئایار گۆڕانكاری بەسەردا دێت و رەنگە هەندێك كاندیدی دەرچوو سەرنەكەون بۆ پەرلەمان و دەنگی هەندێك لیست و قەوارەش زیاد بكات. ئەو وێستگانەی دەنگدان كە لە ناوخۆی وڵات هەڵوەشێندراونەتەوە: ئەو وێستگانەی دەنگدان كە لە دەرەوەی وڵات هەڵوەشێندراونەتەوە: ژمارەی دەنگدەران لە دەرەوەی وڵات دەگاتە (179329) دەنگدەر، نزیكەی (20) كاندید بەهۆی دەنگدانی دەرەوە سەركەوتوون بۆ پەرلەمان، ئەگەر ئەنجامی دەنگدانی دەرەوە هەڵوەشێندرێتەوە، ئەو (20) كەسە زەرەرمەند دەبن. سەرچاوەی زانیاریەكان/ سۆمەریە نیوز
بەڵێن ئیسماعیل ئەندامی ژووری هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان بە " درەومدیا"ی راگەیاند، ئەمرۆ لە بەغداد تانەكانمان لە ئەنجامی هەڵبژاردنی 12ی ئایار رادەستی ئەنجومەنی كۆمسیاران كرد لە بارەگای كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان لە بەغداد. وتیشی لە دەستەی دادوەری كۆمسیۆن بۆ تانەكانی هەڵبژاردن پێیان راگەیاندین دەبێت تانەكان رادەستی كۆمسیۆن بكرێت و كۆمسیۆنیش دەیداتە دەست دەستی دادوەری تایبەت بە خۆی.
راپۆرت: فازل حەمەڕەفعەت تەنها مانگێك ماوە بۆ تەواوبونی ویلایەتەكەی، دوای چوارساڵ بێدەنگی دواجار فوئاد مەعسوم سەرۆك كۆماری عێراق بێدەنگی شكاند. سەرۆك كۆماری عێراق ئەمشەو لە دوو نوسراودا بە ئاشكرا دژایەتی خۆی بۆ هەر جۆرە لێكۆڵینەوەیەك لە گومانەكانی ساختەكاری لە پرۆسەی هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكەی 12ی ئایار راگەیاند. لە نوسراوی یەكەمدا فوئاد مەعسوم دژایەتی خۆی بۆ بڕیارەكەی ئەنجومەنی نوێنەران راگەیاند كە داوای ئەژماركردنەوەی رێژەی 10%ی دەنگەكان و هەڵوەشانەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنی دەرەوەی وڵات و دەنگی ئاوارەكان دەكات. فوئاد مەعسوم دەڵێ بڕیارەكەی ئەنجومەنی نوێنەران نادەستورییە و لە دەستوردا دەسەڵاتی هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردن بە پەرلەمان نەدراوە. لە نوسراوی دووەمیشدا كە ئاڕاستەی دادگای فیدراڵی كردووە، بە ناڕاستەوخۆ دژایەتی خۆی بۆ كاری ئەو لیژنەیە نیشان دەدات كە ئەنجومەنی وەزیران پێكیهێناوە بۆ لێكۆڵینەوە لە ساختەكارییەكانی پرۆسەی هەڵبژاردن و بە هەمان شێوە پێكهێنانی ئەو لیژنەیەش بە "نادەستوری" دەزانێت. بەپێی دەستوری عێراق سەرۆك كۆمار دەبێت "شەونخونی بكات بۆ پارێزەگاریكردن لە دەستور"، رەنگە نوسراوەكانی سەرۆك كۆمار لەژێر ئەم ناونیشانەدا نوسرابێت، بەڵام لەماوەی چوار ساڵی سەرۆكایەتییەكەیدا چەندینجاری تر دەستور پێشێلكراوە و ئەو بێدەنگ بووە. هەر بەپێی دەستوری عێراق دەبێت سەرۆك كۆمار بێلایەنی خۆی لەنێوان لایەنە سیاسییەكان بپارێزێت، فوئاد مەعسوم بە دەركردنی ئەو دوو نوسراوە هێندەی وەك پارێزەری ئەو لایەنانە دەركەوت كە دژایەتی دووبارە ئەژماركردنەوەی دەنگەكان دەكەن هێندە وەكو پارێزەری دەستور خۆی نمایش نەكرد. نوسراوەكانی فوئاد مەعسوم دوای چەند كاتژمێرێك هات لە كۆبونەوەی لەگەڵ سێ جێگرەكەی (نوری مالیكی – ئەیاد عەلاوی- ئوسامە نوجێفی)، سێ جێگر كە تاڕادەیەك هەرسێكیان نیگەرانن لە ئەنجامەكانی هەڵبژاردن. ئەوەی جێگەی سەرەنجە راگەیەندراوی سەرۆكایەتی كۆمار لەبارەی كۆبونەوەی سەرۆك كۆمار و سێ جێگرەكەی باسی لەوەدەكرد، لە كۆبونەوەكەدا جەختكراوە لەسەر " پێویستی رێزگرتن لە ئیرادەی راستەقینەی دەنگدەران و گرتنەبەری هەموو رێوشوێنێكی پێویست بۆ پارێزگاریكردن لە سەلامەتی پرۆسەی دیموكراتی و پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتمانییە باڵاكانی وڵات". لە چوار ساڵی رابردوودا فوئاد مەعسوم بە بەهانەی ئەوەی بەپێی دەستور دەبێت ئەو بێلایەن بێت لە زۆربەی پرسە هەستیارەكاندا خۆی پاراستووە و هیچ قسەیەكی ئەوتۆی نەكردووە، بەڵام ئێستا كە زۆرێك لە لایەنە بەشدارەكانی هەڵبژاردنی 12ی ئایار نیگەرانن لە ئەنجامی هەڵبژاردنەكە و دەڵێن ساختەكاری كراوە، ئەو بێلایەنی خۆی لەدەستدەدات و لەبری دۆزینەوەی رێگەی دەستوری و یاسایی بۆ لێكۆڵینەوە لە گومانەكانی ساختەكاری، رێگە نادەستورییەكان دیاری دەكات. حزبەكەی فوئاد مەعسوم (یەكێتی نیشتمانی كوردستان) یەكێكە لەو حزبە بەشدارانەی هەڵبژاردنەكەی 12ی ئایار كە زۆرترین پەنجەی تۆمەتی ساختەكاری بۆ درێژ دەكرێت، ئەم تۆمەتانەش تەنیا لەلایەن لایەنە كوردییەكانی هەرێمی كوردستانەوە نییە، لایەنە توركمان و عەرەبەكانی كەركوكیش بەهەمان شێوە تۆمەتی ساختەكردنی ئەنجامی هەڵبژاردن دەدەنە پاڵ یەكێتی، رەنگە ئەمە هۆكارێكی تر بێت فوئاد مەعسومی ناچاركردبێت بێلایەنی لەدەستبدات و بكەوێتە سەنگەری بەرگری لە حزبەكەی. فوئاد مەعسوم كە وەكو نوێنەری كورد لەسەر كورسی یەكێك لە بەرزترین پۆستەكانی بەغداد دانیشتووە، چاوەڕوان دەكرا لە پرسی ریفراندۆمدا رۆڵی گەورە و یەكلاكەرەوە ببینێت، بەڵام ئەو خۆی پاراست بە لێدوانێك هەردوولا بەغداد و هەولێری رازیكرد، ئەو لەبارەی ریفراندۆمەوە وتی: ریفراندۆم دەستورییە، بەڵام جیابونەوە لە عێراق نادەستورییە. دوای ریفراندۆم و گەڕانەوەی سوپای عێراق بۆ ناوچە جێناكۆكەكان یان ئەوەی ناوی لێنراوە رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر، بەهەمان شێوە فوئاد مەعسوم خۆی پاراست و هیچ قسەیەكی ئەوتۆ و كاریگەری لەسەر بارودۆخەكە نەكرد. نوسراوەكانی فوئاد مەعسوم دوای چەند كاتژمێرێك هات لە بانگەوازی فراكسیۆنی حزبەكەی لە پەرلەمانی عێراق كە بە ئاشكرا داوایان لێكرد بێدەنگی بشكێنێت و رێوشوێن بگرێتەبەر دژی بڕیارەكەی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردن. نوسراوەكانی فوئاد مەعسوم لەبارەی پرسی ساختەكاری و هەوڵدان بۆ رێگریكردن لە رێوشوێنەكانی پەرلەمان و حكومەت رەنگە هیچ شتێك نەبێت جگە لە رازیكردنی حزبەكەی بەتایبەتی بەكاتێكدا قسەوباس هەیە بیەوێت بۆ ویلایەتی دووەمی سەرۆكایەتی خۆی كاندید بكاتەوە.
(درەو میديا): بەهۆی سەردانێكی بۆ شاری عەفرین رۆژئاوای كوردستان مەلا سامان سەنگاوی لەكارەكەی دورخرایەوە. لە لێدوانێكی تایبەتدا بۆ (درەو میدیا)، مەلا سامان سەنگاوی رایگەیاند" تەواو بێزاریان كردووم دەیان جار تەلەفۆنم بۆ دەكەن لەسەر هەڵوێستەكانم، دواجار بەرێوەبەری ئەوقافی كەركوك كە ئێستا لە هەولێر دادەنیشێت، پێی وتم بۆچی چویت بۆ عەفرین و ئاگاداركردنەوەی سورت بۆ هاتۆتەوە". مەلا سامان وتی: ئێستا پێی راگەیاندم كە دوو رۆژی داهاتوو بەتەواوی موچەكەت دەبڕێت و فەسڵ دەكرێت، ئەم بڕیار و گێچەڵانە پەیوەندی بە هەڵوێستەكانمەوە هەیە، بەتایبەتیش لەدوای چوونم بۆ عەفرین بەتەواوی بیانوم پێدەگرن. مەلا سامان سەنگاوی لە نوسینێكیشیدا لە ئاكاونتی تایبەتی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك نوسیویەتی" بەداخەوە بۆ مدیری وقفی سونی كەركوك كە سەر بە یەكێتییە بەفیتی پارتی فەسڵی كردم، موچەكەی بڕیم بەم مانگی ڕەمەزانە، لەسەر چونم بۆعەفرین و بەرگریكردن لە كوردی ڕۆژئاوا بەڕاستی تا ئێستا نەمزانیووە كوردایەتی لە كوردستان، ئاوها قەدەغەیە، ئاخ ئاخ خوایە گیان ئەم ناحەقیە قەبوڵ نەكەیت خوای ئەو منداڵە نەخۆشەم بتان گرێ".
(درەو میدیا): "خۆپیشاندەرانی كەركوك رێگری دەكەن لە گواستنەوەی سندوقەكانی دەنگدان بۆ بەغداد" ئەمە قسەی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراقە. لە بەیاننامەیەكدا ریاز بەدران سەرۆكی فەرمانگەی هەڵبژاردنەكان لە كۆمسیۆنی هەڵبژاردن رایگەیاند، ئەمڕۆ ئۆفێسی هەڵبژاردنەكانیان لە كەركوك ئاگاداركردووە سندوقەكانی دەنگدان لە ناوچە جیاوازەكانی كەركوك رەوانەی بەغداد بكرێت. سەرۆكی فەرمانگەی هەڵبژاردنەكان ئاماژەی بەوەكرد، ئیدارەی ئۆفێسی كەركوكی كۆمسیۆن داوای لێبوردنی كردووە لە ناردنی سندوقەكان بۆ بەغداد، چونكە ژمارەیەك گروپ كە سەربە چەند لایەنێكی سیاسین دەستیان بەسەر سندوقەكاندا گرتووە. باسی لەوەشكرد، بەپێی نوسراوی دەزگای دژە تیرۆری سەربە فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنی تایبەت، سەختە بتوانرێت سندوقەكانی دەنگدانی كەركوك بگوزرێتەوە. كەركوك یەكێكە لەو پارێزگایانەی كە لە هەڵبژاردنی 12ی ئایاری پەرلەمانی عێراقدا نیگەرانی لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردن تێیدا دروستبووە، توركمان و عەرەبەكان یەكێتی نیشتیمانی كوردستان تۆمەتبار دەكەن بە ساختەكاری.
( درەو میدیا) وتەبێژی فەرمی پارتی دیموكراتی كوردستاند رایدەگەیەنێت بڕیاری ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق كە بە تەنیا ئەنجامەكانی هەرێمی كوردستان و كەركوك هەڵدەوەشێنێتەوە رەتدەكەنەوە و بە بڕیارێكی سیاسی دەزانن. لە راگەیەنراوێكدا كە كۆپییەكی بەدەست " درەو میدیا" گەیشتووە، مەحمود محەمەد وتەبێژی فەرمی پارتی دیموكراتی كوردستان دەڵێت:" دوابەدوای راگەیاندنی ئەنجامەكانی پرۆسەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، نیگەرانی و گومان لەو ئەنجامانە بڵاوبۆوە، ئێمەش وەكو پارتی دیموكراتی كوردستان بە شێوەیەكی فەرمی لە بەیاننامەی مەكتەبی سیاسییماندا رامانگەیاند كە لە ئەنجامەكان گومانمان هەیە و غەدرێكی زۆریش لە پارتی كراوە، بۆیە بۆ رەواندنەوەی كۆی گومان و نارەزاییەتییەكانی لایەنەكان بە باشی دەزانین كۆمیسیونی باڵای سەربەخۆیی هەڵبژاردنەكان لە چوارچێوەی یاسادا كاری پێویست ئەنجام بدات." هەروەها دەشڵێت:" ئێستاش بابەتی دەرئەنجامەكان بووەتە ئاڵۆزییەكی زۆری راگەیاندنەكان و هەر كەس و لایەنێك بە شێوازێك شرۆڤەی دەكات و بەئاقارێكدا قسەی لەسەر دەكا، بۆیە و لە روانگەی هەست بە بەرپرسیارییەتی و بە خەمەوە بوونی پاراستنی سەقامگیری و رەواندنەوەی گومانەكان، هەر بڕیارێك بدرێت بە رێگای یاسایی بۆ ژماردنەوەی دەنگەكان بەدەست و بۆ مەبەستی گێڕانەوەی متمانەی لایەنە سیاسییەكان و دەنگدەران، ئێمە بە باشی دەزانین و تەئیدی دەكەین." لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا مەحمود محەمەد دەڵێت:" بڕیاری ئەنوومەنی نوێنەرانی عێراق كە بە تەنیا دەرئەنجامەكانی هەرێمی كوردستان و كەركوك ئیلغا دەكاتەوە، رەتدەكەینەوە و بە بڕیارێكی سیاسی دەزانین."
(درەو میدیا): بەپێی دوو بەڵگەنامە كە دەست " درەو میدیا" كەوتووە و کە لە دوو کاتی جیادا ئاراستەی رێكخەری گشتی و خانەی راپەڕاندنی بزوتنەوەی گۆڕانی كردووە، عوسمانی حاجی مەحمود ئەندامی خانەی راپەراندن و سكرتێری كاروباری باژێرەكان، داوایکردووە بەهۆی ئەوەی كە مەسعود حەیدەر پابەندی بنەماكانی بزوتنەوەی گۆڕان نەبووە بۆیە پێویستە لە ریزەكانی بزوتنەوەی گۆڕان دەربكرێت. لە بەڵگەنامەی یەكەمدا كە لە رۆژی 3/7/2018 ئاراستەی رێكخەری گشتی و خانەی راپەراندنی بزوتنەوەی گۆڕانی كردووە عوسمانی حاجی مەحمود رایگەیاندووە" بەهۆی بەشداریكردنی لە كۆبوونەوەی هەردوو لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق و كوردستان ، پێشنیاز بۆ بەرێزتان دەكەم، توندترین سزای پەرلەمانتار مەسعود حەیدەر بدرێت كە بریتیە لە دەركردنی لە ئەندامی فراكسیۆن و ئەندامی بزووتنەوەكە، بەشدارو پشتیوانی بڕیاری بزوتنەوەی گۆڕان دەبم" دواتر و لە بەڵگەنامەی دووەمدا كە لە رۆژی 28/5/2018 ئاراستەی رێكخەری گشتی وخانەی راپەراندنی بزوتنەوەی گۆڕانی كردووە عوسمانی حاجی مەحمود نوسیویەتی" دوای ئەوەی پەرلەمانتار ( مەسعود حەیدەر رۆستەم) لە هەردوو كۆبوونەوەی 24-26/5/2018 ی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بەشداری نەكردووە، ئەمەش پێچەوانەی بریارو هەڵوێستی بزوتنەوەی گۆڕان و فراكسیۆنەكەیەتی لە پەرلەمانی عێراق بۆیە پێشنیاز دەكەم سزا بدرێت بە دەركردن لە ریزەكانی بزووتنەوەی گۆڕان" بەپێی ئەو دوو بەڵگەنامەیە بێت، دەركردنی پەرلەمانتار مەسعود حەیدەر لە بزووتنەوەی گۆڕان لەسەر داوای عوسمانی حاجی مەحمود بووە، بۆیە لە شەوی 28/5/2018 لە رونكردنەویەكدا خانەی راپەراندنی بزووتنەوەی گۆڕان بە كۆی دەنگ پەرلەمانتار مەسعود حەیدەری لە ریزەكانی بزووتنەوەی گۆڕان دەركرد، لەبەرامبەر دەركردنیدا، لە رونكردەوەیەكیدا مەسعود حەیدەر رایگەیاندووە، كە ئەو "پێش ٤٠ ڕۆژ لەو بڕیارە دەستی لەكاركێشاوەتەوە بەڵام لەلایەن بزوتنەوەكەوە پەسەند نەكراوە".
(درەو میدیا) وەكو یەكەمین میدیای عێراقی دەقی بڕیارەكەی دوێنێی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەبارەی پرۆسەی هەڵبژاردن و ئەنجامەكانی بڵاودەكاتەوە: دەقی بڕیاری ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەبارەی هەڵبژاردنەوە: ئەنجومەنی نوێنەران لە دانیشتنی نائاسایی خۆی لە وەرزی دووەمی یاسادانان/ ساڵی چوارەم/ خولی سێیەم كە 28ی ئایاری 2018 بەڕێوەچوو، بەپشتبەستن بە ماددەی (59/دووەم)ی دەستور، دەقی ئەم بڕیارەی دەركرد. (بەپشتبەستن بە مادەكانی (25) و (102) و (38)ی یەكەمی دەستور، هەروەها مادەی (2) یاسای كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان ژمارە (11)ی هەمواركراوی ساڵی 2017و پشتبەستن بەوەی بۆ دادگای باڵای فیدراڵی رۆشتووە، بەجۆرێك بگونجێت لەگەڵ ئازادی دەنگدەر لە هەڵبژاردنی نوێنەری خۆی بۆ ئەنجومەنی نوێنەران بەوپێیەی لە مافە دەستورییەكانی تاكی عێراقییە، هەروەها لەسەر بنەمای ئەو دیكۆمێنت و بەڵگانەی كە لەلایەن قەوارە سیاسییەكان و پەرلەمانتاران و دامەزراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنییەوە خراوەنەتەڕوو، هەروەها ئەوەی لە راپۆرتی نەتەوە یەكگرتووەكاندا هاتووە و ئەو راپۆرتە هونەرییانەی دراون بە دەزگا تایبەتمەندەكانی وەكو دەزگای چاودێری دارایی و دەزگای هەواڵگری و دەزگای ئاسایشی نیشتیمانی، پێویست دەكات رێوشوێنی نوێ بگیرێتەبەر بۆ پاراستنی پرۆسەی دیموكراتی لە عێراق، بۆ ئەوەی متمانە بە خاوێنی و دادپەروەی پرۆسەی هەڵبژاردن بپارێزرێت، بڕیاریدا لایەنە پەیوەندیدارەكان هەریەكەیان بەگوێرەی تایبەتمەندی خۆی، ئەو ئامرازانە بگرێتەبەر كە گەرەنتی گێڕانەوەی متمانە دەكەن بۆ جێبەجێكردنی پرۆسەی هەڵبژاردن بەشێوازێكی دادپەروەرانە و خاوێن، لەناویاندا: یەكەم: هەڵوەشاندنەوەی هەڵبژاردنی دەرەوە و هەڵبژاردنی دەنگدانی مەرجدار لە كەمپی ئاوارەكانی پارێزگای ئەنبار، سەلاحەدین، نەینەوا، دیالە، بەڵگەیان لەسەر هەیە كە ئیرادەی دەنگدەران ساختەكراوە و پێشێلكاری گەورە رویداوە لە رەوتی رێوشوێنەكانی هەڵبژاردن تایبەت بە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی 2018، جگە لە دەنگی كەمینەكان كە سیستمی كۆتا دەیانگرێتەوە. دووەم: جیاكردنەوە و ئەژماركردنی دەنگەكان بۆ لانی كەمی (10%)ی سندوقەكانی دەنگدان لە بنكەكانی دەنگدان، ئەگەر سەلمێندرا رێژەی (25%)ی ئەو دەنگانەی ئەژماردەكرێنەوە بەشێوەی دەستی ناكۆكن لەگەڵ ئەنجامی ئامێری خێراكردنی ئەنجامەكان، ئەو ئەنجامانە هەڵدەوەشێندرێنەوە كە لەسەر بنەمای ئامێرەكە دانراون و بۆ هەموو سندوقەكانی دەنگدان پشت بە ژماردنی دەستی دەبەسترێت. سێیەم: وێنەی ئەلیكترۆنی و وێنەی رووناكی كارتەكانی دەنگدان و ئەنجامە نێردراوەكان لەرێگەی مانگی دەستكردەوە بۆ سێرڤەری سەرۆكی كۆمسیۆن و ئەو ئەنجامانەی كە لە تالی سەنتەر هەن بۆ ئاستی كاندید لە هەر وێستگەیەك، بەشێوەیەكی خێرا دەدرێن بە قەوارە سیاسییەكان. چوارەم: دووبارەكردنەوەی ئەژماركردنی دەنگەكان بەشێوەی دەستی لەو وێستگانەی پارێزگای كەركوك كە تێیاندا (ئێس دی ڕام) گۆڕدراوە هەروەها لەو وێستگانەی كە ئەنجامەكان تێیاندا هەڵوەشێندراوەتەوە. پێنجەم: دڵنیابوونەوەی لە پرۆسەی هاوتابوونی ئەو تۆمارانەی كە بەشێوەی ئەلیكترۆنی نێردراون، ئەوەش لەڕێگەی ئەژماركردنەوەی چەند سندوقێكەوە (فلاش) و (ئێس دی كارد) لەبەردەم بریكاری قەوارە سیاسییەكان بەشێوەیەكی شەفاف. شەشەم: ئەوەی لەسەری سەلمێندرا تێوەگلاوە لە زیانگەیاندن بە دادپەروەری و خاوێنی پرۆسەی هەڵبژاردنەكان، رەوانەی لایەنە پەیوەندیدارەكان بكرێت لەنێویاندا دادگا، بەمەبەستی لێپرسینەوە و سزادانیان. حەوتەم: هەموو ئەو بەراییانەی كە لەبەردەستدان رەوانەی داواكاری گشتی و دەستەی نەزاهە بكرێن، پێویستە لەسەر ئەو لایەنانە بەو ئەركانە هەستن كە یاسا بەركارەكان پێویستیان كردووە لەسەریان، بەمەبەستی پاراستنی بەرژەوەندی گشتی. هەشتەم: لیژنەی بەدواداچوونی راستییەكان بەردەوام دەبێت لەسەر كارەكانی و پەلەدەكات لە پێشكەشكردنی ئەو ئەنجام و پێشنیازانە بە ئەنجومەنی نوێنەران، كە پێیدەگات. نۆیەم: پاڵپشتیكردنی كارەكانی لیژنەی باڵای پێكهێنراو لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە تایبەت بە وردبینیكردن لە بەڵگە و دیكۆمێنتەكان لەبارەی هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەمدواییەوە. دەیەم: هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامەكان لە پارێزگاكانی كەركوك و هەرێم كە بەڵگەی ساختەكردنی ئیرادەی دەنگدەران و رودانی پێشێلكاری گەورەیان لەسەرە لە رەوتی رێوشوێنەكانی تایبەت بە هەڵبژاردن. یانزەهەم: هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی دەرەوە كە پرۆسەی ساختەكارییان تێدا سەلمێندراوە هەروەها دەنگدانی مەرجداری لە هەموو پارێزگاكان جگە لە نەینەوا و جوڵانی دانیشتوان لە سەلاحەدین و ئەنبار و لەناونەبردنی هەر بەراییەك كە پەیوەندیدار بێت بە هەڵبژاردنەكانی ناوخۆ و دەرەوە. دكتۆر سەلیم جبوری سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران رەجەب/1439 كۆچی ئایاری/ 2018ی زاینی
راپۆرتی: نیاز عهبدوڵڵا كۆمسیۆنی باڵای ههڵبژاردن و راپرسی ههرێمی كوردستان بۆ ئاسانكاری تۆماری قهواره سیاسییهكان و وهرگرتنی بارمتهی دارایی دهسهڵات به ئۆفیسی پارێزگاكان دهبهخشێت و، بهڕێوبهری گشتی راگهیاندن و پهیوهندییهكان له كۆمسیۆنی ههڵبژاردنی ههرێمیش وتی تائیستا "هیچ قهوارهیهكی سیاسی بۆ ههڵبژاردنی 30ی ئهیلول تۆمار نهكراوه". بڕیاره 30ی ئهیلولی ئهم ساڵ ههڵبژاردنی پهرلهمانی كوردستان بهڕێوه بچێت، بۆئهم مهبهستهش له 27ی ئایار تا 7ی حوزهیران بۆ تۆماركردنی لیست و قهواره سیاسییهكان دیاریكراوه. بهڵام بهپێی زانیارییهكانی شۆرش حهسهن بهڕێوبهری گشتی راگهیاندن و پهیوهندییهكان له كۆمسیۆنی ههڵبژاردن و راپرسی ههرێم بۆ (درهو میدیا) تائیستا "هیچ قهوارهیهكی سیاسی بۆ ههڵبژاردنی 30ی ئهیلول تۆمار نهكراوه و، تهنیا بۆ پرسیار و راوێژكردن و چۆنییهتی تۆماركردن و وهرگرتنی ئهو فۆڕمانهی كه پێویسته سهردانی كۆمسیۆن كراوه". سهبارهت به هۆكاری تۆمارنهكردنی قهواره سیاسییهكانیش وتی "وهكو جۆرێك له نهریتی لێهاتووه زۆر جار قهواره سیاسییهكان له رۆژانی كۆتایی دهكهونه ئهوهی كه مامهڵهكانیان بهێنن بۆ خۆتۆماركردن". كۆمسیۆنی ههڵبژاردن له رێگای ماڵپهڕی فهرمی خۆیهوه ئهو پێنج فۆڕمهی بڵاوكردۆتهوه كه دهبێت قهواره سیاسییهكان بۆ خۆ تۆماركردن زانیارییهكانی پڕ بكهنهوه. شۆڕش حهسهن باسی لهو ئاسانكاریانه كرد كه كۆمسیۆن خستوویهتییه خزمهت قهواره سیاسییهكان و وتی "بۆ جیبهجێ كردنی رێكاره یاساییهكان ئاسانكاری تهواومان كردووه، جاری پێشوو بۆ پرۆسهی ریفراندۆم تهنیا پشت به ئۆفیسی نیشتیمانی دهبهسترا بۆ خۆ تۆماركردن بهڵام ئێستا قهوارهكان دهتوانن له ئۆفیسی پارێزگاكان له سلێمانی و دهۆك و ههڵهبجه خۆیان تۆمار بكهن". بهپێی پهیڕهوی ئهنجوومهنی كۆمسیاران دهبێت ههر قهوارهیهكی سیاسی بڕێك بارمتهی دارایی بداته كۆمسیۆن تا له كاتی ئهگهری سهرپێچیكردن و دهرچوونێك له رێنماییهكانی بانگهشهی ههڵبژاردن، كۆمسیۆن بتوانێت وهك پێبژاردنی سزای دارایی لهو بڕه پارهیه وهربگرێت. له بارهی دیاریكردنی بڕی بارمتهی دارایی دیاریكراو له ههڵبژاردنی خولی پێنجهمی پهرلهمانی كوردستان بهڕێوبهری گشتی راگهیاندن و پهیوهندییهكانی كۆمسیۆن وتی "بڕهكه له 10 دهست پێدهكات، بۆ قهوارهی كهمینهكانی وهك توركمان و كلد و ئاشوور 25 ملیۆن دیناره بهڵام بۆ قهواره سیاسییهكانی تر 50 ملیۆن دیناره، ئهو بارمتهیهش وهكو ئهمانهتێكه لهلای كۆمسیۆن دهمێنێتهوه تا دوای پرۆسهی ههڵبژاردن، ئهگهر ئهو حیزبه سیاسیانه له بانگهشهی ههڵبژاردن هیچ سهرپێچییهكیان نهكردبوو و پێبژاردنێكیان نهبوو پارهكهیان بۆ دهگهڕێنینهوه" بۆ پێدانی بارمتهكهش به كۆمسیۆن قهواره سیاسییهكان جگه له ئۆفیسی نیشتیمانی دهتوانن له رێگای ئۆفیسی پارێزگاكانهوه بڕی بارمتهكه بگهیهنن. كۆمسیۆنی ههڵبژاردن و راپرسی ههرێمی كوردستان له دوای قۆناغی یهكهمی تۆماری قهواره سیاسییهكان، ماوهی سێ رۆژی له 18 بۆ 20ی حوزهیران دیاریكردووه بۆ تۆماری هاوپهیمانییه سیاسیهكان. ماوهی 23 رۆژی تهرخانكردووه له 3 تا 25 تهمموز بۆ تۆماركردنی ناوی پاڵێوراوان رێكاره یاسیاییهكانیان. بهڵام بۆ نوێكردنهوهی تۆماری دهنگدهران 1تا 30 تهمموزی دیاریكردووه، ئهو بهڕێوبهره گشتییهی كۆمسیۆن وتی "لهو ماوهیهدا هاووڵاتییان دهتوانن سهردانی بنكه لاوهكییهكان بكهن بۆ گواستنهی ناوهكانیان و خۆ تۆماركردن و، ماوهی شهش مانگه كار بۆ تۆمارێكی تایبهت به كۆمسیۆنی ههرێم دهكهین، تهنیا ماوهتهوه ئهنجوومهنی كۆمسیاران پهسندی بكهن كه پشتبهستووه به پسولهی خۆراك و داتاكانی وهزارهتی بازرگانی چونكه بهپێی یاسا دهبێ ئهو تۆماره پشتبهستووبێت به پسولهی خۆراك، بهڵام وردبینی تیادادهكرێت و تهواو جیاوازه له تۆماری دهنگدهرانی عێراق". بۆ جێبهجێكردنی ئهنجامدانی قۆناغهكانی پرۆسهی ههڵبژاردنی پهرلهمانی كوردستان و پێداویستییه ماددییهكان، ئهو بهرپرسهی كۆمسیۆن به (درهو میدیا)ی وت "تائیستا 10 ملیار دینارمان له حكومهت وهرگرتووه و خراوهته سهر حیسابی كۆمسیۆن، چاوهڕوانی ئهوه دهكهین بڕهكانی تریشمان له ماوهكانی داهاتوو بۆ بخرێته سهر حیسابی كۆمسیۆن، ئێمه دامهزراندنی فهرمانبهری سهر سندووق و فهرمانگه لاوهكییكانیشمان ههیه، كۆمهڵێك رێكار و قۆناغی تر ماون پێویسته جێبهجێی بكهین".
لە بەیاننامەیەكدا رێبوار تەها سەرۆكی لیستی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە كەركوك رایدەگەیەنێت، ئەو بڕیارانەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق داویەتی بڕیاری زۆر مەترسیدارن، بەرپرسیارێتی دەرئەنجامەكانی دەخاتە ئەستۆی سەرۆكایەتی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق. رێبوار تەها داواش لەد. فوئاد مەعسوم سەرۆك كۆماری عێراق كردوە وەك پارێزەری دەستور دەستوەردان لەو بابەتەدا بكات كە ئەو زۆر بە مەترسیدار وەسفی كردووە و پێشی وایە زۆر مەترسیدارترە لە لەدەستدانی چەند كورسیەك لە لایەن لیستە زیانلێكەوتووەكانەوە. بە وتەی رێبوار تەها هەڵوەشانەوەی ئەنجامی هەڵبژاردن لە دەسەڵاتی پەرلەماندا نیە چونكە بەپێی ماددەی ٦١ی دەستور ئەنجومەنی نوێنەران دەسەڵاتی ھەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی ھەڵبژاردنی نییەو بڕیارەكانیشی پوچەڵ و نادەستورین و تێپەڕاندنی دەسەڵاتی دادوەرییەو لە دادگای فیدراڵیش تانە لە دانیشتنەكەی ئەنجومەنی نوێنەران دەدەن. داواشی كردووە بەدواداچوون بۆ پرۆسەی ھەڵبژاردن لەكەركوك بكرێت، بەو پێیەی تا ئێستاش ژمارەیەك لە سندوقەكانی دەنگدان لەلایەن حزبەكانەوە دەستیان بەسەرداگیراوە . عاجل (بيان هام)... البرلمان ينهي دورته التشريعية باخطر انتهاك للدستور عقد مجلس النواب في جلسته يوم امس المصادف ٢٨/٥/٢٠١٨ والتي اصدر فيها قرارا يقضي بالغاء نتائج الانتخابات في الخارج والتصويت المشروط في مخيمات النازحين بنسبة ١٠% وامكانية اعادة العد والفرز اليدوي للنتائج في جميع المحافظات في حالة وجود نسبة ٢٥% من المخالفات في النتائج الملغاة اعلاه وعليه فأننا نحمل رئاسة البرلمان الخطأ الكبير الذي قد ينجم عنه ما لايحمد عقباه ويلحق الضرر بالعملية السياسية في البلد والا كيف تفسرون عقد جلسة مشكوك واصدار قرار يقضي بالغاء نتائج الانتخابات علما انها ليست صلاحية برلمانية بل قضائية بحتة حيث تنص المادة واحد وستون من الدستور على ان للبرلمان تسعة اختصاصات ليس فيها فقرة تنص على صلاحية البرلمان بالغاء نتائج الانتخابات وهنا نود ان نشير ان قرار البرلمان باطل وغير دستوري وتجاوز على السلطة القضائية المخولة في البت بهكذا قرارات ونضيف انه حسب الدستور والنظام الداخلي في البرلمان لايمكن الغاء قانون مشرع ومصادق عليه بقرار وهذا مخالف لاحكام الدستور حيث ان البرلمان اصدر قرارا بالغاء النتائج التي اجريت استنادا الى قانون نافذ فهل يعقل ان يكون البرلمان هو الخصم والحكم في هذه القضية،كما وان المستغرب هو تدخل البرلمان في عمل المفوضية والتي بالاساس هو من اختار وصوت على اعضاءها وشرع قانونها واننا اذا نحذر من خطورة هذا القرار غير المسؤول والمخالف للدستور والعقل والمنطق ننوه الى اننا سنقوم بالطعن في جلسة وقرار البرلمان لدى المحكمة الاتحادية وندعو فخامة رئيس الجمهورية الدكتور فؤاد معصوم بصفته حامي الدستور الى التدخل في هذا الموضوع الخطير والذي هو اكثر خطورة من فقدان بضعة مقاعد لخاسرين لم يجربهم الشعب مرة اخرى بل كان الاجدر بالبرلمان ان يهتم بأمور الشعب ويعالج مشكلة الكهرباء التي يعاني منها المواطنين وهم في شهر رمضان المبارك ويناقش توفير الخدمات وعلى البعض ان يهتم للمواطن وليس للمنصب او المقعد في البرلمان واننا اذ نحترم ونلتزم باجراءات مفوضية الانتخابات ندعوها الى الالتفات لما حصل في كركوك اثناء عملية سير الانتخابات تمثلت باحتجاز بعض صناديق الاقتراع والموظفين واحدات تزوير تلاعب كبير في النتائج ونؤكد انه الى الان لاتزال تلك الصناديق والرامات الخاصة باجهزة الاقتراع بحوزة بعض الاحزاب والموظفين التابعين لتلك الاحزاب ونقول لهم بأننا لن تنازل ابدا عن اصوات مواطنينا وناخبينا. ريبوار طه مصطفى رئيس قائمة الاتحاد الوطني الكوردستاني في كركوك
راپۆرتی: نیاز عهبدوڵڵا رێكخەری گشتی تۆڕی شەمس بۆ چاودێری هەڵبژاردنەكان رەخنەی لە ئاشكرانەكردنی ژمارە و تۆماری دەنگدەران لە لایەن كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و راپرسی هەرێم گرت و وتی "هەوڵی ساختەكاری هەیە بەڵام دەبێت پێش بەو ساختەكارییە بگیرێت و، هێزە ئەمنییەكان تائیستا داتا و ژمارەی پێویستیان نەداوەتە كۆمسیۆن". هۆگر چەتۆ رێكخەری گشتی تۆڕی شەمس بۆ چاودێری هەڵبژاردنەكان، لە لێدوانێكیدا سەبارەت بە خاوێنكردنەوەی تۆماری دەنگدەران لە ناوی دووبارە و مردوو و ساختە بە (درەو میدیا)ی وت "تۆماری دەنگدەران لە هەرێم و عێراق لەسەر بناغەی پسولەی خۆراك تۆماركراوە و كێشەی زۆری تێدایه، كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و راپرسی هەرێمیش لە ئێستادا دەڵێن كۆمەڵێك هەوڵیانداوە بۆ پاككردنەوەی تۆماری دەنگدەران بەڵام كۆمسیۆنی هەرێم نه هەنگاو و نەژمارەی دیارە و نەتۆماری دەنگدەران". هۆگر چەتۆ دەستخۆشی لە هەوڵەكانی كۆمسیۆنی هەڵبژاردن و راپرسی كرد بۆ خاوێنكردنەوەی تۆماری دەنگدەران، بەڵام بە پێویستی زانی شەفافییەت و روونكردنەوەی زیاتر هەبێت بۆ رای گشتی و رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی و وتی "پێویستە پێمان بڵێن چەند ناو پاككراوەتەوه و لەو ناوانە چەندی دووبارە و چەندی ناوی مردوو بوون، چەند لەوانە ناوی خەڵكی دەرەوەی عێراق بوون وەك پەنابەرانی ئێرانی و توركی و سووری، چەند لەوانە ناوی ئەوانەن كە ماددەی 140 دەیانگرێتەوە". لەبارەی پێشكەشكردنی ئاماری دەنگدەرانی تایبەت لە هێزە ئەمنییەكانی هەرێمی كوردستان رێكخەری تۆڕی شەمس وتی "ئەوەی من زانیاریم هەبێت یەكێك لە كێشەكان ئەوەیە تائیستا لایەنی پەیوەندیدار لە هێزەكانی پێشمەرگە و ناوخۆ و ئاسایش تائیستا هیچ داتا و ژمارەیەكی پێویستیان نەداوەتە كۆمسیۆن، ئەمەش كێشەی دەنگدانی تایبەت درێژە پێدەدات كە ناوی دووبارەی زۆری تێدایە". ئەو رێكخەرە پێشنیاری بۆ بوونی تۆمارێكی دەنگدەرانی خاوێن كرد لە ماوەیەكی دیاریكراودا، كە تیایدا بەبێ پشتبەستن بە تۆماری دەنگدەرانی رابردوو ماوەیەك دیاریبكرێت بۆ سەرلەنوێ تۆماركردنەوەی ناوەكان و وتی "پابەندبوون بە چوارچێوەیەكی یاسایی و ئەوەی هەموو هاوڵاتییەكی هەرێمی كوردستان دەنگدەرە بە مەرجێك لە ماوەی هەمواری تۆماری دەنگدەرانی تازە لە كوردستان ناوی تۆماركرابێت، هەر كەسێك ناوی لەو تۆمارە نەبێت ناتوانێت بەشداری بكات لە هەڵبژاردن، بەمەش تۆمارێكی دەنگدەرانی پاك و بێگەردمان دەبێت وه لەسەر ئەو بنەمایە دێین داتاكان وەردەگرین، بەڵام مەرجە ئەو تۆماركردنە پشتبەستوو بێت بە بەڵگەنامەی عێراقی". لە كاردانەوەی ناڕەزایی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی 12ی ئایاری عێراق و تۆمەتەكانی ساختەكاری، بە رێككەوتنی لایەنە سیاسییەكان رۆژی 24ی ئایار كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن و راپرسی هەرێمی كوردستان بڕیاریدا سیستەمی ئەلیكترۆنی لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان لە 30ی ئەیلولی ئەم ساڵ پەیڕەو نەكرێت. بەڵام رای رێكخەری تۆڕی شەمس وابوو كە "گرفتەكە لە سیستەمی ئەلیكترۆنی یان پێشوو نییە، بەڵكو لەوەدایە كە كۆمسیۆن چەندە سەربەخۆیه و ئیرادەی هەیە و دەتوانێت رووبەڕووی هەر هەوڵێكی ساختەكاری ببێتەوه، لەم پرۆسەیەدا كۆمسیۆن چەندە بێ لایەنن و بە یەك چاو سەیری هەموو هێز و لایەنە سیاسییەكان دەكەن و رێگری لە هەوڵەكانی ساختەكاری دەكەن". بۆیە ئەو پیێ وابوو "هەوڵی ساختەكاری هەیە بەڵام دەبێت پێش بەو ساختەكارییە بگیرێت، پێویستە بیر لە رێگریكردن لەو ساختەكاریانە بكرێتەوه، لەبەرئەوە گرنگە كەسە پیشەییەكان بۆ پێشگرتن لە ساختەكاری ئەو هەوڵەبدەن، چونكە كەسە حیزبییەكان ئەوەندەی دڵسۆزییان بۆ حیزبەكەیان هەیە بۆ دەوڵەت و یاسا نییە".
