■ وەرگێرانی : نامیق رەسوڵ بە ئەندازیاری دامەزرێنەری یەكینەكانی پاراستی گەل " پەیەگە" دادەنرێت لە رۆژئاوای كوردستان، بەڵام خۆی ئەوە رەتدەكاتەوە جەختدەكاتەوە كە پارتی كرێكارانی كوردستان " پەكەكە" بە شارەزا و چەك و تەقەمەنی هاوكاری یەپەگەی كردووە. باهۆز ئەرداڵ لە دایكبووی شاری دێركی رۆژئاوای كوردستان، یەكێكە لە دیارترین سەركردەكانی ریزی یەكەمی پارتی كرێكارانی كوردستان، لەلایەن دەسەڵاتدارانی توركیاوە خراوەتە لیستی ئەو كەسایەتییانەی بە تۆمەتی تیرۆر داواكران و خەڵاتی یەك ملیۆن دۆلاریشیان تەرخانكردووە بۆ هەر كەسێك بیكوژێت. ئەرداڵ نزیكەی 30 لە ناو پارتی كرێكارانی كوردستاندایە و هەموو قۆناغەكانی گۆڕانی سەربازیی و ئایدیۆلۆژیی ئەو حزبەی بینیوە، هەروەها یەكێكە لە كەسایەتیە نزیكەكانی عەبدولا ئۆجەڵان رێبەری پارتی كرێكارانی كوردستان كە ئێستا لە زیندانی ئیمراڵییە. رۆژنامەی عوكازی سعودیە لە قەندیل چاوپێكەوتنێكی دوورودرێژی لەگەڵ ئەرداڵدا ئەنجامداوە كە لە ریزەكانی گەریلادا نازناوی "دكتۆر"ی لێنراوە. لە چاوپێكەوتنەكەیدا كە " درەو میدیا" لەبەر گرنگی وەریگێڕاوەتەسەر زمانی كوردی ئەرداڵ بە دوورودرێژی باس لە پەیوەندی پەكەكە و رۆژئاوای كوردستان و یەپەگە و پەیەدەوە دەكات و رەتیشیدەكاتەوە كە بۆ سەركردایەتی شەڕ سەردانی رۆژئاوای كوردستانی كردبێت و رایدەگەیەنێت كە تەنها هاوینی 2014 بۆ بەسەركردنەوەی خێزان و كەسوكارەكەی چووەتە رۆژئاوای كوردستان. دەقی چاوپێكەوتنەكە: عوكاز: ناوچەكە لە دۆخێكی زۆر بەرزی ئاڵۆزیدایە و ئێوەش لەناوی دڵی ئەو ئاڵۆزییەدان... ستراتیژی حزبەكەتان چییە؟ باهۆز ئەرداڵ: خوێندنەوەی حزب بۆ دۆخی ناوچەكە پشت بەوە دەبەستێك كە هەموو هەوڵەكان بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بە جەنگ و خوێنڕشتن و پرۆژەكانی تر كە لە ناوچەكەدا تاقیكرایەوە سەلمێنرا كە شكستیهێناوە، لەبەرئەوە ئێمە وایدەبینین كە چارەسەری ریشەیی هەموو كێشەكانی ناوچەكە خۆی لە سیستمێكدت دەبینێتەوە كە گەرەنتی بەیەكەوەژیانی هەموو گەل و كۆمەڵگەكان بكات و ئەم چارەسەرەش پشت لە بنچینەدا پشت بە ئیرادەی گەلان و پێكەوەژیان دەبەستێت. عوكاز: دەڵێیت كە چارەسەر لە رێگەی خوێن و جەنگ و ململانێكانەوە نایاتەدی، بەڵام پارتی كرێكارانی كوردستان تائێستاش چەكی دژی توركیا هەڵگرتووە، بۆچی ناچنە نێو ژیانی سیاسییەوە؟ باهۆز ئەرداڵ: جا لەوێ لە توركیا بوار بۆ كاری سیاسی حزبەكەمان هەیە؟! لە چەند ساڵی رابردوودا پارتی كرێكاران هەوڵیدا بەرەو چارەسەری سیاسی و دانوستان بچێت و دوا هەوڵیش ساڵی 2013 بوو كاتێك ئۆجەلان ئاگربەستی راگەیاند و هێزەكانمان لە پێناوی قۆناغێكی نوێ بۆ چارەسەركردنی پرسی كورد لە سنورەكانی توركیا كشانەوە، بەڵام حكومەتی توركیا داننانێت بە مافەكانی كورددا، ئێستا دەیان پەرلەمانتاری كورد كە لەژێر سایەی یاسای توركیادا كاریان دەكرد لە زیندانەكاندا لە نێویاندا سەلاحەدین دەمیرتاش.. ئێمە وایدەبینین كە پرسی كورد پرسێكی سیاسییەوە ناكرێت جگە لە چارەسەری سیاسی هیچ چارەسەرێكی تری هەبێت. عوكاز: هەندێك ئێوە بە هۆكاری تراژیدیای كورد دەبینن؟ باهۆز ئەرداڵ: بە تەواوەتی بە پێچەوانەوە، وێنای بكە ئەگەر پارتی كرێكارانی كوردستان لەوێ نەبوایە، ئەگەر لەوێ خەباتێكی چەكداری نەبوایە، دۆخی كورد چۆن دەبوو؟ ئەگەر پارتی كرێكاران نەبوایە لەوێ باس لە پرسی كورد نەدەكرا، پەكەكە پرسی كوردی كرد بە كاری لەپێشینەی دەوڵەتی توركیا.. پەكەكە گەلی كوردی یەكخست. عوكاز: تەنها پارتی كرێكارانی كوردستان بەرپرسی گەلی كوردە.. كوردێكی زۆر هەن لەگەڵ پەكەكەدا نین؟ باهۆز ئەرداڵ: راستە هەموو كورد لەگەڵ پارتی كرێكاراندا نین، بەڵام پەكەكە دەربڕی هیوا و خواستی زۆرینەی گەلی كوردە، چەندین كەس لە نێو گەلاندا هەن كە بەكرێگیراوی وڵاتانی دەرەوەن، گەورەترین بەڵگەش لە جەزائیر ژمارەیەكی زۆر بەكرێگیراو هەبوون لەگەڵ فەرەنسای داگیركەردا بوون. عوكاز: دەوترێت باهۆز ئەرداڵ ئەندازیاری یەكینەكانی پاراستنی گەل " یەپەگە" یە لە سوریا؟ تا چ ئاستێك رۆڵت هەبوو لە دۆخی سوریادا؟ باهۆز ئەرداڵ: خستنەڕوووی پرسیارەكە بەمشێوەیەیە تەعبیر لە واقیع ناكات، یەپەگە لە ئەنجامی دۆخی سوریا دەركەوت، و گەنجانی كورد هاوشێوەی هەموو ناوچەكانی تر خۆیان رێكخست و یەكینەكانی پاراستنی گەلیان دامەزراندن بەڵام ئێمە وەك پەكەكە یەپەگەمان دانەمەزراند، بەڵام پێش پێكهێنانی و دواتریش بە چەك و شتی تر هاوكاریمان كردن... بەڵام دوای پێكهێنانی و دەستپێكردنی هێرشەكانی داعش بۆسەر ناوچەكە و كۆبانێ پاڵپشتیمان كردن، ئەوەش كارێكە نكوڵی لێ ناكەین. عوكاز: چۆن ئەو هاوكارییە كرا؟ باهۆز ئەرداڵ: یارمەتی یەكینەكانی پاراستی گەلمان داوە لە سوریا بە شێوەیەكی روون و ئاشكرا و چڕ لەكاتی هێرشەكانی داعشدا، و چەك و تەقەمەنی و هەروەها راوێژی سەربازیمان پێشكەشكردن بۆ پەرەپێدانی شێوازەكانی پارێزگاریكردن لە ناوچەكانیان. عوكاز: بەڵام رۆڵی تۆ وەك كەسێك دەوترێت زۆر كایگەر و كارا بووە لە سوریا؟ باهۆز ئەرداڵ: من نكوڵی لە رۆڵی پەكەكە لە رۆژئاوا ناكەم، بەتایبەت كە ئۆجەلان 20 ساڵی لە سوریا بەسەربردووە و هێشتا كاریگەری لەسەر ئەوی هەیە، و چەندین گەنج و لاو لە ریزەكانی گەریلادا بوون و گەڕانەوە بۆ سوریا و ویستیان بەشداری بكەن لەو یەپەگەدا و بە فیعلی چوونە ئەوێ و بەشداریان كرد لە پێكهێنانی یەكینەكاندا.. هەروەها ئەو شارەزاییەی كە لەگەڵ پەكەكەدا بەدەستیانهێنابوو رۆڵی هەبوو لە پەرەپێدانی تواناكانی شەڕی گەنجان لە سوریا.. ئەمە چیرۆكی پەكەكەیە لەگەڵ یەكینەكانی پاراستنی گەل، بەڵام یەكینەكان لقێك نین لە پارتی كرێكاران. عوكاز: پرسیارەكەت بۆ دووبارەدەكەمەوە.. رۆڵت چی بوو لە دامەزراندنی یەكینەكانی پاراستی گەلدا؟ باهۆز ئەرداڵ: من گەریلایەكم لە گەریلاكانی پارتی كرێكارانی كوردستان، بەڵام ناكرێت رۆڵم وەك كەسێك هەڵبسەنگێنرێت، بەوەش رۆڵی من لە چوارچێوەی حزبدایە كە پێشتر بۆ باسكردیتن لەو چوارچێوەیەدا راوێژ و ئامۆژگاریمان پێشكەشی شەڕڤانان لە سوریا كردووە. عوكاز: لە سوریا ئەكادیمیایەكی سەربازی هەیە بەناوی باهۆز ئەرداڵەوە؟ باهۆز ئەرداڵ: هیچ ئاگاداری نیم. عوكاز: ئێستا زیاتر بە چ كارێكەوە سەرقاڵیت؟ باهۆز ئەرداڵ: شەڕكردن لە چیاكانی كوردستان دژی سوپای توركیا، ئێستا شەڕی قورس هەیە لە نێوانماندا، ئەو شەڕانە لەلای ئێمەوە بنەڕەتییە و بەوەش ناكرێت ئەم گۆڕەپانی شەڕە بەجێبهێڵین و سەرقاڵ بین بە گۆڕەپانی سوریاوە، شەڕی بنەڕەتیمان دژی سوپای توركیایە ئەوەش كارێكی ئاشكرایە و راگەیەنراوە. عوكاز: دوای رووداوەكانی 2011 چەندجار سەردانی سوریات كردووە؟ باهۆز ئەرداڵ: هاوینی 2014 سەردانم كردن تەنها سەردانێكی كۆمەڵایەتی بوو، سێ مانگ لەوێ مامەوە، هیچ سروشتێكی سیاسی یان سەربازی نەبوو، بەڵاك رێككەوت بوو لەگەڵ هێرشەكانی ئەو كاتەی داعش، چاومان بە شەڕڤانان كەوت و راوێژ و ئامۆژگاریمان پێشكەشكردن. عوكاز: بەڵام لەوێ فەرماندەكانی پارتی كرێكارانی كوردستان هەن لە سوریا شەڕ دەكەن و سوریی نین؟ باهۆز ئەرداڵ: ئەوە كارێكی سروشتییە، كەسانێكی زۆر لە ناو یەكینەكانی پاراستی گەلدا بووون، عەرەب هەبوو، هەبوون لە كەنەدا و ئورسترالیاوە هاتبوون، چونگە یەپەگە بوو كە بەرپەرچی داعشی دایەوە و بووە ناوەندێكی جێی بایەخ، بەوەش نامۆ نییە كە كەسانێك لە عێراق و توركیاو ئێرانەوە بۆ شەڕكردن بچنە ئەوێ، دەكرێت ئەوە بە كاردانەوە وەسفبكرێت نەك وەك چەتری پارتی كرێكاران. عوكاز: عەفرین زۆر بەخێرایی و چاوەڕواننەكراو كەوت.. كەسانێكی زۆر وتیان دەبێتە كۆبانێی دووەم.. چی روویدا لەوێ ئەو داڕمانە خێرایە بۆ؟ باهۆز ئەرداڵ: بەپێی بەدواداچوونمان بۆ دۆخەكە، لەوێ بەرگرییەكی زۆر كرا دژی نوێترین چەك و دووەم گەورەهێز لە ناتۆن راستە سوپای توركیا و گروپە چەكدارەكان چوونە ناو عەفرینەوە، بەڵام شەڕی عەفرین كۆتایی نەهاتووە، و جۆری دووەم لە بەرگریكردن لە عەفرین دەبێت. عوكاز: تۆ پێشبینی كەوتنی عەفرینت دەكرد؟ باهۆز ئەرداڵ: توركیا سوپایەكی گەورە و چەكی نوێی هەیە، لەبەرئەوە چوونە ناوەوەی سوپای توركیا بۆ عەفرین لە ژێر سایەی گەمارۆدا لە هەموو ئاراستەكانەوە كارێكی سروشتییە. عوكاز: لە شەڕی داعشدا راوێژت پێكرا؟ باهۆز ئەرداڵ: نەخێر، ئەوە نەكرا. عوكاز: هەڵگەڕانەوەی روسیات دژی كورد لە عەفرین چۆن خوێندەوە؟ باهۆز ئەرداڵ: دۆستایەتی و دوژمنایەتی لە سوریا رۆژانە گۆڕانكاریی بەسەردا دێت، بەرەچاوكردنی ئەوەی كورد لە سوریا هێزێكی بنەڕەتییە، سروشتییە كە پەیوەندییان لەگەڵ هەموو ئەو وڵاتانەدا هەبێت كە بایەخ بە دۆخی سوریا دەدەن، بەڵام لە كۆتاییدا پەیوەندییەكە نابێت راستەوخۆ پشت بەو هێزانە ببەستێت. عوكاز: سروشتی چارەسەری گونجاو بۆ سوریا چۆن دەبینیت؟ باهۆز ئەرداڵ: پێویستە چارەسەرێكی سیاسی هەبێت سیستمی شمولی و پەراوێزخستن تێپەڕێنێت، نامانەوێت كە سوربا ببێتە گۆڕەپانی پاكتاوكردنی حساباتی نێودەوڵەتی و ئیقلیمی، سیاستە شمولییەكانی بەعس سوریای بەو ئاستە گەیاند، بەوەش پێویستە بیری سیستمی بەعس تێبپەڕێنرێت. عوكاز: بوارم بدە راستەوخۆ پرسیارێكت ئاراستە بكەم.. دەوترێت خۆرهەڵاتی فورات راستەوخۆ لەلایەن پارتی كرێكارانەوە بەڕێوەدەبرێت و بە دیاریكراوی بە قەندیلەوە... چی دەڵێیت؟ باهۆز ئەرداڵ: بەو دەنگۆیە بەربڵاوەی هەیە ئەوەیە كە یەكینەكانی پاراستی گەل و قەسەدە لە خۆرهەڵاتی فورات رێنمایی لە پەكەكە وەردەگرتن و لقێكی ئەو حزبەن، ئەمە تۆمەتی توركیا بۆ ئەوەی پاساو بە دەستوەردان لە سوریا بهێنێتەوە، بەڵام پەیوەندییەكانی كورد لە لە توركیا و عێراق و سوریا و ئێران بەردەوامە و ئەم پەیوەندییەش نزیكبوونەوەیەكی سۆزدارانەی كورد دروستدەكات، ئەمە جفرەیە بەلای كوردەوە، پەیوەندییەكی سروشتی و عاتیفی لە نێوانیاندا هەیە، لەبەرئەوە ژمارەیەكی زۆر شەڕڤان لە كۆبانێ ئامادەبوون، بەڵام پارتی كرێكاران هیچ ئەجێندایەكی لە سوریا نییە، ئەگەر بمانویستایە ناوچە كوردییەكانی سوریا بەڕێوەببەین دەچوینە ئەوێ و لێرە نەدەماینەوە، بۆچونمان وایە كە گەلانی ناوچەكە كاروباری خۆیان بەڕێوەبەن نەك ئێمە یان كەسانی تر بەڕێوەیبەرن. عوكاز: كۆچی گەریلاكانی پەكەكە بۆ سوریا كەی دەستیپێكرد؟ باهۆز ئەرداڵ: ئەوە سەرەتای رووداوەكانی 2011 روویدان ئەوان خۆیان شەڕڤانی سوریین و گەڕانەوە بۆ وڵاتەكەیان بۆ ئەوەی پاڵپشتی خەڵكی خۆیان بن كە رووبەڕووی هێرشی داعش و نوسرە دەبونەوە و ژمارەیان دەیان كەس بوون. عوكاز: شاری مەنبەج لە ژێر چاودێریی نێودەوڵەتی و هەرێمایەتیدایە.. بایەخی مەنبەج بۆ هێزەكانی سوریای دیموكرات چییە؟ باهۆز ئەرداڵ: ناكرێت دۆخی مەنبەج لە ناوچەكانی تر جیابكرێتەوە، هۆكارەكەی ئەوەیە كە هەموو هێزە نێودەوڵەتییەكان لە سەر خاكی سوریا هەن و هەموو بەرژەوەندییەكان تێك ئاڵاون، لەبەرئەوە هاتنە ناوەی توركیا بۆ مەنبەج پەیوەندی بە دۆخی گشتی سوریاوە هەیە.. گرنگ لە مەنبەج ئەوەیە كە پێكهاتەكانی خۆی رێبكخرێن، ئەوە چارەسەرە بۆ مەنبەج و شوێنەكانی تریش. عوكاز: هەسەدە لەگەڵ یەپەگە گەیشتونەتە دێرزوور.. ئایا ئەوە بە سود دەبینیت بۆ كورد؟ باهۆز ئەرداڵ: قەسەدە تەنها بریتی نییە لە شەڕڤانانی كورد، بەڵكو تێكەڵەیەكە لە پێكهاتەكانی ناوچەكە، و سەبارەت بە شەڕیش لە دێرزور، هیچ كێشەیەك لە شەڕی داعشدا نییە لە هەر شوێنێك بێت.. كورد هاوڵاتی سوریایەوە مافی هەیە لە هەموو شوێنێك شەڕ دژی داعش بكات. عوكاز: بەڵام شەڕڤانانی كورد تەنها لە ناوچەكانی هاوپەیمانان شەڕدەكەن؟ باهۆز ئەرداڵ: ئەمە پەیوەندی لە هاوسەنگییە نێودەوڵەتییەكانەوە هەیە لە سوریا و ناوچەكانی هەژموون، سروشتییە كە كورد بە هەماهەنگی و هاوكاری لەگەڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەركردایەتی ئەمریكا شەڕبكەن. عوكاز: باوەڕت وانیە كە زێدەڕۆیی لە پەیوەندی نێوان پەیەدە و ئەمریكا هەیە و گەیشتوەتە حاڵەتی پاشكۆیەتی؟ باهۆز ئەرداڵ: راستە هەن كە پارتی یەكێتی دیموكراتی " پەیەدە" بەوە تۆمەتباردەكان، بەڵام پەیەكە كە هێزێكی سەرەكییە لە ناوچەكەدان پێویستە كە ئەمریكا و وڵاتانی تری پەیوەندیدار پەیوەندییان لەگەڵ هێزی كارای سەر زەوی هەبێت، سەبارەت بە كورد بە دیاریكراوی و گەلانی ناوچەكە پێویستە كە بەرژەوەندی خۆیان لەسەر ئەرزی واقیع بزانن بەبێ پاشكۆیەتی بۆ هیچ لایەنێك، پەیوەندییەكان لەسەر بنەمای دۆستایەتی كارێكی سروشتییە، هەموو وڵاتان پەیوەندییان لەسەر وڵاتانی خۆرئاوا هەیە، كاتێك دێتە سەر كورد تۆمەتباردەكرێت بە بەكرێگیراوی و پاشكۆیەتی. عوكاز: كەواتە دەكرێت پەیوەندیتان لەگەڵ ئەمریكا هەبێت؟ باهۆز ئەرداڵ: پەكەكە لەرووی هەموو پەیوەندییەكدا لەگەڵ هەموو وڵاتاندا كراوەیەن بە مەرجێك رێز لە مافەكانی گەلی كورد بگرن. عوكاز: پەیوەندیتان لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا هەیە؟ باهۆز ئەرداڵ: بە پێی زانیارییەكانمان ئەمریكا لە نزیكەوە چاودێری پارتی كرێكارانی كوردستان دەكات، كێشی ئەم حزبە لەسەر ئاستی ئیقلیمی دەزانێت، بەڵام بەرەچاوكردنی ئەوەی توركیا هاوبەشی ئەمریكا لە ناتۆ، لەبەر ئەم هۆكارە وادەردەكەوێت كە ئەمریكا ناخوازێت لە رێگەی پەیوەندییەوە لەگەڵ ئێمەدا بەرەیەكی رووبەڕووبونەوە لەگەڵ توركیا بكاتەوە. عوكاز: ئەمریكا هەوڵیداوە نێوەندگیری ئێوە و توركیا بكات؟ باهۆز ئەرداڵ: نەخێر، بەو شێوەیە نەبووە، بەڵام ئێمە داوامان لە ئەمریكا كرد رۆڵ بگێرێت لە پرسی كوردا، بەرەچاوكردنی ئەوەی رۆڵێكی گەورەی هەبوو لە دەستگیركردنی عەبدوڵا ئۆجەلان، بەڵام ئەوە لەسەر ئەرزی واقیع رووی نەدا. عوكاز: چەكدارەكانتان بە خێرایی لە شەنگال كشانەوە.. بۆچی؟ باهۆز ئەرداڵ: ئێمە بۆ پاراستنی ئێزدییەكان لەدەستی داعش چوینە شەنگال، لە كاتێكدا هەموو هێزەكان بێ پارێزگارییكردن ناوچەكەیان بەجێهێشت، و كاتێك هەڕەشە لەسەر ئەو ناوچەیە نەما و خەڵكی ناوچەكە هێزی خۆیان بۆ پارێزگاریكردن لە ناوچەكانیان پێكهێنا پێویست بوو ئێمە بكشێینەوە، جگە لەوەش نامانەوێت توركیا بە بەهانەی پەكەكەوە دەستوەربداتە ناوچەكە. عوكاز: باس لە پێكهێنانی هێزێكی هاوپەیمانی عەرەبی دەكرێت بۆ سوریا، چۆن دەڕواننە بوونی ئەم هێزە لەسەر خاكی سوریا؟ باهۆز ئەرداڵ: هەر هێزێك بەشداربێت لە سەقامگیربوونی ناوچەكە و لە چوارچێوەی لێكتێگەیشتنی نێوخۆیدا بێت، هێزێكی پێشوازی لێكراوە، بەڵام هەتا ئێستا هیچ زانیارییەكمان لەسەر بوونی هیچ هێزێك نییە. عوكاز: تێڕوانینتان بۆ رۆڵی ئێران چییە و بۆچی زیاتر هەستیارن بەرامبەر توركیا؟ باهۆز ئەرداڵ: رۆڵی ئێرانیش لە سوریا هەروەها رۆڵێكی نەرێنییە و هێزی داگیركەرە، بەڵام مەترسییەكە بە شێوەیەكی گەورەتر لە رۆڵی توركیادایە، بەو پێیەی كە زۆرترین ژمارەی كورد دەكەوێتە چوارچێوەی خاكی توركیاوە، بەڵام ئێران لەسەر پڕكردنەوەی بۆشاییەكە یاری دەكات، بەڵام بەبێ رووبەڕووبونەوەی لەگەڵ هیچ لایەنێكدا ئەوەش سیاسەتی تایبەتی ئێرانە. عوكاز: چاودێری لێكەوتەكانی ئەم هەڵبژاردنەی توركیا دەكەن؟ باهۆز ئەرداڵ: ئەم هەڵبژاردانانە پێشوەختن، ئێمە چاودێری پەرەسەندنەكانی توركیا دەكەین لەسەر ئاستی سیاسی بەو پێیەی پارتی كرێكارانی كوردستان لایەنێكی كاریگەرە لە دۆخی سیاسی توركیا .. بڕیاری پارتی دیموكراتی گەلان لە هەڵبژاردنەكاندا بڕیارێكە رێزی لێدەگرین و پشتیوانی لێ دەكەین. عوكاز: شەڕ توندكردنەوە دژی توركیا لە ئارادایە؟ باهۆز ئەرداڵ: ئاساییەن ئێمە لە حاڵەتی شەڕداین دژی سوپای توركیا و لە چەند رۆژی داهاتووشدا توندتردەبێت، دەتوانم بڵێم بەرەو پیری هاوینێكی گەرم دەچین لەگەڵ توركیا.
درەومیدیا: لە تویتێكدا مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان رایگەیندووە" ئه مڕۆ ڕۆژێكی مێژوییە، ڕۆژی دەستنیشانكردنی ڕۆژی ڕیفراندۆمه ، سوپاس و پێزانینم بۆ ئهوانهی پاشگەزنەبونەوەو خۆیان نەچەماندەوە ... لە رۆژی 7ی حوزەیرانی 2017 مەسعود بارزانی لەگەڵ سەركردەی ژمارەیەك هێزی سیاسی رۆژی ئەنجامدانی ریفراندۆمیان دیاریكرد و لە رۆژی 25ی ئەیلولی 2017 ریفراندۆم ئەنجامدرا.
(درەو میدیا): یاساكەی پەرلەمانی عێراق كاردانەوەی لایەنە كوردیغەكانی بەدوای خۆیدا هێنا، لایەنە ناڕازغیەكان پشتگیری دەكەن و لایەنەكانی دیكەش بە نایاسایی لەقەڵەم دەدەن. لەیەكەم كاردانەوەدا شەش لایەنی ناڕازی هەرێمی كوردستان(هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری، بزوتنەوەی گۆڕان، یەكگرتوی ئیسلامی كوردستان، كۆمەڵی ئیسلامی كوردستان، حزبی شیوعی كوردستان، بزوتنەوەی ئیسلامی كوردستان) پشتیوانی خۆیان بۆ هەمواری یاسای هەڵبژاردن دەبڕی لەلایەن پەرلەمانی عێراقەوە لە بەیاننامەكەیاندا هاتووە"پشتگیری خۆمان رادەگەیەنین بۆ ئەو هەنگاوە گرنگ و مێژوییەی ئەنجومەنی نووینەرانی عێراق گرتیەبەر بۆ بەدەنگەوە هاتنی دەنگدەران و لایەنە سیاسیەكان لەسەر تەزویر و ساختە و چەتەیی ئەلكترۆنی بۆسەر دەنگی هاوڵاتیان و دەستكاری ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی 12ی 5ی 2018لە عێراق و هەرێمی كوردستان. بەڵام پارتی دیمەكراتی كوردستان بڕیارەكەی پەرلەمان بە سیاسی لەقلەَەم دەدەن و سكاڵا تۆمار دەكەن، لە لێدوانێكدا بۆ سایتی فەرمی حزبەكەی خەسرەو گۆڕان، بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی پارتی دیموكراتی كوردستان دەڵێ: چونكە بڕیارەكانی پەرلەمانی عێراق لەبارەی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانەوە سیاسیین، ئەوا له دادگای فیدراڵ سكاڵا تۆمار دەكەن. بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی پارتی دەشڵێت "پەرلەمانی عێراق بۆی نییە داوای هەڵوەشاندنەوەی دەنگدان بكات، ئینجا دەنگدانی تایبەتی كوردستانیش بە تەنها ئەمه ڕوونە كە بڕیارێكی سیاسییە، ئەگەرنا بۆ تەنها له كوردستان دەنگدانی تایبەت هەڵدەوەشێندرێتەوه؟." یەكێتی نیشتیمانی كوردستان هەنگاوەكەی پەرلەمانی عێراق رەت دەكاتەوەو سەعدی ئەحمەد پیرە وتەبێژی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا هەمواری یاسای هەڵبژاردنی لەلایەن پەرلەمانی عێراقەوە بە بێهودە لەقەڵەمداو رایگەیاند ئەم بڕیارە هەر لە سەرەتاوە نایاسایی بووە لە پەرلەمانی عێراق، دەشڵێت یەكێتی تانە لەو بڕیارە دەدات و سكاڵا تۆمار دەكات.
(درەو میدیا): كۆسرەت رەسوڵ جێگری سكرتێری یەكێتی نیشتمانی كوردستان بڕیارێكی بۆ ناوخۆی حزبەكەی دەركرد، لە دوێنێ شەوەوە جموجوڵێكی ئەمنی نائاسایی لە سلێمانی هەیە. (درەو میدیا) لە سەرچاوەیەكی ئاگادارەوە زانیاری دەستكەوتووە، دوێنێ كۆسرەت رەسوڵ عەلی جێگری سكرتێری گشتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان نوسراوێكی بۆ هەموو ئۆرگانەكانی یەكێتی دەركردووە. لە نوسراوەكەدا، كۆسرەت رەسوڵ هەموو ئۆرگانەكانی یەكێتی ئاگاداردەكاتەوە كە" بەرزكردنەوەی پلە و گواستنەوە و دانانی هەڤاڵان لەسەرجەم ئۆرگانەكانی یەكێتی و پێشنیازكردن بۆ وەرگرتنی پۆست، نابێت بەبێ ئیمزای كۆسرەت رەسوڵ تێپەڕێت". لەدوای ئەو نوسراوەی كۆسرەت رەسوڵەوە لەدوێنێ شەوەوە جموجوڵێكی ئەمنی نائاسایی لە سلێمانی هەیە. نوسراوەكەی كۆسرەت رەسوڵ هاوكاتە لەگەڵ پەسەندكردنی هەمواری سێیەمی یاسای هەڵبژاردن و ئەژماركردنەوەی دەنگەكانی هەڵبژاردنی 12ی ئایار بەشێوازی دەستی لەسەرتاسەری عێراق. بەپێی زانیارییەكانی (درەو میدیا)، لە كۆبونەوەیەكدا لەگەڵ باڤڵ تاڵەبانی، كۆسرەت رەسوڵ پێی وتووە ئەگەر دەنگەكان بەشێوەی دەستی ئەژماربكرێنەوە ئابڕوی یەكێتی دەچێت و لەوەشدا ئەوان بەرپرسیارن. هەروەك نوسراوەكەی كۆسرەت رەسوڵ هاوكاتە لەگەڵ ئەو گۆڕانكارییانەی كە لە ناوخۆی یەكێتیدا دەكرێت، بەگوێرەی زانیارییەكان كۆسرەت رەسوڵ ناڕازییە لە هەندێك لە گۆڕانكارییەكان و دەڵێ ئاگاداری ئەو گۆڕانكارییانە نییە.
درەو میدیا: لەمادەی سێیەمی هەمواری یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق كە دانیشتنی رۆژی 6/6/2018 پەسەندكرا، ئەنجامی هەڵبژاردنی دەرەوەو ئاوارەكان و جوڵەی دانیشتوان و دەنگدانی مەرجدراری هەڵوەشاندەوە لەگەڵ هەڵوەشاندنەوەی دەنگدانی تایبەت لە هەرێمی كوردستان. سەرەرای ژماردنەوەی دەنگەكان بەدەست و ئاشكراكردنی ساختەكاریەكان ئەوەی زۆرتر پەیوەندی بە هەرێمی كوردستانەوە هەیە لە هەڵوەشاندنەوە دەنگدةری تایبەت و دەرەوەیە، ئەگەرچی ژمارەی دەنگدەرانی دەرەوە زۆرنیە، بەڵام ژمارەی دەنگدانی تایبەت و هێزە ئەمنیەكان زۆرەو ساختەكاری زۆریشی تیاكراوە، هەڵوەشاندنەوەی دەنگدانی تایبەت لە هەرێمی كوردستان نزیكەی ( 200 هەزار دەنگ ) دەسوتێنێت، كە بەشی زیاد لە 4 كورسی پەرلەمانی عێراقە. بۆ هەڵبژاردنی تایبەت لە پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان بەپێی خشتەیەكی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق لە هەڵبژاردنی 12ی ئایاری 2018 دا ئەوانەی مافی دەنگدانی هەبووە لە دەنگدانی تایبەتدا، لە پارێزگای ( 70083 ) كەس مافی دەنگدانی هەبووەو لە پارێزگای سلێمانی ( 71748 ) دەنگدەری تایبەت و لە پارێزگای دهۆكیش ( 48017 ) كەس مافی دەنگدانی هەبووە، كە زۆرینەیان دەنگیان داوە بەشێكی بەزۆر و لە ژێر فشاردا بۆیە زۆرینەی دەنگەكان بۆ پارتی و یەكێتی بووە، لەبەر ئەوەی بە هەڵوەشاندنەوەی دەنگدانی تایبەت گۆڕانكاری لە دەنگی لایەنەكان درووست دەكات و دەنگی پارتی و یەكێتی بەرێژەیەكی بەرچاو كەم دەبێتەوە، ئەوەش كاریگەری لەسەر كورسی لایەنەكان درووست دەكات.
(درەو میدیا): بەپێی هەواڵێكی سایتی حزبی دیموكراتی كوردستان، ئەو شەڕەی كە دوێنێ شەو لە سنوری شاری سەردەشتی رۆژهەڵاتی كوردستان رویداوە، شەڕی ناوخۆیی هێزە نیزامییەكانی ئێران بووە. دوێنێ شەو لە سنوری شاری سەردەشت پێكدادانی چەكداری رویدا و دوو سەربازی سوپای پاسداران كوژران. بەپێی هەواڵی ئاژانسەكانی ئێران ئەو دوو سەربازە لە روبەڕوبونەوەیەكدا لەگەڵ ژمارەیەك چەكدار كە 20 كەس بوون كوژاون، بەڵام حزبی دیموكراتی كوردستان لەسەر ماڵپەڕی خۆی هەواڵێكی لەسەر روداوەكە بڵاوكردەوە و دەڵێ ئەوەی رویداوە" شەڕبووە لەناو هێزەكانی رژێم خۆیدا و جگە لە كوژراوەكان چەند بریندارێكیش هەیە". سایتی حزبی دیموكراتی كوردستان نوسیویەتی" زانیارییەكان باس لەوە دەكەن كە گوایە هێزە ئینتزامییەكان كەمینیان بۆ كۆڵبەر و كاسبكاران لەو ناوچە داناوەو لە لایەك دیكەش دەنگۆی جموجۆڵی پێشمەرگەكان بڵاوبوەتەوە، هەر ئەمەش دەبێتە هۆی هێرشكردنی هێزە چەكدارەكانی سپای پاسداران و بە هەڵە و پەلە تەقە لە هێزە ئینتزامییەكان دەكەن". باسلەوەشدەكات" یەكێك لە كوژراوەكان فەرماندەیەكی باڵای هێزە ئینتزامییەكانە، كە بەهۆی هێرشی چەكدارەكانی سپای پاسداران گیانی لە دەستداوە". ئەمە لەكاتێكدایە میدیا حكومییەكانی ئێران ئاماژە بەوەدەكەن، ژمارەیەك چەكدار لە شاری سەردەشتی سەر سنوری هەرێمی كوردستان ویستویان دزە بكەنە ناو ئێران و هێزە نیزامییەكان روبەڕویان بونەتەوە.
راپۆرتی رۆژنامەوانی: فازل حەمەڕەفعەت- محەمەد رەئوف ماوەیەك بوو لەدوای هەڵبژاردن چاوەڕوانی ئەوەمان دەكرد هەراو زەنای شەقام و لایەن سیاسییەكان لەبارەی پرۆسەی هەڵبژاردن هەندێك كپ ببێتەوە تاوەكو لەنزیكەوە بەدواداچونێكی ورد و دور لە سۆز و پەتای هەڵبژاردن بكەین لەبارەی ئەو قسەوباسانەی كە سەبارەت بە ساختەكاریی دەكرێن. دوای وەرگرتنی رەزامەندی بۆ سازدانی چاوپێكەوتن لەڕێگەی تەلەفۆنەوە، دواتر لە مەكۆی سەرەكی بزوتنەوەی گۆڕان، گەیشتینە شوێنی مەبەست، نهۆمی سێیەمی مەكۆی سەرەكی، هێشتا ئاسەواری ئەو هێرشە پاكنەكرابووەوە كە شەوی هەڵبژاردن كرایەسەر ئەو مەكۆیە، لە سوچی یەكێك لە ژورەكاندا دانیشتبوو، كاتێك چوینەژورەوە بە تەلەفۆنەكەی قسەی دەكرد، ئەو زمناكۆ جەلال رێكخەری ژوری هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان بوو، سروشتێكی هێمن و لەسەرخۆی هەیە، بەڵام پیاوێكی ورد و بە ئاگایە، لەسەرەتای درووستبونی بزووتنەوەی گۆڕانەوە لە ژووری هەڵبژاردن كاردەكات و لە ساڵی 2014 شەوە رێكخەری ئەو ژورەیە. ئەو شەوەی هێرشكرایەسەر مەكۆی سەرەكی حزبەكەی، ئەو لەوێ بوو لە كۆبونەوەدا بوو لەگەڵ ژمارەیەك بەرپرسی لایەنە سیاسییە ناڕازییەكان لە ئەنجامی هەڵبژاردن، وەك خۆی دەڵێت هێشتا ئەو لە ژوری كۆبونەوەكە نەهاتوەتە دەرەوە كاتێك فیشەكێك لەو كورسییەی داوە كە لەسەری دانیشتووە، بەڵام بەشێوەیەكی سەرسوڕهێنەر رزگاری بووە. كاتێك ئێمە گەیشتین تیمەكەی لە نهۆمی سێیەم سەرقاڵی كاركردن بوون، هەندێكیشیان لە دەرەوە بوون، وەكو بەئێمەیان وت ئەوان هەریەكەیان بۆ كارێك تایبەت بە هەڵبژاردن چونەتە دەرەوە، لەبەردەم ژورەكەی زمناكۆ جەلالدا ژمارەیەكی زۆر بەڵگەی تایبەت بە پرۆسەی ساختەكاری كەڵەكەكرابوون، ئەو هێشتا بە ئومێدەوە كاری دەكرد بۆ ئەوەی راست و دروستی پرۆسەی ساختەكاریی بەرفراوان لە هەڵبژاردنی 12ی ئایار بە لایەنە پەیوەنیدارەكانی عێراق بسەلمێنێت. كەشوهەوای دیدارەكەمان بەجۆرێك خۆشكرد، هەندێك لە كارمەندەكانی ژوری هەڵبژاردنی گۆڕان هەستیان بەوە نەدەكرد ریكۆردەرەمان كردووەتەوە و سەرقاڵی دیدارێكی رۆژنامەوانین، جارجار یەكێكیان بە فایلێكەوە خۆی دەكرد بە ژورەكەدا و رێكخەری ژورەكەی لە كارەبارەكانی ژور ئاگاداردەكردەوە، تاوەكو دواجار زمناكۆ جەلال پێیوتن دیداری رۆژنامەوانیم هەیە. "ئەوەی لە هەرێمی كوردستان رویدا هەر ساختەكاری نەبوو، بەڵكو گۆڕینی ئەنجامی هەڵبژاردنەكان بوو، كە لە ساختەكاریش گەورەترە"، زمناكۆ جەلال بەمشێوەیە گوزارشتی لە هەڵَبژاردنی 12ی ئایار كرد. ئەو یەكەمین كەس بوو كە توانی وردەكاری پرۆسەی ساختەكاری لە هەڵبژاردن بدۆزێتەوە و لایەنە هاوپەیمانەكانی بزوتنەوەكەشی لێ ئاگاداربكاتەوە، رەنگە ئەمە هۆكارە سەرەكییەكە بێت كە لە شەوی هێرشەكەدا ژورەكەی ئەو زۆرترین گوللەی بەركەوت، وەكو خۆشی دەڵێت ئەو هێرشەی كە شەوی هەڵبژاردن رویدا" بۆ ئەوە بوو ئێمە سەرقاڵ بكەن تاوەكو نەپەرژێینە سەر دۆزینەوەی ساختەكارییەكان". زمناكۆ جەلال دەڵێ: تیمەكەمان هێندە بەڵگەیان كۆكردوەتەوە كە ئەگەر دادگا گوێ بۆ تانەكانمان بگرێت، ئەنجامی هەڵبژاردن بەتەواوەتی ئاوەژوو دەبێتەوە". ئەو كە چەند رۆژێكە لە بەغداد گەڕاوەتەوە، هێندە دڵنیایە لە بەڵگەكانی بەردەستی، بێ هیچ دوودڵییەك پرۆسەی هەڵبژاردنی 12ی ئایار بە" پەڵەیەكی رەش بە ناوچاوانی دیموكراسی هەرێمی كوردستانەوە" ناودەبات. "ئامێری پیكۆسەكان ساختەكران و ئەنجامێكی تریان نارد بۆ بەغداد نەك ئەنجامی راستەقینەی سندوقەكان، لە بەغداد ئەو ئەنجامانە راگەیەندران كە ساختەكرابوون" زمناكۆ جەلال بەمشیوەیە باسی لە ساختەكارییەكان كرد لە هەرێمی كوردستان، بە دیاریكراویش لە شاری سلێمانی كە بە قەڵای جەماوەری بزوتنەوەكەی ئەو دادەنرێت. بڕیاربوو رۆژێك دوای هەڵبژاردن، كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان وێنەی سكانكراوی كارتەكانی دەنگدان بە لایەنە سیاسییەكان بداتەوە بۆ ئەوەی بەراوردی بكەن لەگەڵ ئەنجامە ئەلیكترۆنییەكاندا، بەڵام ئەو كارە ماوەی (13) رۆژ دواكەوت، بەقسەی زمناكۆ جەلال لەو ماوەیەدا "ساختەكارییەكی تر كراوە بۆ شاردنەوەی ساختەكارییەكانی رۆژی هەڵبژاردن"، ئەوەش لەڕێگەی بەكارهێنانی (باڕكۆد)ی دووبارەی سەر كارتەكانی دەنگدان. بەوتەی زمناكۆ جەلال، ئەو لایەنانەی كە ساختەكارییان كردووە لە پرۆسەی هەڵبژاردن، بۆ ئەوەی ساختەكارییەكەیان بشارنەوە، لەماوەی ئەو (13) رۆژەدا، كارتی دەنگدان هەبووە چەندین هەزارجار (باڕكۆد)ەكەیان دووبارەكردووەتەوە، لەمەشدا كەوتونەتە هەڵەیەكی ترەوە، چونكە كاتێك كۆمسیۆن وێنەی ئەنجامەكانی بۆناردون، ئەوان زۆر بە ئاسانی هەزاران (باڕكۆد)ی دووبارەیان دۆزیوەتەوە، لە حاڵێكدا دەبێت هەر فۆرمێكی دەنگدان تەنیا یەك باڕكۆدی هەبێت. بەپێی قسەی ئەو، ئەوانەی كە ساختەكارییان كردووە، تەنیا دەنگی لایەنە ركابەرەكانی خۆیان ساختە نەكردووە، بەڵكو لەناو كاندیدی لیستەكانی خۆشیاندا ساختەكارییان كردووە و دەنگی ئەو كاندیدانەیان زیادكردووە كە دڵخوازی خۆیان بوون، بۆ نمونە لە پارێزگای سلێمانی زۆرینەی ئەو ساختەكارییەی كە كراوە بۆ (شەش) كاندید بووە كە سەربە یەكێتی نیشتیمانی كوردستانن. ئەو بەبێ دوودڵی پەنجەی تۆمەتی ساختەكردنی هەڵبژاردنی بۆ (یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان) دوو پارتی سەرەكی كوردستان راكێشا.." بۆ نمونە پێت بڵێم رێژەی ساختەكاریی یەكێتی لە هەموو سندوقەكاندا لە نێوان 40% بۆ 45% ە، بەڵام لای پارتی ئەم رێژەیە جیاوازە لە دهۆك گەیشتوەتە 60%ە" لەگەڵ ئەمەشدا زمناكۆ جەلال پێیوایە "پارتی بەشێوەیەكی سیستەماتیكتر ساختەكاری كردووە"، باسلەوەدەكات"رێژەی دەنگی دووبارە و ساختەكاریش لە دەنگدانی تایبەت لە هەندێك سندوق گەیشتوەتە 75% واتە لە دەنگدانی تایبەتدا ساختەكاری زۆرتر بووە". چەند سامپڵێكی كارتی دەنگدانی لە هەولێر نیشانداین، كە بەبەراورد بە كارتی دەنگدان لە سلێمانی جیاواز بوو، بەپێی قسەی زمناكۆ جەلال" پارتی لە هەولێر كارتی دەنگدانی بەتەواوەتی ساختە كردووە بە باڕكۆدەكەشیەوە"، سەرباری ئەوەش ئاماژەی بەوەكرد، سامپڵیان لەبەردەستدایە كە لە هەولێر لە چەندین وێستگە دەنگی پوچەڵ بۆ پارتی ئەژماركراوە. "لە هەر شوێنێك كە ئامێری (پیكۆس) لەكاركەوتوبێت ئامێری (سیكۆس) كاری كردبێت، فریا نەكەوتوون ساختەكاری بكەن، لە نزیكەی 50 وێستگە كە ئامێری (سیكۆس) ئەنجامەكەی ناردووە، ئێمە لە هەمویاندا لەپێشەوەین، ئەگەر ئەم سامپڵانە بەراورد بكرێن بە كۆی گشتی پرۆسەكە ئەنجامەكە رێك پێچەوانە دەبێتەوە". لێمان پرسی تۆ باست لەوە كرد ژورەكەی ئێوەی شارەزایی تەواوی لە هەڵبژاردن وەرگرتووە، ئەگەر وایە بۆچی پێشبینی ساختەكاری هەڵبژاردنتان نەكرد لە سندوقی ئەلیكترۆنیدا لەكاتێكدا ئەم حاڵەتە لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا پێشینەی هەبوو، ئەو وتی" ئێمە پێش هەڵبژاردن هەموو مەترسییەكانمان بە كۆمسیۆن گەیاندووە.. بۆ نمونە ئێمە لەسەر فلاشەكە تێبینیمان هەبوو، بە كۆمسیۆنمان وت، پێیان وتین ئەو فلاشانە دەگمەنن و وێنەیان نییە و هیچ كۆمپیوتەر و ئامێرێكی تر نایانخوێنێتەوە، دواتر هەر نوسراوی كۆمسیۆن هەیە كۆپیتان دەدەمێ كە دەڵێ ئەگەر فلاشتان لێبڕا دەتوانن بچن لە بازاڕ بیكڕن". رێكخەری ژووری هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان پێشبینی دەكات ئەگەر دادگا بەوردی بەدواداچوون بۆ تانەكانیان بكات، هێندە بەڵگەیان خستوەتەڕوو كە بتوانرێت بەهۆیەوە بڕیار لەسەر "هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنەكە بدات". لێمان پرسی ئەگەر دادگا و كۆمسیۆن تانەكانی ئێوەیان پەسەندكرد، ئەنجامی هەڵبژاردن چی لێدێت، لانی كەم ژمارەی كورسییەكانی بزوتنەوەی گۆڕان لە سلێمانی كە (4) كورسییە دەبێت بەچەند، زمناكۆ جەلال وتی" من تەنیا ئەوە دەڵێم ئەگەر تانەكانمان پەسەندبكرێن، ئەنجامی هەڵبژاردن ئاوەژوو دەبێتەوە"، بە لێكدانەوە بۆ ئاوەژوبونەوەی هەڵبژاردن دەتوانین پێشبینییەكانی زمناكۆ جەلال بەوشێوەیە بخوێنینەوە كە ژمارەی كورسییەكانی گۆڕان لە سلێمانی دەبێت بە (8) كورسی و لەبەرامبەردا یەكێتی نیشتیمانی كە ئەوان تۆمەتباری دەكەن بە ساختەكردنی هەڵبژاردن تەنیا ئەو (4) كورسییە دەهێنێت كە ئێستا بۆ گۆڕان دانراوە. پێمانوت ئێوە چۆن ساختەكارییەكانتان ئاشكراكرد، ئەو وتی: من ئەو داتا ساختەكراوانەم لە كۆمسیۆن وەرگرتووە، ئەمە خەڵكی پسپۆڕكردویەتی، پرسیمان مەبەستت خەڵكی پسپۆڕ لایەنی دەرەكییە؟ بە پێكەنینەوە وتی: خۆ ئەمانیش ئەوەنە ساختەكارییان كردووە پسپۆڕییان تێدا وەرگرتووە، قسەكە لەسەر ئەوەیە بەشێوەیەكی نەزانانە كردویانە. كاتێك سەرقاڵی نوسینەوەی ئەم دیدارە رۆژنامەوانییە بووین، ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق كۆبونەوەیەكی كرد و بڕیاریدا لەسەر هەمواری سێیەمی یاسای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران و بەپێی ئەو هەموارەش، كۆمسیۆنی هەڵبژاردن لە كارخرا و لە جێگەی ئەوان (9) دادوەری دانا بۆ بەڕێوەبردنی كاروبارەكان. هەر بەگوێرەی ئەو هەموارە، چیتر لە عێراق پرۆسەی هەڵبژاردن لەڕێگەی سندوقی ئەلیكترۆنییەوە بەڕێوەناچێت و سەرباری ئەوەش دەبێت تەواوی دەنگەكان لەسەرتاسەری عێراق بەشێوەی دەستی ئەژماربكرێنەوە. دیار نییە لە چەند رۆژی داهاتوودا لێكەوتەكانی ئەم بڕیارەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق چی لێدەكەوێتەوە، بەڵام دڵنیاین بەبیستنی ئەو هەواڵە زمناكۆ جەلال رێكخەری ژوری هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان دڵخۆش بووە.
راپۆرتی: محەمەد رەئوف و فازل حەمەڕەفعەت پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق بەرامبەر بە پارێزگاری كەركوك، ئەمە نوێترین هاوكێشەی دابەشكردنی پۆستەكانە لە نێوان یەكێتی و پارتی، ئەمە لە پاڵ رێكخستنەوەو دابەشكردنەوەی پۆستە گرنگەكانی داهاتوو لەسەر ئاستی عێراق و هەرێمی كوردستان. یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان هاوشێوەی قۆناغی رابردوو چاویان لە ئیمزاكردنی رێككەوتنێكی ستراتیژی نوێیە بۆ دابەشكردنی دەسەڵات لە هەرێمی كوردستان و عێراق. پێشینەیەكی كورت 11 ساڵ لەمەوبەر دوای شەڕێكی خوێناوی ناوخۆیی و دابەشبوونی كوردستان بۆ دوو ئیدارە، یەكێتی و پارتی لەژێر فشاری ناوخۆیی و دەرەكیدا رێككەوتنێكێكیان بۆ كۆتاییهێنان بەشەڕو دابەشكردنی دەسەڵات لە تەموزی 2007 ئیمزاكرد، ئەو رێككەوتنە بە "رێككەوتنی ستراتیژی " ناسرا. لەبەر رۆشنایی ئەم رێككەوتنەدا هەردوولایەن بڕیاریان دا كۆتایی بەدوو ئیدارەیی بهێنن، ئەمەش لەڕێگەی دابەشكردنی پۆستەكان لە نێوان خۆیاندا بەشێوازی " 50 + 50 "، بەر لە ئیمزاكردنی رێككەوتنی ستراتیژی یەكێتی و پارتی رێككەوتنێكیان بۆ دابەشكردنی پۆستەكان كرد. ئەگەرچی تائێستا هەردوو حزبەكە بەشێوەیەكی فەرمی هەڵوەشانەوەی رێككەوتنی ستراتیژییان رانەگەیاندووە، بەڵام چەند ساڵێكە بەندە سەرەكییەكانی رێككەوتنەكە چیتر كاریان پێناكرێت، لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان 2013 یەكێتی بڕیاریدا بە لیستی سەربەخۆ بەشداری هەڵبژاردن بكات، ئەویش بەهۆی ئامادەگی گۆڕان لەسەر گۆڕەپانی سیاسی وەكو ركابەرێكی سەرەكی یەكێتی، ئەمەش یەكەمین لادانی ئاشكرابوو لە بەندێكی سەرەكی رێككەوتنەكە، هەرلەو كاتەوە قسەو باس لەسەر هەڵوەشاندنەوەی رێككەوتنەكە گەرم بوو. خاڵی سەرەكی ئەم رێككەوتنە دابەشكردنی دوو پۆستی گرنگ بوو لە نێوان یەكێتی و پارتیدا، پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق بۆ یەكێتی و سەرۆكی هەرێمیش بۆ پارتی، پۆستی سەرۆكی حكومەتیش دوو ساڵ بەدوو ساڵ. ئێستا جەلال تاڵەبانی سكرتێری گشتی یەكێتی و ئەندازیاری سەرەكی رێككەوتنەكە لە ژیاندا نەماوە، مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی چیتر لە پۆستی سەرۆكایەتی هەرێمدا نیە، لەدوای هەڵبژاردنی 12ی ئایارەوە بەرپرسانی باڵای پارتی چەندینجار بە راشكاوی باسیان لەوە كردووە چیتر پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق بۆ یەكێتی نیشتیمانی كوردستان یەكلانەبوەتەوە، ئەم قسانە ئەگەر بەشێوەیەكی فەرمی راگەیاندنی مەرگی رێككەوتنی ستراتیژی نەبێت، ئەوا بەروویەكی تردا، بەواتای بانگەوازی پارتی دێت بۆ ئیمزاكردنی رێككەوتنێكی نوێ لەگەڵ یەكێتی بەتایبەتیش لەسەر پۆستەكان. رێككەوتنی نوێ چۆن دەبێت؟ لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق كە رۆژی 12ی ئایار بەڕێوەچوو، پارتی و یەكێتی زۆرینەیان بردەوە، لەسەر بنەمای ئەنجامی هەڵبژاردنەكە هەردولا چاویان لەسەر بردنی زۆرینەی ئەو پۆستانەیە كە لە بەغداد وەكو پشكی كورد دانراون. دابەشكردنی پۆستەكانی بەغداد پێویستی بە ئیمزاكردنی رێككەوتنێكی نوێ هەیە لەنێوان یەكێتی و پارتی، رەنگە ئەو رێككەوتنە ببەسرێتەوە بە دابەشكردنی پۆستەكانی هەرێمی كوردستان، دەشكرێت دوو رێككەوتنی جیاواز بكەن، رێككەوتنێك بۆ دابەشكردنی پۆستەكانی بەغداد و رێككەوتنێك بۆ دابەشكردنی پۆستەكانی هەرێم. بەشێوەیەكی گشتی ئەم پۆستانە لە عێراق پشكی كوردن: 1- سەرۆك كۆماری عێراق 2- جێگری سەرۆك وەزیران 3- جێگری سەرۆكی پەرلەمانی عێراق 4- لانی كەم چوار پۆستی وزاری لە حكومەتی عێراق بە (وەزارەتی دارایی یان نەوت) ەوە 5- چەندین پۆستی باڵا لە بەڕێوەبەری گشتی و بریكاری وەزیر و باڵیۆزو دەستە سەربەخۆكان لە هەرێمی كوردستانیش ژمارەیەك پۆستی باڵا هەن كە ئەگەر یەكێتی و پارتی بیانەوێت پێكەوە هاوپەیمانێتییەك دروستبكەن بۆ بەڕێوەبردنی دەسەڵات دەبێت رێككەوتنیان لەسەر بكرێت. پۆستەكانی هەرێمی كوردستان: 1- سەرۆكی هەرێمی كوردستان 2- سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیرانی كوردستان 3- سەرۆكی پەرلەمانی كوردستان و دەستەی سەرۆكایەتی 4- پۆستی وەزارەتەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان 5- پۆستی بەرێوەبەرە گشتییەكان و سەرۆكی دەستە و راوێژكارەكان و نوێنەرایەتیەكانی هەرێم لە دەرەوە ئەمە سەرەرای چۆنیەتی ئیدارەدانی هەرێمی كوردستان بەتایبەتیش كەرتی نەوت و بودجەو هێزی پێشمەرگە، كە لە رێكەوتنەكەدا دەبێت چۆنیەتی بەرێوەبردنیان دیاری بكرێت. پۆستەكانی پارێزگای كەركوكیش كە لە ئێستادا ناوچەیەكی جێناكۆكەو یەكلانەبوەتەوە بۆ هەرێمی كوردستان، بەڵام پۆستەكانی ئەم پارێزگایە بەتایبەتیش پۆستی پارێزگاری كەركوك بۆ رێككەوتنی ئەمجارەی یەكێتی پارتی دەبێتە بەشێكی گرنگ. بۆ رێككەوتنی دابەشكردنی پۆستەكان لەنێوان یەكێتی و پارتی چەند سیناریۆیەك باسدەكرێت: سیناریۆی یەكەم/ پارتی دیموكراتی كوردستان لەبەرامبەر وەرگرتنی پۆستی پارێزگاری كەركوك، دەستبەرداری پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق ببێتەوە بۆ یەكێتی، ئەمە سیناریۆیەكی بەهێزە كە باس لە ئەگەری رودانی دەكرێت. بەهۆی ئەوەی پارتی لەدوای روداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەرەوە لە كەركوك كشاوەتەوەو تەنانەت بەشداری هەڵبژاردنی 12ی ئایاری لەو پارێزگایە نەكرد، ئێستا دەیەوێت بە بە هێزییەوە بگەڕێتەوە بۆ كەركوك، ئەو بەهێزییەش بە پلەی یەكەم لەڕێگەی وەرگرتنی پۆستی پارێزگارەوە بەدی دێت، ئەگەر بەپێی ئەم سیناریۆیە و بە رێككەوتن یەكێتی دەستبەرداری پۆستی پارێزگاری كەركوك ببێت بۆ پارتی، پارتی كاندیدی خۆی دەبێت، بەڵام ئەگەر بەڕێككەوتن نەبێت و بە تەوافوق پارێزگاری كەركوك دابنرێت رەنگە پارتی پێشنیاز بۆ دانانەوەی نەجمەدین كەریم پارێزگاری پێشووی كەركوك بكات كە لەدوای رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەر كەركوكی بەجهێشتووە و لە هەولێر دادەنیشێت. سیناریۆی دووەم/ ئەگەر یەكێتی دەستبەرداری پۆستی پارێزگاری كەركوك نەبێت بۆ پارتی لەبەرامبەر پۆستی سەرۆك كۆمار، ئەوكات پێدەچێت پۆستی سەرۆك كۆمار هەر بدرێتەوە بە یەكێتی بەڵام پارتی مەرجی بۆ كاندیدی سەرۆك كۆمار هەبێت و كەسێك بۆ ئەو پۆستە دابنرێت كە دڵخوازی پارتیش بێت. سیناریۆی سێیەم/ زیندوكردنەوەی رێككەوتنی پێشووی دابەشكردنی پۆستەكان بە هەندێك دەستكارییەوە، واتە پۆستی سەرۆك كۆمار بۆ یەكێتی لەبەرامبەر پۆستی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بۆ پارتی. دووبارەكردنەوەی رێككەوتنەكەی پێشوو بە كۆمەڵێك دەستكارییەوە، پێویستی بەدابەشكردنی پۆستەكانی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆكی پەرلەمانی كوردستانیش هەیە، بەو پێیەی نێچیرڤان بارزانی دەیەوێت لە پۆستی سەرۆكی حكومەت بمێنێتەوە رەنگە پێویست بكات یەكێتی جارێكی تر دەستبەرداری ئەو پۆستە ببێتەوە بۆ پارتی و لەبەرامبەردا پۆستی سەرۆكی پەرلەمان وەربگرێت، ئەم سیناریۆیە ئەگەر بخرێتە بواری جێبەجێكردنەوە لەسەر حیسابی بزووتنەوەی گۆڕان دەبێت و چیتر ئەو پۆستە (سەرۆكی پەرلەمان) بەدەست گۆڕانەوە نامێنێت. ئەمە سیناریۆیەكی لاوازە، چونكە چیتر پارتی وەكو جاران چاوی لە پۆستی سەرۆكی هەرێم نییە، بەتایبەتیش لەكاتێكدا مەسعود بارزانی لەو پۆستە كشاوەتەوە، لە ئەگەری لاوازدا رەنگە بارزانی كاتێك بگەڕێتەوە بۆ پۆستی سەرۆكی هەرێم، ئەو پۆستە لە هەڵبژاردنێكی راستەوخۆی گشتیدا دەنگی لەسەر بدرێت و ركابەری بەهێز لە گۆڕەپانەكەدا نەبێت و تاڕادەیەك هاودەنگی یەكێتی لە پشت بێت، ئەگەرنا پێناچێت هیچ یەكێك لە نێچیرڤان بارزانی و مەسرور بارزانی بیانەوێت لەم قۆناغەدا لەسەر كورسی سەرۆكی هەرێم دابنیشن. سیناریۆی چوارەم/ ئیمزاكردنی دوو رێككەوتن لەنێوان یەكێتی و پارتیدا، رێككەوتنێك بۆ دابەشكردنی پۆستەكانی بەغداد و رێككەوتنێك بۆ دابەشكردنی پۆستەكانی هەرێمی كوردستان. هەموو ئەم سیناریۆیانە بە زیانی لایەنەكانی تری هەرێمی كوردستان بەتایبەتی (بزوتنەوەی گۆڕان و یەكگرتووی ئیسلامی و كۆمەڵی ئیسلامی) كۆتایی دێت و كوردستان جارێكی تر بەرەو دابەشكردنی دەسەڵات بەشێوەی 50+50 لەنێوان هەردوولا دەڕوات كە لەماوەی رابردوودا گلەیی زۆری هاتەسەر.
(درەو میدیا): دوێنێ شەو لە سنوری شاری سەردەشتی رۆژهەڵاتی كوردستان پێكدادان لەنێوان هێزەكانی سوپای پاسداران و ژمارەیەك چەكدار رویدا. بەپێی هەواڵی میدیاكانی ئێران، لەو پێكدادانەدا دوو سەربازی پلەداری سوپای پاسداران كوژراون. میدیاكانی ئێران ناوی ئەو لایەنەیان ئاشكرانەكردووە كە لەسەر سنور لەگەڵ سەربازانی ئێرانی پێكدادانی چەكدارییان كردووە، بەڵام بەگوێرەی هەواڵی ئاژانسی تەسنیم، چەكدارەكان ژمارەیان 20 كەس بووە و ویستویانە لە سنورەوە بپەڕینەوە بۆ ناو ئێران. تائێستا هیچ یەكێك لە لایەنە كوردییەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان لەوبارەیەوە هیچ قسەیان نەكردووە. سەردەشت یەكێك لە شارە كوردییەكانی رۆژهەڵاتی كوردستانە و لەڕووی ئیدارییەوە سەربە پارێزگای ئازەربایجانی غەربییە و هاوسنورە لەگەڵ هەرێمی كوردستان.
(درەو میدیا): محەمەد گەردی بەڕێوبەری گشتی راگەیاندن و چاپ و بڵاوكردنەوە لە لێدوانێكیدا بۆ درەو میدیا ئاماژەی بەوە كردووە" ژمارەیەكی زۆر كەناڵی بیندراو و بیستراو لە هەرێمی كوردستان هەیە، ئەگەر بەراوردی بكەین لەگەڵ وڵاتانی دەوروبەرمان وەك ئیران و توركیا، ژمارەی دەزگا راگەیاندنەكان لە پێوانەی جوگرافیا و ژمارەی دانیشتوان زۆرترە. بۆ نموونە 160 رادیۆ لەلای ئێمە تۆماركراون، 97 كەناڵی تەلەفزۆنی ناوخۆیی و 39 كەناڵی تەلەفزیۆنی ئاسمانیمان هەیە، كە تیكڕایان دەكەنە 296 كەناڵ" محەمەد گەردی راشیدەگەیەنێت" تا ئێستا 39 كەناڵی ئیسلامی و بانگخوازی هەن كە پێكدێن لە رادیۆ و تەلەفزیۆن، 3 كەناڵی تەلەفزیۆنی ئاسمانی و13 كەناڵی تەلەفزیۆنی ناوخۆیی و 23 رادیۆیان هەیە" سەبارەت بە وەرگرتنی پارەی ساڵانە لەو كەناڵە، محەمەد گەردی دەڵێت: پێویستە هەر كەناڵێكی ئاسمانی 40 ملیۆن دینار بدات. كەناڵی ناوخۆیی ئەگەر لە ئاستی هەر چوار پارێزگاكە پەخش بكات دەبێت 20 ملیۆن دینار بدات، بەڵام ئەگەر لە یەك پارێزگا پەخش بكات دەبێت 10 ملیۆن دینار بدات. بۆ رادیۆكانیش ئەگەر لەسەر ئاستی چوار پارێزگا پەخش بكەن دەبێت 10 ملیۆن بدەن و ساڵانە دوو ملیۆن و نیو دینار بدەن بۆ نویكردنەوەی مۆڵەت. بەڵام ئەگەر لەسەر ئاستی یەك پارێزگا پەخش بكەن دەبێت 5 ملیۆن دینار بدەن و ساڵانە بۆ نوێكردنەوەی مۆڵەت یەك ملیۆن و 150 هەزار دینار بدەن. بۆیە هەندێكییان بۆئەوەی ئەو پارەیە نەدەن نایەن مۆڵەتەكەی دەربهێنێت. دەقی چاوپێكەوتنەكە http://drawmedia.net/page_detail?smart-id=873
درەو میدیا/ دەنگی ئەمریكا "جارێ دەبێت ئێمە خۆمان وەك گۆڕان لێكۆڵینەوە و لێپرسینەوەی ئەوە بكەین بۆچی ساختەكاریمان لێكرا لەهەڵبژاردنەكان؟! دواتر دەبێت بێین حساب و كتاب لەگەڵ یەكێتی بكەین من داوام لەجڤاتی نیشتمانی كردووە كە لێكۆڵینەوە لەگەڵ خانەی ڕاپەڕاندن و لیژنەی هەڵبژاردنی بزوتنەوەی گۆڕان و هەموو ئەو بەرپرسانەی لە ئیدارەی خۆجێی سلێمانی و ژوورە پەیوەندیدارەكان بكرێت كەچۆن ئەم ساختەكارییەمان لێكرا و چۆن بەسەرماندا تێپەڕی؟! ئێمە پێشتر دەمانزانی ئەم حیزبانە ساختەكاری دەكەن بەڵام بۆچی گۆڕان ئەو ئامادەكاریەی نەكرد؟! بەڵام ئەوە جڤات دوو كۆبونەوەی كردووە من لەم دوو كۆبونەوەیە چاوەڕێ بوم ئەو دەستەیە پێكبهێنن بۆ هەڵسەنگاندنەكە وەڵامم بدەنەوە بەڵام بەداخەوە تا ئێستا نەكراوە ."ئەمە لێدوانی عەدنان عوسمان یەكێك لەهەڵسوڕاوە دیارەكانی بزوتنەوەی گۆڕانە بۆ دەنگی ئەمریكا، ئەو پێشی وایە دەبێت رێكخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان و ئەندامانی خانەی راپەڕاندن بگۆڕدرێن"ئەگەر گۆڕانكاری بكرێت دەبێت گۆڕانكاری بنەڕەتی بكرێت ئێمە قۆناغی دوای مردنی كاك نەوشیروانمان تێپەڕاند بۆیە دەبێت ئەوكەسەی هەڵدەبژێردرێت بۆ ڕێكخەری گشتی و (٣\٢) ئەندامانی خانەی ڕاپەڕاندن لەدەرەوەی كەسایەتیە كۆن و مێژوویەكان بن دەبێت دەموچاوێكی تازە بێت و وەخانەی ڕاپەڕاندنیش دەبێت گۆڕانكاری بنەڕەتی تێدابكرێت لانی كەم (٣\٢)دەموچاوی نوێ و وزی تازە و دەموچاوی تازە بێت من پێم خۆش نیە باسی نەوەی كۆن و نوێ بكەم بەڵام ناكرێت هەموو دەسەڵاتەكان لە گۆڕاندا قۆرغی نەوەی كۆن و موحافزكار و تەقلیدی بن." سەبارەت بە رۆڵ و پێگەی پارێزگاری سلێمانی لە رووداوەكاندا بەتایبەتیش لە ساختەكاریەكاندا عەدنان عوسمان پێی وایە "پارێزگاری ئێستای سلێمانی جیاوازی نیە لەگەڵ ئەوانەی پێشوترو لەكاتی هێرشكردنە سەر مەكۆی گۆڕان و بردنی سندوقەكانی دەنگدان و ئەو ساختەكاریەی لەهەڵبژاردن كرا ئەگەر من لەبری پارێزگاری ئێستای سلێمانی بومایە یا قبوڵم نەدەكرد و هەموو ڕێكارێكی پێویستی یاسایم دەگرتە بەر وەك سەرۆكی لیژنەی ئەمنی ، یادەسلەكاركێشانەوەم پێشكەش دەكرد ئێمە هیچمان نەكردووە بۆ پارێزگای سلێمانی وە ئەزمونێكی سەركەوتومان نەبووە لە بەڕێوەبردنی سلێمانی، ئەزمونی ئێمە لە ئیدارەدانی سلێمانی ئەزمونێكی شكستخواردوو بوو، من یەكێكم لەوانەی داوای كشانەوەی گۆڕان لەحكومەتی خۆجێی سلێمانی دەكەم چونكە نوێنەرەكانی گۆڕان لە ئاستی ئەو چاوەڕوانیە نەبوون بەتایبەت پارێزگاری سلێمانی كەدەبوو كاری گەورەی بكردایە لەكاتی هێرشكردنە سەر گۆڕان و ساختەكردنی هەڵبژاردن و بردنی سندوقەكان،بۆیە من هیچ جیاوازییەك نابینم لەنێوان ئەو برپسانەی ئێمە(پارێزگاری سلێمانی) لەگەڵ ئەو بەرپرسانەی پێشوتر سلێمانیان بەڕێوە بردووە بۆیە باشترین شت ئەوەیە گۆڕان بەشێك نەبێت لەم حكومەتە شكستخواردووە مادام نەیانتوانیوە ئەو بەرپرسارێتیە جێ بەجێ بكەن، وە باشترین شت ئەوەیە كە گۆڕان لەحكومەتی خۆجێی سلێمانی بكشێتەوە، چونكە من بەتەنها پەنجەی تۆمەت ئاڕاستەی یەكێتی ناكەم بەڵكو ئەدای لاوازی هەندێك لەبەرپسەكانی گۆڕان بەشێكە لەو دۆخەی ئێستا دروست بووە ." سەبارەت بە چارەنووسی رێكەوتنی نێوان گۆڕان و یەكێتیش عەدنن عوسمان دەڵێت "ڕێكەوتنی نێوان گۆڕان و یەكێتی كۆتایی هاتووە چونكە هەر لەسەرەتاوە تا ئێستا هیچ پابەندییك بەو ڕێكەوتنە نەبووە وە لەدیوی یەكێتیشدا هێشتا ئەو سەركردایەتیە نیە كە ئامادەی جێ بەجێكردنی ئەو ڕێكەوتنە بێت، بۆیە ئەو ڕێكەوتنە بە حوكمی كۆتایپێهێنراو دادەنرێت وە شتێك نیە لە ئێستادا لەنێوان گۆڕان و یەكێتی لەسەر بنەمای ئەو ڕێكەوتنە بێت، هەر ئەو كاتەی یەكێتی پشتی لەگۆڕان كرد و لەگەڵ پارتی ڕێكەوت بەتایبەت دوای بەشداریكردنی یەكێتی لە لیژنەی باڵای ڕیفراندۆم لەكاتێكدا بەپێی ڕێكەوتنەكە دەڵێت دەبێت لەڕێگای پەرلەمانەوە بێت بۆیە هیچ بڕگە و بەندێكی ئەو ڕێكەوتنە جێ بەجێ نەكراوە، ڕێكەوتنەكە پێش هەڵبژاردن و هێرشكردنە سەر گۆڕان كۆتایی هاتبوو ڕۆحی بەبەرەوە نەمابوو پێش هێرشەكەیان بۆسەر مەكۆی یەكێتی هێرشی ساختەكاری لەلایەن چەند سەركردایەتیەكی یەكێتیەوە درا كەبڕیاریان دا دەنگەكانی گۆڕان بۆخۆیان ببەن و دەنگەكانی خۆشیان بدەن بە گۆڕان، ڕەنگە لەچەند ڕۆژی داهاتوودا ئەگەر ئەنجامەكان بەتەواوی ڕابگەیەنرێت وە گوێ لەسكاڵای لایەنەكان نەگیرێت ئەوا ڕەنگە پەیوەندییەكان بگاتە ئاستی زۆر خراپ و مەترسیدار." دەقی چاوپێكەوتنەكە بۆ دەنگی ئەمریكا https://www.dengiamerika.com/a/kurdistan/4426537.html
(درەو میدیا): ئەندامێكی جڤاتی نیشتمانی بزوتنەوەی گۆڕان پێشنیازدەكات بزوتنەوەكەی ئەو رێككەوتنە سیاسییەی كە لەگەڵ یەكێتی نیشتمانی كردی و جێبەجێ نەكرا، بگوازێتەوە بۆ بەرهەم ساڵح سەرۆكی هاوپەیمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری. لە وتارێكدا كە لەژێر ناوی " یەكبون نەك لەتبون " نوسیویەتی و بۆ (درەو میدیا)ی ناردووە، عەبدولڕەزاق شەریف ئەندامی جڤاتی نیشتمانی بزوتنەوەی گۆڕان دەڵێ: ئەو رێككەوتنەی كە حەڤدەی ئەپرێل لە نێوان گۆڕان و یەكێتی ئیمزا كرا "دوا وێستگەی ژیانی سیاسی نەوشیروان مستەفا بو.. بەنرخترین میراتی نەوشیروان مستەفایە و مەیدانێكی فراوان و گرنگی بزوتنەوەكەشە، كە دەتوانێ بێ ئافات، جوڵەی سیاسی تیا بكات". لە بەشێكی تری وتارەكەیدا عەبدولڕەزاق شەریف نوسیویەتی: عیبرەت وەرنەگرتنی یەكێتی لە جێبەجێكردنی رێككەوتنەكە، هیچ لە بەهای ئامانج و بیری سیاسی و ناوەڕۆكی پرۆژەكە كەمناكاتەوە. وەك ئاماژەیەك بۆ بەرهەم ساڵح سەرۆكی هاوپەمانی بۆ دیموكراسی و دادپەروەری، دەڵێ" لە پشكی یەكێتی و یەكێك لە كارەكتەرە سەرەكییەكانی سەركردایەتی هاوبەش "كە تەنیا خاڵی جێبەجێكراوی رێككەوتنەكە بو" ئێستا رێبەرایەتی رێكخراوێك لە دەرەوەی یەكێتی دەكا، كۆڵەكەیەكی پتەوی بەرنامەی سیاسی هاوبەشی ئەندێشەی ئەپرێل و پرۆژە نوستوەكەیە، پلان و بەرنامەی بێگرێوگۆڵیشی بۆ جێبەجێكردنی هەیە". لە كۆتایی نوسینەكەیدا ئەو ئەندامەی جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوە گۆڕان باسلەوەدەكات، ئەركی پەلەی ئەم سەروەختەی پێكەوەیی بزوتنەوەی گۆڕان و هاوپەیمانێتییەكەی بەرهەم ساڵح، پێداچونەوە، بوژاندنەوە و جێبەجێكردنی رێككەوتنەكەی حەڤدەی ئەپرێلە، كە بە بۆچونی ئەو زیندوكردنەوەی ئەو رێككەوتنە "شەپۆل و تەوژمێكی گەورە لە گۆمی وەستاوی پرۆسەی سیاسی هەرێمدا، دروستدەكات و ئاسۆی تاریكی تونێلەكەش روناك دەكاتەوە". بەر لە دوو ساڵ و بەدیاریكراوی لە رۆژی 17-5-2016 یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و بزوتنەوەی گۆڕان بە ئامادەبوونی هەردوو كۆچكردوو جەلال تاڵەبانی و نەوشیروان مستەفا رێككەوتنێكی سیاسییان ئیمزا كرد، نزیكەی ساڵێك و حەوت مانگ دوای ئیمزاكردنی رێككەوتنەكە، بەهۆی جێبەجێنەكردنی بەندەكانییەوە، بزوتنەوەی گۆڕان رێككەوتنەكەی لەگەڵ یەكێتی سڕكرد، بەڵام هێشتا رێككەوتنەكە هاوشێوەی رێككەوتنی ستراتیژی نێوان یەكێتی و پارتی بەشێوەیەكی فەرمی هەڵنەوەشاوەتەوە. پارتی دیموكراتی كوردستان تاكە لایەن بوو دژی رێككەوتنە سیاسییەكەی نێوان یەكێتی و گۆڕان بوو، لەوبارەیەوە لە وتارەكەیدا عەبدولڕەزاق شەریف بە ئاماژەكردن بە تێكچونی پەیوەندییەكانی پارتی و یەكێتی دوای روداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەرەو ئەگەری رێككەوتنی نێوان گۆڕان و هاوپەیمانێتییەكەی بەرهەم ساڵح دەڵێ" ئەگەر پارتی ئاهێكی وەبەردا، هاتبێتەوە، زەحمەتە ئەمجارە هەمان سیناریۆ لەدژی ئەو رێككەوتنە دوبارە بكاتەوە".
راپۆرتی رۆژنامەوانی: نیاز عهبدوڵڵا بهڕێوبهری ناحییهی سیدهكان ئیحسان چهلهبی له مانگی ئازاری 2018 رایگهیاند "لە تشرینی دووەمی ٢٠١٧وە تورکیا ھێزی زیاتری ھێناوەتە دەشتی بەرازگرو خاڵی سنووری سەربازی نوێی دروستكردووهو، دەوڵەتی تورکیا بەقوڵایی ١٥ کیلۆمەتر لەناو خاکی ھەرێم لەماوەی ١١ی ئازاری ئەم ساڵهوه بنكهی سهربازی دامهزراندووه". بهڵام تهنیا دوای پێپهڕبوونی سێ مانگ بهسهر قسهكانی چهلهبی، وهزیری ناوخۆی توركیا سلێمان سۆیلۆ له2ی حوزهیران وتی "سەربازانی سوپای تورکیا 27 کیلۆمەتر چوونەتەناو خاکی هەرێمی کوردستان، ئێستاش نزیکن لەچیای قەندیل و پێشڕەوی دەکەن، پێشتر وتمان بەهەر رێگەیەک بێت دەچینە قەندیل ئەوەتا ئەمڕۆ ئێمە نزیکی قەندیلین". مێژووی بهزاندنی خاكی ههرێمی كوردستان لهلایهن دهوڵهتی توركیا، دهگهڕێتهوه بۆ سهرهتای ساڵانی نهوهدهكانی سهدهی رابردوو و قۆناغی شهڕی ناوخۆی نێوان پارتی دیموكراتی كوردستان و یهكێتی نیشتیمانی كوردستان، بهڵام بهدرێژایی 27ساڵی رابردوو هێندهی ئێستا سوپای توركیا بهو مهودای قوڵاییه نههاتۆته ناو خاكی ههرێم و بهوچڕییه بۆردوومانی گوندنشینانی نهكردووه. له 16ی ئازار ھێزەکانی پاراستنی گەل- ھ.پ.گ زانیاریارییان لهبارهی هاتنی سوپای توركیا بۆ ناوچهی برادۆست خستهڕوو و رایانگهیاند "تورکیا ھێزی زیاتری کۆکردۆتەوە بۆ داگیرکردنی ناوچەیەکی گەورەی کوردستان". چوار مانگ پێش ئهنجامدانی ههڵبژاردنهكانی 12ی ئایاری عێراق، رهجهب تهیب ئهردۆغان لهڕێگای وتارهكانییهوه ههڕهشهی هێرشكردنه سهر شنگال و قهندیلی كرد بهڕێككهوتنی دوولایهنهی نێوان حكومهتهكهی وعێراق بۆ رووبهڕووبوونهوهی پارتی كرێكارانی كوردستان-پهكهكه لهدوای ئهنجامدانی ههڵبژاردنهكان، بهڵام عێراق ههر جۆره رێككهوتنێكی هاوشێوهی رهتكردهوه. جهمیل خدر عهبدال بهرپرسی مهڵبهندی یهكێتی نیشتیمانی بههۆی بوونی یهكه سهربازییهكانی سوپای ئهمریكاو سوپای عێراق ئهوهی بهدوورزانی توركیا لهكاتی بوونی هێزهكانی لهنزیك قهندیل، لهم كاتهدا هێرش بكاته سهر شنگال و به (درهو میدیا)ی وت "چۆن لهمهنبهج بوونی ئهمریكی و فهرهنسییهكان وهڵامێكه بۆ هێرشهكانی توركیاو مهترسییهكان لهسهر رۆژئاوای كوردستان، لێرهش بوونی ئهمریكییهكان و سوپای عێراق ههمان پهیامه". كرمانج عیزهت قایمقامی قهزای سۆران لهدوای هاتنی سهربازانی سوپای توركیا لهڕۆژی 1ی حوزهیران بۆ گوندی بهرمیزهی سهر بهناحییهی سیدهكانی قهزای سۆران و بهربانگكردن لهگهڵ دانیشتوانی گوندهكه، به رادیۆ نهوای وت "ماوهی چهند مانگێكه سوپای توركیا بهقوڵایی 15 كیلۆمهتر هاتوونهته ناوخاكی ههرێم و لهبهرزاییهكانی پشت گوندی بهرمیزه جێگیربوون كه 500 مهتر لهگوندنشینان دوورن". سوپای توركیا لهناوچهی برادۆست كهماوهی ههشت مانگه تیایدا كاربۆ دروستكردنی بنكه سهربازییه نوێیهكانی دهكات، ناوچهیهكی شاخاوییهو بههۆی سروشتییهوه بهبوونی بێستان و رهزو باخ و بهخێوكردنی ههنگ ناسراوه، دهكهوێته سێ گۆشهی سنووری نێوان توركیاو ئێران و عێراق. لهسنووری ناحییهی سیدهكانی سهر بهقهزای سۆرانی پارێزگای ههولێره، سنوورهكهی "درێژدهبێتهوه له گهلی عهلی بهگهوه بۆ رۆژههڵاتی كوردستان بهرهو هێڵی شههیدان لهشهمزینان، بهدیوی رۆژههڵاتی كوردستان لهكێلهشین و بهدیوی باكووری كوردستان لهمهرزی زیت-هوه باشووری كوردستان بهیهكهوه دهبهستێتهوه". بههۆی شوێنی جوگرافییهوه ههر هێزێكی سهربازی لهوێ باڵا دهست بێت، دهتوانێت سێ گۆشهی سنووری نێوان عێراق و ئێران و توكیا كۆنتڕۆڵ بكات، كه ئامانجی حكومهتی توركیایه لهئێستادا. رەجەب تەیب ئەردۆغان بهبیانووی بوونی پهكهكه ئهو لهشكركێشییه بۆسهر باشووری كوردستان ئهنجام دهدات، بۆیه لهماوهی گفتوگۆیهكی لهگهڵ كهناڵهكانی وڵاتهكهی وتی "پێویستمان بە مۆڵەت نییە لە کەسەوە" ئەگەر "جوڵەیەک هەبێت دەستبەجێ دەچین، جا لە باکووری سوریا بێت یان لەباکووری عێراق". لهمانگی ئازاری ئهم ساڵ میدیا فهرمییهكانی حكومهتی توركیا بڵاویانكردهوه لهڕێگای بنكهیهكی فڕۆكهوانییهوه له چیای كۆلیتار كه دهكهوێته سنووری ناحییهی قهسرێی سهر به قهزای چۆمان، چاودێری سنوورهكان و جموجۆڵهكانی پهكهكه دهكهن بهمهودای 23 كیلۆمهتر. بهرپرسێكی یهكێتی نیشتیمانیش له ناوچهی برادۆست، كه نهیویست ناوی ئاشكرا بكرێت به (درهو میدیا)ی وت "له ههنگاوی دانانی بنكهی فڕۆكه بێ فڕۆكهوانهكهی توركیا له چیای كۆلیتار، پێشتر بههاوكاری حیزبی باڵادهستی ناوچهكه رێگای چیاكه بۆ سوپای توركیا به شۆفهڵ و ئامرازهكان پاككرانهوه تا سوپاكه بتوانن بنكهكهیان لهوێ جێگیربكهن، لهكاتی پێویستیش ئهو هێزه هاوكاری و رێنوێنی سوپای توركیا دهكات لهناچهكهو چهندجارێك سهربازانی تورك لهچیاكه بیندراون". بهڵام رێناس جانۆ ئهندامی ئهنجوومهنی نوێنهرانی عێراق لهفراكسیۆنی پارتی دیموكرات ههر هاوكارییهكی پارتی بۆ حكومهتی توركیا دژ به پهكهكه رهتكردهوهو به رادیۆ نهوای وت "پارتی ناچێته ناو هیچ رێككهوتنێكهوه دژ به پارتی كرێكارن بێت، ئهوهی توركیا له ههرێمی كوردستان دهیكات داگیركارییه". لهدوای رووداوی هاتنی سوپای توركیا بۆ گوندی بهرمیزه، سهرحهد وارتۆ وتهبێژی كۆما جڤاكێن كوردستان- كهجهكه رهخنهی لهسیاسهتی حكومهتی ههرێمی كوردستان گرت و وتی "سیاسەتی حكومەتی ههرێم هەمان سیاسەتی پارتییە لەبەرامبەر هاتنی سوپای توركیا". سهرحهد وارتۆ پارتی بههاوكاریكردنی توركیا تۆمهتباركردو وتی "لەشکرکێشی سوپای تورکیا بۆ باشووری كوردستان بەهاوکاریی هەندێک هێزی نێودەوڵەتی و ههرێمی و بێدەنگی و بێهەڵوێستی هەندێک هێزی کوردی ئەنجام دەدرێت" كه ئامانج لێی "هێرشکردنە سەر گەریلاکانی پارتی كرێكارانه له قهندیل". دوای رووداوی هاتنی سوپای توركیا بۆناو گوندی بهرمیزه كه دانیشتوانی زیاتر له 200 خێزانن، جگه لهههڵوێستی چهند حیزبێك هیچ ههڵوێستێكی فهرمی حكومهتی عێراق و حكومهتی ههرێمی بهدوادا نههات بهتایبهت پارتی دیموكرات كه فهرمانڕهوایی ئهو ناوچانه لهژێر باڵادهستی حیزبی ئهودایه. حكومهتی عێراق لهكاتی هاتنی سوپای توركیا بۆ ناحییهی بهعشیقهی سهر بهپارێزگای موسڵ لهساڵی 2015، دژ بههاتنی سوپا له12ی كانونی یهكهمی ئهو ساڵه ناڕهزایی فهرمی ئاراستهی ئهنجوومهنی ئاسایشی نێودهوڵهتی كرد، بهڵام لهبابهتی ئیستای لهشكركێشی توركیا بۆناو خاكی ههرێم هیچ ههڵوێستێكی فهرمی نییه. ئهوكات حهیدهر عهبادی سهرۆك وهزیرانی عێراق وتی "بوونی هێزه سهربازییهكانی توركیا لهناو خاكی عێراق پێشێلكاری سهروهری خاكی عێراقه لهلایهن توركیاوه". رهجهب تهیب ئهردۆغانیش لهبهرامبهردا وتی "ئهو هێزانه ماوهیهكی زۆره بهڕێككهوتنی پێشوهخته لهگهڵ ههرێم لهباكوور ههن". ئهوكاتیش پارتی دیموكرات تۆمهتباركرا بهكردنهوهی دهروازه سنوورهكان بۆ سوپای تۆركیا تابهرهو بهعشیقه بهسوپاوه بڕۆن، بۆیه مهسعود بارزانی هاته وهڵام و وتی "ئهو هێزانه بهڕێككهوتن لهگهڵ ههرێم بۆ راهێنانی سهربازی ههن و ههرێم بهرپرسهو رێگا نادات بهپێشێلكردنی سهروهری خاكی عێراق". بهپێچهوانهی ههڵوێستی مهسعود بارزانی لهچوونی سوپای توركیا بۆ بهعشیقه، سهرهڕای بینینی چهندین باڵیۆزو كونسوڵ و شاندی وڵاتان لهماوهی ئهم ههفتهیهكدا، بهڵام لههیچ كاردانهوهیهكدا بارزانی ناڕهزایی خۆی و حیزبهكهی دژ بهزیادبوونی سوپاو بوونی سهربازانی توركیا لهناوچهی باڵادهستی فهرمانڕهوایی حیزبهكهی دهرنهبڕیوه. موختاری گوندی بهرمیزه عهبدولڕهزاق ئهحمهد به رادیۆی دهنگی ئهمریكای راگهیاند "سوپای توركیا 20 كیلۆمەتر هاتۆتە ناو خاكی هەرێم و ناكشێتەوە بارەگای لهههموو ئهو ناوچانە داناوه". روونیكردهوه ئهوان وهكو خهڵكی ناوچهكه لهبهر سوپای توركیا ژیانیان نهماوهو شەڕی توركیایان پێ ناكرێت. وتیشی "تاحكومەتی هەرێم و حكومەتی عێراق تەداخول نەكهن باوەڕ ناكەین ئەوان بكشێنەوە، چونكه پشتەوەی گوندەكەمان هەمووی لەدەست توركیایەو پێشتر پەكەكەی لێبووە، بەڵام ئێستا لەوێ نین". بۆردوومانهكانی سوپای توركیا لهبهرهبهیانی 22ی ئازار لهگوندەكانی ماونان و وەسان و سەركان-ی سهر به قهزای چۆمان بووه هۆی شههیدكردنی چوار هاووڵاتی مهدهنی، كه دواتر بهپێی وتهی خێزانی شههیدهكان راپۆرتی پزیشكی هۆكاری شههیدكردنیان گۆڕاوه بۆ رووداوی تهقینهوهی مین. رۆژانی 5و6ی نیسان توركیا ناوچهكانی ئامێدی و سیدهكان و شێلادزێی بهچڕی بۆردوومانكرد و بریندار و شههیدی لێكهوتهوه، ئهوكات بهرپرسانی ئیدرای ناوچهكه رایانگهیاند "زیاتر له 100خێزان ئاواره بوون و نزیكهی 20 گوندیش چۆڵكراون". فهرهج رێكانی بهرپرسی كۆمیتهی یهكێتی نیشتیمانی له شیلادزێ ئهوكات به (درهو میدیا)ی راگهیاند "سوپای توركیا هێزهكانی لهناوچهی شیلادزێ لهشوێنێكهوه بۆ شوێنێكی تر دهگوازێتهوهو دهبابه دههێنێت و مودهڕهعه دهگهڕێنێتهوه، سهربازهكانیشی بهپاس دێن و ئاڵوگۆڕیان پێدهكرێت، نازانین ژمارهی سهربازو دهبابهكانیان چهندن بهڵام رۆژانه زیاتردهبن و لهبۆردوومانهكانیش گوندنشینان بهئامانج دهكرێن". بێدهنگی حكومهتی ههرێم لههاتنه ناوهوهی سوپای توركیا بهرهو شارهكانی ههرێم لهكاتێكدایه، ساڵی 2003 پهرلهمانی كوردستان بڕیاری ژماره 37ی تایبهت بهدهرچوونی سوپای توركیای لهناو خاكی ههرێمی كوردستان دهركردووه. رێكخراوی ئینهف بۆ بهرگریگرن لهئازادی رۆژنامهوانی و مافهكانی مرۆڤ، بۆجێبهجێكردنی بڕیاری ژماری 37ی 2003ی پهرلهمان و داواكردن لهحكومهت تا "فهرمان بهردهركردنی ئهوهێزه داگیركارهی دهوڵهتی توركیا" بكات، لهمانگی ئازاری ئهم ساڵ 10ههزار و 400 واژووی كۆكردهوهو پێشكهش بهپهرلهمان و ئهنجوومهنی وهزیرانی كرد. هێمن مامهند سهرۆكی رێكخراوهكه به(درهو میدیا)ی راگهیاند "واژووهكانمان پێشكهش كردووه، بهڵام ئهوان تائیستا ههڵوێستێكی كردهییان نهبووه، بۆیه لهڕۆژانی داهاتوو رێگای فشاری تر دهگرینهبهر". جگه لهداواكاری 13پهرلهمانتارهكهی كوردستان له1ی حوزهیران بۆبهستنی دانیشتنێكی نائاسایی لهپهرلهمانی كوردستان سهبارهت بههاتنی سوپای توركیاو جێبهجێكردنی بڕیاری ژماره 37، رۆژی4ی حوزهیران "بهرهی رووبهڕووبوونهوهی داگیركاری توركیا" راگهیهندراوێكیان بڵاوكردهوهو وتیان "دهوڵهتی توركیا پرۆسهی داگیركردنی شاراوهو ناڕاستهوخۆی باشووری گهیانده پرۆسهیهكی ئاشكرا".
(درەو میدیا): وەزیری دەرەوەی توركیا ڕایدەگەیەنێت، لەلایەن چەند گروپێكی ناو یەكێتی و بزوتنەوەی گۆڕانەوە پشتیوانی پەكەكە كراوە و بەوهۆیەوە توانیویانە دابەزنە ناو شاری سلێمانی، دەشڵێت، توركیا و ئەمریكا و بەغدا و هەولێر، دژی پەكەكەن. بە گوێرەی هەواڵێكی ئاژانسی ئەنادۆڵی توركیی، مەولود چاوش ئۆغڵۆ وەزیری دەرەوەی توركیا لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ئاشكرایكردووە، وەزیرێكی حكومەتی هەرێمی هەرێمی كوردستان كە سەر بە پارتەكەی تاڵەبانی بووە، پێی ڕایگەیاندووە، گروپێك لەناو حزبەكەی (یەكێتی نیشتمانی كوردستان)، پشتیوانیان لە پەكەكە (پارتی كرێكارانی كوردستان) كردووە، كە وەك چاوش ئۆغڵۆ لەزاری وەزیرەكەی (یەكێتی)یەوە، وتویوتی، كە ئەوان دژی بوون و ئێستا باجی ئەو هاوكارییانە دەدەن. ئۆغلۆ لەزاری وەزیرەكەی (یەكێتی)یەوە، ئەوەشی وتوە، پەكەكە ڕێنمایی دەداتە سەركردایەتی حزبەكەی ئێمە (یەكێتی) و ئێستا هەڕەشەیان لێدەكات، وەزیری دەرەوەی توركیا جەختی لەوەشكردوە، لەلایەن چەند گروپێكی ناو یەكێتی و بزوتنەوەی گۆڕانەوە پشتیوانی پەكەكە كراوە و بەوهۆیەوە توانیویانە دابەزنە ناو شاری سلێمانی. سەبارەت بە دۆخی (مەنبەج)یش، ئۆغڵۆ ڕایگەیاندوە، هەماهەنگییەكان چوارقۆڵی دەبن و توركیا و ئەمریكا و بەغدا و هەولێر پێكەوە دژی پەكەكەن.
