(درەو میدیا): وەزیری دەرەوەی توركیا ڕایدەگەیەنێت، لەلایەن چەند گروپێكی ناو یەكێتی و بزوتنەوەی گۆڕانەوە پشتیوانی پەكەكە كراوە و بەوهۆیەوە توانیویانە دابەزنە ناو شاری سلێمانی، دەشڵێت، توركیا و ئەمریكا و بەغدا و هەولێر، دژی پەكەكەن. بە گوێرەی هەواڵێكی ئاژانسی ئەنادۆڵی توركیی، مەولود چاوش ئۆغڵۆ وەزیری دەرەوەی توركیا لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ئاشكرایكردووە، وەزیرێكی حكومەتی هەرێمی هەرێمی كوردستان كە سەر بە پارتەكەی تاڵەبانی بووە، پێی ڕایگەیاندووە، گروپێك لەناو حزبەكەی (یەكێتی نیشتمانی كوردستان)، پشتیوانیان لە پەكەكە (پارتی كرێكارانی كوردستان) كردووە، كە وەك چاوش ئۆغڵۆ لەزاری وەزیرەكەی (یەكێتی)یەوە، وتویوتی، كە ئەوان دژی بوون و ئێستا باجی ئەو هاوكارییانە دەدەن. ئۆغلۆ لەزاری وەزیرەكەی (یەكێتی)یەوە، ئەوەشی وتوە، پەكەكە ڕێنمایی دەداتە سەركردایەتی حزبەكەی ئێمە (یەكێتی) و ئێستا هەڕەشەیان لێدەكات، وەزیری دەرەوەی توركیا جەختی لەوەشكردوە، لەلایەن چەند گروپێكی ناو یەكێتی و بزوتنەوەی گۆڕانەوە پشتیوانی پەكەكە كراوە و بەوهۆیەوە توانیویانە دابەزنە ناو شاری سلێمانی. سەبارەت بە دۆخی (مەنبەج)یش، ئۆغڵۆ ڕایگەیاندوە، هەماهەنگییەكان چوارقۆڵی دەبن و توركیا و ئەمریكا و بەغدا و هەولێر پێكەوە دژی پەكەكەن.    

درەو میدیا: لەدوای هەڵبژاردنی 12ی ئایاری 2018 و دەرئەنجامەكانی كاریگەری لەسەر حزبەكان درووست كردووەو لە پێناو خۆ رێكخستنەوەو ئامادەكاری بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان، كۆمەڵێك گۆڕانكاری ناوخۆیی دەكەن.  یەكێتی نیشتمانی كوردستان دەیەوێت گۆڕانكاری لە مەڵبەند و دامەزراوەكانی حزبەكەدا بكات و لە دواهەمین كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتیدا تاوتوێی ئەو گۆڕانكاریانە كراوە و بەڵام بڕیاری كۆتایی لەسەریان نەدراوە. بەپێی زانیاریەكانی " درەو میدیا" گۆڕانكارییەكانی یەكێتی بەمشێوەیەیە:  •    رابەری سەید ئیبراهیم لە بەرپرسی مەڵبەندی كۆیەوە دەگوازرێتەوە و دەكرێتە لێپرسراو یاخود سەرپەرشتیاری مەكتەبی راگەیاندنی یەكێتی كە ئێستا  ئەو مەكتەبە لەلایەن قادر عەزیز ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی  بەڕێوەدەبرێت و بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتیش دەبێت ئەو كەسەی بەرپرسی مەكتەبی راگەیاندن وەردەگرێت ئەندامی مەكتەبی سیاسی بێت، بۆیە پێ دەچێت رابەری سەید برایم بكرێتە جێگری لێپرسراوی مەكتەبی راگەیاندن. * عوسمان بانی مارانی وەک لێپرسراوی مەڵبەندی کۆیە دەستنیشانکراوە •    عەبدولڕەزاق فەیلی دەكرێتە بەرپرسی كاروباری مەكتەبی سیاسی یەكێتی. •    سامان گەرمیانی  دەكرێتە بەرپرسی مەڵبەندی گەرمیانی یەكێتی. •    هەڵۆ پێنجوێنی بۆ بەرپرسی مەڵبەندی شارەزوور  •    سیروان كوێخا نەجم بۆ بەرپرسی مەڵبەندی چەمچەماڵ  •     بەرزان ئەحمەد كوردە بۆ شوێنی د. جوان ئیحسان سەرۆكی بۆردی لاوان و رێكخراوە ناحكومییەكان. زانیارییەكان ئاماژە بەوەشدەكەن كە پارتی دیموكراتی كوردستانیش سەرقاڵی ئاڵوگۆڕی پۆستە حیزبیەكانی دەڤەری سلێمانی – هەڵەبجەیە. زانیارییەكان ئاماژە بە گۆڕینی ئەدهەم بارزانی بەرپرسی ئەنجومەنی سەركردایەتی ئەو حزبە دەكەن لە سلێمانی و هەڵەبجە بەڵام هێشتا زانیارییەكان پشتراست نەكراونەتەوە، هاوكات  سەعید ئاغا بەرپرسی لقی 4 ی سلێمانی پارتی بە  ئالان حەمە سەعید ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی سلێمانی دەگۆڕێت و فازل بەشارەتی بەرپرسی لقی هەڵەبجەی پارتیش دەگۆڕدرێت بە بەسام عەلی كادری پێشكەوتووی پارتی . بەپێی زانیاریەكانی درەو میدیا هەریەك لە هاوپەیمانی بۆ دیموكراتی و دادپەروەری و بزووتنەوەی گۆڕان و یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان گۆڕانكاری لە پۆستە حزبیەكانیان دەكەن.  هاوپەیمانی بڕیارە لە گۆڕانكاری پۆستی دەڤەرەكان و دامەزراوەی هەڵبژاردن و  راگەناندنەكەیدا بكات، بڕیارە بزووتنەوەی گۆڕانیش لە گۆڕانكاری لە بەرپرسی هەندێك لە ژوورەكان و باژێروانەكان دەكات و بەتایبەتیش شیخ هیمداد بەرپرسی ژوری پەیوەندیە سیاسیەكانی بزوتنەوەی گۆڕان دەستی لە كاركێشاوەتەوەو شوێنەكەی پڕدەكرێتەوە.  یەكگرتووی ئیسلامی كوردستانیش گۆڕانكاری لە هەندێك لە پۆستەكانیدا دەكات بە تایبەتیش قسە لەسەر ئاڵوگۆڕی پۆستەكانی بەرپرسی مەڵبەندەكانی چەمچەماڵ  و رانیەو گەرمیاندا دەكرێت. 

درەو میدیا:  سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان پێشنیازی پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق بۆ مەسعود بارزانی دەكات و ئەویش ڕەتیدەكاتەوە. ڕۆژنامەی حەیاتی چاپی لەندەن لە ژمارەی ئەمڕۆیدا و لەزاری دوو سەركردەی باڵای پارتیەوە كە ناوەكانی ئاشكرانەكردون، بڵاویكردوەتەوە، لە كۆبونەوەی ئەم دواییەی سەركردایەتی حزبەكەیاندا، پێشنیازی پۆستی سەرۆك كۆماری عێراقیان بۆ مەسعود بارزانی سەرۆكی حزبەكەیان كردوە، بەڵام ناوبراو ڕەتیكردوەتەوە. ئەو دوو سەركردەیەی پارتی هۆكاری ڕەتكردنەوەی پۆستی سەرۆك كۆماریان لەلایەن بارزانیەوە بۆ ئەوە گەڕاندوەتەوە، ناوبراو ئامانجی بەدەستهێنانی مافەكانی گەلی كوردە نەك گەڕان بەدوای پۆستدا. پێشنیازكردنی ئەو پۆستە لە كاتێكدایە، بەپێی دابەشكارییەكانی نێوان یەكێتی و پارتی لە هەرێمی كوردستان و عێراق، لە ماوەی سێ‌ خولی ڕابردوو كە 12 ساڵ دەكات، پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق لای یەكێتی نیشتمانی كوردستان بووە و پۆستی سەرۆكی هەرێمیش لە دەستی پارتی دیموكراتی كوردستاندا بووە. لە دوای هەڵبژاردنەكانی 12ی ئایاری ڕابردووی پەرلەمانی عێراق بەرپرسانی پارتی لە چەندین بۆنەی جیاوازدا خواستی حزبەكەیان بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆك كۆماری عێراق نەشاردوەتەوە و بە مافی خۆیانی دەزانن، یەكێتی نیشتمانی كوردستانیش بەردەوام جەخت لەوەدەكات كە ئەو پۆستە بە ماف و ئیستحقاقی خۆی دەزانێت و بۆ وەرگرتنی پۆستەكەش زیاد لە كاندیدێكی هەیە.        

ماوەیەكە رۆژنامەی ئاوێنە بە قۆناغێكی سەختی داراییدا تێپەردەبێت و چیتر رۆژنامەكە ناتوانێت درێژەی بە كاكردن بدات و بە شێوەیەكی كاتی رادەگیرێت. رۆژنامەی‌ ئاوێنە پاش 12 ساڵ‌ بەردەوام بون‌ و بڵاوكردنەوەی‌ 927 ژمارەی‌ 20 لاپەڕەیی‌، بەهۆی‌ قەیرانی‌ داراییەوە ناتوانێت بەردەوام بێت‌و بەشێوەیەكی‌ كاتی‌ رادەگیرێت. رۆژنامەكە بڵاویكردوەتەوە، لەماوەی‌ چوار ساڵی‌ رابردودا كە ئاوێنە بەقەیرانێكی‌ سەختی‌ داراییدا تێپەڕیوە، چەندان پێشنیاری‌ هاوكاری‌ كردن‌و پێدانی‌ پارەی‌ زۆری‌ بەشێوەی‌ ژێر بەژێر‌و شاراوە رەتكردوەتەوەو راگرتنی‌ رۆژنامەكەی‌ لەتەسلیم كردنی‌ بەلایەن‌و بەرپرسانی‌ سیاسی‌ پێباشتر بوە. ئاوێنە وەك میدیایەكی‌ تەواو سەربەخۆ نەیویستوە زمانحاڵی‌ هیچ دەسەڵاتێكی‌ سیاسی‌‌ و هیچ دەسەڵاتێكی‌ سەرمایە‌ و بازرگانی‌ بێت‌ و لە چاویلكەی‌ بەرژەوەندی‌ ئەوانەوە لە روداوەكان بڕوانێ‌‌ و بەپێی‌ خواستی‌ ئەوان روماڵیان بكات. لە ئەمڕۆشەوە ئاوێنە بەپێی‌ گرێبەستێك كە لەگەڵ‌ كونسوڵخانەی‌ گشتی‌ ئەمەریكا لە هەولێر ئەنجامیداوە، 8 ژمارەی‌ 8 لاپەڕەیی‌ تایبەت بە هەڵبژاردنەكانی‌ عێراق‌ و كوردستان بڵاودەكاتەوە. لە كاتێكیشدا كە رۆژنامەی‌ ئاوێنە رادەگیرێت، ماڵپەڕی‌ ئاوێنە بەردەوام دەبێ‌‌ و هەوڵدەدات لە ئایندەیەكی‌ نزیكدا بە دیزاینێكی‌ نوێ‌‌ و بەشێوازی‌ كاركردنێكی‌ نوێوە، بەرهەمەكانی‌ پێشكەش بكات.  

(درەو میدیا): " ئەوانەی دوێنێ دژی سەدام حوسێن شەڕیان دەكرد بۆ ئازادیی كوردان، ئەمڕۆ خۆیان كوردان دەچەوسێننەوە. كوردانی ئازادیخواز دەكوژن. رۆژنامەنوسان دەكوژن. شەڕی ناوخۆیان كردوە و كەس سزانەدرا، كورد لێیان خۆش بو بەو مەرجەی دەست بۆ خوێنی كورد نەبەنەوە، بەڵام دەیان خۆپیشاندەریان كردە قوربانیی و چوار رۆژنامەنوسیان كوشتن. لە ریفراندۆمدا ئەوەی رەخنەی گرت بە خائینیان دانا" ئەمە بەشێك بوو لە وتاری رۆژنامەنووس كەمال چۆمانی كە لەپەرلەمانی ئەوروپا و لە كۆنفرانسی سییەمین ساڵەی خەڵاتی ساخارۆف پێشكەشی كرد. كەمال چۆمانی لە پەیجی تایبەتی خۆی سەبارەت بە وتارەكەی لە پەرلەمانی ئەوروپا نوسیویەتی" رۆژی ٤ و ٥ی حوزەیران لە كۆنفڕەنسی سییەمین ساڵەی خەڵاتی ساخرۆف بەشدار بوم كە تێیدا لەبارەی رەوشی ئازادیی رادەربڕین و ئازادیی سیاسیی و بارودۆخی سیاسیی لە هەرێمی كوردستان قسەمكرد، لە كۆنفڕەنسێكی وادا، دەرفەتی ئەوەم پێدرا نەك هەر دۆخی دژواری ئازادیی قسەكردن و ئازادیی سیاسیی لە هەرێمدا باسبكەم، بەڵكو باسی ئەو هەڕەشە و فشارانەشم كرد كە لەسەر خۆشم بونە.  چۆمانی ئاماژە بەوەش دەكات" ئەمەم كردە دەستپێكی باسكردنی ئەو پێشێلكارییانەی بەرانبەر رۆژنامەنوسان و ئازادیخوازان و ئازادیی سیاسیی دەكرێت، تا دەگاتە تەزویری ئینتیخابات و كۆنترۆڵكردنی نەوت و تەقەكردن لە بارەگای حیزبی ئۆپۆزسیۆن. باسم لە میلیشیا و ئاسایشی حیزبی كرد. بە نمونە باسم لەوە كرد چۆن رۆژنامەنوسێك لەسەر تەنزێكی سیاسیی تیرۆركرا. چۆن دوای دوای لە خۆپیشاندان داواكانی گەل نەبیستران و رۆژنامەنوسان لێیان درا و خۆپیشاندەران كوژران و بریندار كران. بێگومان باسی داخستنی پارلەمان و خۆسەپاندن و ویستی تاكڕەوییانەم كرد: دەقی نوسینەكەی كەمال چۆمانی  لە پارلەمانی ئەوڕوپا باسی چیم كرد؟ رۆژی ٤ و ٥ی حوزەیران لە كۆنفڕەنسی سییەمین ساڵەی خەڵاتی ساخرۆف بەشدار بوم كە تێیدا لەبارەی رەوشی ئازادیی رادەربڕین و ئازادیی سیاسیی و بارودۆخی سیاسیی لە هەرێمی كوردستان قسەمكرد.  لە كۆنفڕەنسێكی وا دا، دەرفەتی ئەوەم پێدرا نەك هەر دۆخی دژواری ئازادیی قسەكردن و ئازادیی سیاسیی لە هەرێمدا باسبكەم، بەڵكو باسی ئەو هەڕەشە و فشارانەشم كرد كە لەسەر خۆشم بونە. لە ماوەی ١٠-١٥ دەقیقەدا، دەبێت زۆر كورت قسەبكەیت. بۆ منیش كورت قسەكردن زەحمەتە بەتایبەت كاتێك بە زمانی داییك قسەناكەیت و یەك دونیا شتیشت لە هەگبە دایە دەتەوێت بەو ئامادەبوانەی بگەیەنی كە زۆربەیان ئەندام پارلەمانی ئەوڕوپا، چالاكانی داكۆكیكردن لە ئازادیی و دیموكراسیی و مافی مرۆڤ، وەرگرانی خەڵاتی ساخرۆفن لە ٣٠ ساڵی رابردودا. بە كورتی گوتم لە مێژودا، كورد خەباتێكی دورودرێژی بۆ ئازادیی كردوە. لە پێناو ئەو خەباتە بۆ ئازادیی و دیموكراسییدا، روبەڕوی جێنۆساید و قەتڵوعام بۆتەوە. ئەو خەباتە ئێستاش بەردەوامە؛ لە ئێران كوردان مافیان نییە و رامین پەناهی چاوەڕیی مەرگ دەكات. لە توركیا بەربژێری سەرۆكایەتیی هەدەپە لە زیندانە. لە سوریا بەشار ئەسەد بەر لە هەر نەتەوەیەك قەتڵوعامی كوردی كرد. بەڵام لە هەرێمی كوردستاندا، لە ١٩٩١ دۆخەكە گۆڕاوە. لە ٢٠٠٣ەوە بەڕەسمیی لەلایەن عێڕاق و كۆمەڵگای نێودەوڵەتییەوە دان بە فیدراڵیی هەرێمی كوردستان نراوە. بەڵام تراژیدیاكە ئەوەیە، ئەوانەی دوێنێ دژی سەدام حوسێن شەڕیان دەكرد بۆ ئازادیی كوردان، ئەمڕۆ خۆیان كوردان دەچەوسێننەوە. كوردانی ئازادیخواز دەكوژن. رۆژنامەنوسان دەكوژن. شەڕی ناوخۆیان كردوە و كەس سزانەدرا، كورد لێیان خۆش بو بەو مەرجەی دەست بۆ خوێنی كورد نەبەنەوە، بەڵام دەیان خۆپیشاندەریان كردە قوربانیی و چوار رۆژنامەنوسیان كوشتن. لە ریفراندۆمدا ئەوەی رەخنەی گرت بە خائینیان دانا. ئەمەم كردە دەستپێكی باسكردنی ئەو پێشێلكارییانەی بەرانبەر رۆژنامەنوسان و ئازادیخوازان و ئازادیی سیاسیی دەكرێت، تا دەگاتە تەزویری ئینتیخابات و كۆنترۆڵكردنی نەوت و تەقەكردن لە بارەگای حیزبی ئۆپۆزسیۆن. باسم لە میلیشیا و ئاسایشی حیزبی كرد. بە نمونە باسم لەوە كرد چۆن رۆژنامەنوسێك لەسەر تەنزێكی سیاسیی تیرۆركرا. چۆن دوای دوای لە خۆپیشاندان داواكانی گەل نەبیستران و رۆژنامەنوسان لێیان درا و خۆپیشاندەران كوژران و بریندار كران. بێگومان باسی داخستنی پارلەمان و خۆسەپاندن و ویستی تاكڕەوییانەم كرد.  ئەركی ئازادیخوازان و دیموكراسیخوازانە لە هەركوێیەك بن، روی راستەقینەی ئەوانە نیشانبدرێت كە مافەكانی ئینسان پێشێلدەكەن و ئازادییەكان بەرتەسكدەكەنەوە و روبەڕوی ئازادیی سیاسیی دەبنەوە و ریفۆرم ئەنجامنادەن.  من لە دامەزراوەی هامبۆڕگ بۆ داكۆكیكردن لە ئازادیی سیاسیی بۆ ماوەیەك دەمێنمەوە، ئەوە بە ئەركی خۆم دەزانم تا پێم دەكرێت دەنگی كپكراوی ناوخۆ بە دونیا بگەیەنم.  باسم لەو ئالنگارییانە كرد كە لەپێش هەرێمی كوردستانن تا هەڵبژاردنی داهاتوی هەرێمی كوردستان كە ئەگەر هێزە میلیشیاكانی حیزب بەنیشتیمانیی و بەدامەزراوەیی نەكرێن، مەترسیی لەسەر هەرێمی كوردستان زیاتر دەبن. داواشم كرد یەكێتیی ئەوڕوپا فشارەكانی بۆ ئەو مەبەستە زیاتر بكات و لە هەڵبژاردنی داهاتوشدا هەوڵبدات هەڵبژاردن پاك و ئازاد بێت تا خەونی دیموكراسیی چیتر نەدزرێت.  

" خه‌ڵكی شەنگال و ئێزیدییه‌كان زۆر خۆشحاڵن كه‌ ئه‌مریكییه‌كان هاتوونه‌ته‌ شنگال و له‌وێ جێگیربن" ئەمە وتەی جه‌میل خدر عه‌بدال به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان له‌ شەنگالە.  رۆژی 1ی حوزه‌یران یه‌كه‌یه‌كی سه‌ربازی سوپای ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا به‌ یاوه‌ری سوپای عێراق له‌ لوتكه‌ی چل مێرای چیای شەنگال جێگیربوو، هاتنی هێزه‌ ئه‌مریكییه‌كه‌ به‌ دوای خۆیدا لێكدانه‌وه‌ی سیاسی و سه‌ربازی جیاوازی بۆ كرا.     جه‌میل خدر عه‌بداڵ به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان له‌ شنگال دەڵێت هێزێكی ئه‌مریكی له‌ ستراتیژیییترین شوێنی ناوچه‌ی شەنگال جێگیربوون، تائێستا دڵنیانین له‌ مانه‌وه‌ی درێژخایه‌نی هێزه‌كه.‌ به‌ڵام داعش له‌ ناوچه‌كه‌ ماوه‌ به‌ تایبه‌ت له‌ به‌عاج و جزیره‌، زانیارییه‌كانیش ئه‌وه‌ن كه‌ هه‌ڵمه‌ت ده‌ست پێكراوه‌، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ فڕۆكه‌ بۆردوومانی پاشماوه‌كانی ده‌كات له‌ رۆژئاوای كوردستان و له‌ دیوی عێراق. هه‌ماهه‌نگیش له‌ نێوان سوپای سوریای دیموكرات-هه‌ده‌سه‌ و سوپای عێراق به‌ هاوكاری ئه‌مریكییه‌كانه‌ و تا ئوم زێدان ناوچه‌ی‌ به‌عاج له‌ سنوری نێوان رۆژئاوا و عێراق بچنه‌ خواره‌وه‌ و هه‌موو ناوچه‌كه‌ پاكده‌كه‌نه‌وه‌. پلانه‌كه‌ وایه‌ دواتر سوپای عێراق تۆكمه‌ بكه‌ن و جێگیری بكه‌ن و رێگا به‌ تیرۆریسته‌كان نه‌ده‌ن له‌ نێوان هه‌ردوو سنوور هاتوچۆ بكه‌ن و دۆخی ئه‌منی بشێوێنن. لەبارەی ئەوەی  بوونی ئه‌مریكا چ په‌یامێكی سیاسی و سه‌ربازییه‌ هەیە، جه‌میل خدر عه‌بدال پێی وایە چۆن له‌ مه‌نبه‌ج بوونی ئه‌مریكی و فه‌ره‌نسییه‌كان وه‌ڵامێكه‌ بۆ هێرشه‌كانی توركیا و مه‌ترسییه‌كان له‌سه‌ر رۆژئاوای كوردستان، لێره‌ش بوونی ئه‌مریكییه‌كان و سوپای عێراق هه‌مان په‌یامه‌.      دەشڵێت: هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وه‌ش نازانین ئه‌و جێگیربوونه‌ی ئه‌مریكییه‌كان كاتییه‌ یان درێژخایه‌ن‌، به‌ڵام خه‌ڵكی شنگال و ئێزدییه‌كان زۆر خۆشحاڵن كه‌ ئه‌مریكییه‌كان هاتوونه‌ته‌ شەنگال و له‌وێ جێگیربن.

(درەو میدیا): "هێزەكانمان پێشڕەوی گەورەیان كردووە لەناوچەی خواكورك" ئەمە قسەی سلێمان سۆیلۆ وەزیری ناوخۆی توركیایە. لە دیدارێكدا لەگەڵ رۆژنامەنوسانی ئاژانسی ئەنادۆڵی وڵاتەكەی، سلێمان سۆیلۆ وتی: چیای قەندیل بوەتە پەناگەی پەكەكە.  وەزیری ناوخۆی توركیا رایگەیاند" قەندیل ئامانجێكی دورمەودا نییە بەلای ئەوانەوە، هێزەكانی توركیا لە ناوچەی خواكورك پێشڕەوی گەورەیان كردووە و قەندیل دەكەن بە ناوچەیەكی ئارام بۆ ئاسایشی توركیا". قسەكانی وەزیری ناوخۆی توركیا هاوكاتە لەگەڵ جموجوڵە ئاشكراكانی سوپای توركیا لە ناوچەی سیدەكانی سەربە پارێزگای هەولێر، كە لە هەرێمی كوردستان شەپۆلێك ناڕەزایەتی بەدوای خۆیدا هێنا.  

راپۆرتی/ محەمەد رەئوف " عێراق توشی كێشەیەكی زۆر گەورەی ئاو دەبێت لە داهاتوودا، لەو لاوە توركیا پرۆژەی گاپی هێناوەتە پێشەوە كە 22 بەنداو لەسەر ئاوی دیجلەو فورات درووست دەكات كە لە داهاتوودا كۆنترۆڵی ئاوی فورات دەكات و ئەو ئاوەی كە دێتە عێراقەوە زۆرزۆر كەم ئەبێتەوە، تەنها توركیا نیە لە هەوڵی ئەوەدایە كۆنترۆڵی ئاوەكان بكات بە گوێرەی ئەو زانیاریەكان، ئیران حیسابی ئەوەی كردووە 21 روباری گەورەو بچوك دەڕژێتە ناو خاكی عێراقەوە، پلانی بۆ هەموویان داناوە بۆ ئەوەی كۆنترۆڵیان بكات نزیكترین نمونەیان ئەو ئاوەی كە لەسەردەشتەوە دێت بۆ دوكان، شارەزایانی ناردووە كە چۆن بەنداوی لەسەر درووست بكەن بۆ ئەوەی ئاو نەیەت بۆ دیوی ئێمە" ئەمە وتەی نەوشیروان مستەفایە كە لەبەردەن ئەندامانی ئەنجومەنی شارەوانیەكانی پارێزگای سلێمانی دوای هەڵبژاردنیان لە ساڵی 2000 كردونی، نەوشیروان مستەفا ئەو كات دركی بە مەترسیەكانی كێشەی ئاوكردووەو بەتایبەتیش پلانەكانی ئێران و توركیا بۆ گرتنەوەی ئاوی عێراق و هەرێم و بەكارهێنانی كارتی ئاو وەك كارتێكی بەهێز دژ بە هەرێم و عێراق.  لەبەرامبەر پرۆژەو پلانەكانی ئێران و توركیا نە عێراق پلانی ووردی بەرامبەری دانا نە هەرێمی كوردستانیش بیری لە پرۆژەی بەدیل كردەوە، كە بە ئاسانی دەیتوانی لەبەرامبەر ئەو پرۆژانەدا چەندین پرۆژەی درووستكردنی بەنداوی گەورەو بچوك جێبەجێ بكات بەتایبەت كە هەرێمی كوردستان بە هۆی سروشتی ناوچەكەیەوە كە لەبارە بۆ درووستكردنی بەنداو، بەڵام هەنگاوی بەو ئاراستەیە نەنا، لە كاتێكدا لەدوای روخانی رژێمی بەعسەوە وەزارەتی ئاوو سامانە سروشتیەكانی عێراق لای كورد بووە. لەهەمووی گرنگتر تەواوكردنی پرۆژەی بەنداوی بێخمە بووە، كە بە گاپی كوردستان و عێراق دادەنرا، تەواونەكردنی بەنداوی بێخمە و رێگریكردن لەلایەن بەرپرسانی هەرێمەوە یەكێك بوو هەڵە ستراتیژیەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەتایبەت لەدوای راپەرین و دواتریش لەدوای روخانی بەعس لە 2003 كە چەندین جار لەلایەن بەرپرسانی عێراقەوە هەوڵدراوە كە ئەو پرۆژەیە تەواو بكرێت بەڵام رێگری لێكراوە. یەكەم/ بەنداوی بێخمە  بەنداوی بێخمە كە بەیەكێك لە پرۆژە هەرە مەزنەكانی هەرێمی كوردستان و عێراق دادەنرا، هەندێكیش بە گاپی عێراق ناوی دەبەن، لەبەر ئەوەی هەمان ئەو گرنگیەی گاپی توركیای هەیە بۆ هەرێمی كوردستان و عێراق، ئەم پرۆژەیە ئەگەرچی لەسەردەمی رژێمی بەعسدا دەستكرا بە درووستكردنی بەڵام لەسەردەمی دەسەڵاتی كوردی تاڵانكراو لەسەردەمی حكومەتەكانی عێراقیشدا پشتگوێخرا. مێژوو بیرۆكەی درووستكردنی بەنداوی بێخەمە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمە كۆنەكان و هەندێكیش بۆ پێش زایینی دەگەڕێننەوە، بەڵام دەوترێت لە سییەكانی سەدەی رابردووەوە ڕووپێوی بۆ دروستكردنی بەنداوی بێخمە كراوە، بەو پێیەی یەكەم لێكۆڵینەوە و بەدواداچوون لە بنیاتنانی بناغەی ئەم بەنداوە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٣٧، ئەویش بە پێكھێنانی لیژنەیەك لە شارەزا وپسپۆری بەڕیتانی وعیڕاقی لە بواری دروستكردنی بەنداو ودیاریكردنی شوێن وئاست وقەبارەی گلدانەوەی ئاو جۆری بەردوخاك وسیفاتە جیۆلۆجیەكانی،  ئەم لێكۆڵینەوانە بەردەوام بوون تا لە ساڵی ١٩٧٩ و دوا ڕاپۆڕت لەبارەی ھەڵسەنگاندنی و دیاریكردنی لایەنی شیاوی شوێنی جوگرافی وجیۆلۆجیەكەی، ئامادەكرا و بڕیاری دانانی بناغەی بەنداوەكە درا. بەنداوی بێخمە سەربە ناحیەی خەلیفانی پارێزگای هەولێرە، لە دووریی 60 كیلۆمەتر لە باكووری ڕۆژهەڵاتی شاری هەولێر، روبەری گشتی پرۆژەكە ( 92000 ) كیلۆمەتر چوارگۆشەیە، تێكڕای بەرزیەكەی ( 7000 – 10000 ) پێیە ( 230 مەتر و ) پانیەكەی ( 600 ) مەترە لەسەر ئاستی رووی دەریاوە، كە لەسەر روباری زاب درووستكراوەو درێژیەكەی ( 230 ) كم و ساڵانە توانای گلدانەوەی ( 13.3 ملیار مەتر چوارگۆشە) ئاوی هەیە، رۆژانە توانای گلدانەوەی ( 39.29 ملیۆن مەتر چوارگۆشە ) كە بەهۆیەوە ۱ ملیۆن دۆنم زەوی بەراو دەكات و بۆ ڕێخستن و ڕێگری لە دروستبوونی لافاو جگە لەوەی ناوچەكەی دەكردە شوێنێكی گەشتیاری دڵگیر لە هەمانكاتدا توانای بەرهەم هێنانی( ۲۵۰۰ )مێگاوات كارەبای هەبوو، لە ١٩٧٩ و سەرەتای ١٩٨٠كان دروستكردنی پڕۆژەكە واژۆكرا لەلایەن دوو كۆمپانیای توركی و یووگۆسلاڤیایی (ئینكا و ئینێرجۆپڕۆجێكت). بنیاتنان لە پڕۆژەكە لە ١٩٨٧ دەستی پێ كرد بە دروستكردنی ڕێگا بۆ پڕۆژەكە، و كەمپی نیشتەجێبوون، و ھەڵكەندنی زەوی و شاخی شوێنەكە. لە 1988 دووبارە دەستكرا بە دروستكرنی لە حوزەیرانی ١٩٩٠ قۆناغی یەكەمی پڕۆژەكە تەواوبوو. وا بڕیاربوو پڕۆژەكە لە ١٩٩٢ تەواوبكرێت. تا لە 1991 جارێكی تر وەستا بەهۆی شەڕی كەنداو، كە تا ئەوكات 35٪ كارەكانی تەواوبووبوون. هەر هەمان ساڵ بەهۆی راپەرینەوە پرۆژەكە وەستاو هەموو ئوتومۆبیل و كەلوپەل و ئامێرو ژێرخانێكی پرۆژەكە ئاودیوی ئێران كران كە بایی 175 ملیۆن دۆلار بوو. لە دوای دروستبوونەوەی حكوومەتی عێراق لە ٢٠٠٣ تا 2007 حكوومەتی عێراق چەند جارێك شاندی ناردووە بۆ وتووێژ لەسەر پڕۆژەكە و دەستپێكردنەوەی بەڵام حكوومەتی ھەرێم لەسەر دەستپێكردنەوەی ڕەزامەند نەبووە،  لە 2007 حكوومەتی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند كە نیازی تەواوكردنی بەنداوی بێخمەیان هەیە، بە مەبەستی بەرهەمهێنانی كارەبا و گڵدانەوەی ئاو. بەڵام چەندین بیانوو هەبوو بۆ رێگری لە دروستكردنی بەنداوەكە؛ لەوانە ڕاگوێزرانی نزیكەی( 20٫000 )لە گوندنیشینەكانی دەوروبەری پرۆژەكە  و ئەگەری نزیكبوونەوەی ئاو لە ئەشكەوتی شانەدەر. لە 2008 بڕی 33 ملیۆن دۆلاری ئەمریكی خەرجكرا لە ئامادەكاری بۆ بەردەوامیدان بە بنیاتنانی بەنداوەكە. بڕی خەرجیی كۆتاییی پێشبینیكراوی بەنداوەكەش ( 2.6 )ملیار دۆلاری ئەمریكییە.   بەڵام زانیاریەكان ئاماژە بەوە دەكەن كە مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان و پارتی رازی نەبوون بە دەستكردن بە بونیادنانەوەی پرۆژەكە ئەویش بەهۆی ئەوەی بەشێكی زۆری گوندەكانی ناوچەی بارزان دادەپۆشێت و زیان بەگوندەكانی ئەو ناوچانە دەگەیەنێت، كە هەندێك ئەمە بەهۆكاری سەرەكی دادەنێن بۆ رێگری لە ئەنجامدانی ئەو پرۆژە ستراتیژیە گەورەیە كە ئەتوانرا لەلایەك ئاودێری و گەشتیاری و رێژەیەكی زۆری كوردستانی پێبكرێت و لەهەمانكاتدا دەتتوانرا وەك چۆن ئێستا توركیاو ئێران كارتی ئاو بەرامبەر بە بەغداد بەكار دەهێنن، هەرێمی كوردستانیش بەردەوام كارتی ئاوی بەرامبەر بە بەغداد بەكار بهێنایە، بە تەواوی كردنی پرۆژەی بەنداوی بێخمە ستراتیژیترین پرۆژە لە هەرێمی كوردستان بونیاد دەنرا كە زۆر لە نەوت بۆ هەرێمی كوردستان بەهاكەی زیاتر دەبوو. دووەم/ پرۆژەی گاپ پرۆژەی گاپ(GAP )ی توركیا ( پرۆژەی باشوری ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ  GüneydoğuAnadoluProjesi) یەكێكە لە گرنگترین پرۆژەكانی گەشەپێدانی باشوری ئەنادۆڵ، ڕووپێوی هەرێمی گاپ ( 75358) كیلۆمەتری چوارگۆشەیە نزیكەی لە10% ڕووبەری خاكی توركیا دادەپۆشێت.، سەرەتاكانی پرۆژەی گاپ دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1936 كاتێك دەزگای ( EWSA) ) بەمەبەستی بەرهەمهێنانی كارەبا لە سەرچاوە ئاوییەكان، دەستی بە لێكۆڵینەوە و كۆكردنەوەی زانیاری كرد، لەكاتێكدا لەو دەمەدا ئەم جۆرە پرۆژانە لەتوركیا ئەنجام نەدرابوون، لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكان تایبەت بە باری جیۆلۆجی و تۆپۆگراپی حەوزی دیجلەو فورات لە ناوچەی "گاپ" لە ساڵی 1938وە دەستی پێكرد بەمەبەستی خۆ ئامادەكردن بۆ گەشەكردنی پرۆژەیەكی ئابوری مەزن لەناوچەكانی باشوری خۆرهەڵاتی توركیا كە دەكاتە باكوری كوردستان،  ئامانجەكەشی ئەوكات ساڵی (1930)  خۆی لە: خستنەگەڕی   وێستگەكانی وەبەرهێنانی ووزەی  كارەباو، هەڵبەستنی چەندین بەنداو لەسەر ڕووباری فورات ئەبینیەوە، بەڵام لەهەفتاكانی سەدەی ڕابردوەوە ئەم پرۆژەیە بۆتە پرۆژەیەكی گەورەی ئیقلیمی ئابوریی فرە ڕەهەند،وەكو: كەرتی ئاودێریی و وەبەرهێنانی كارەبا،كشتوكاڵ و پرۆژەی هایدرۆكارەبایی و ژێرخانی ئابوریی پەروەردەیی و تەندروستی و گەشتوگوزاریی، ئێستاش دانانی (22) بەنداوی گەورە لەچوارچێوەی وەبەرهێنانی سەرچاوەكانی ئاو، لەگەڵ (19) ناوەندی هایدرۆكارەبایی  هەیە. پرۆژەی گاپ دەكەوێتە كوردستانی توركیا ئەو ناوچانەی ئەم پرۆژەیە دەیانگرێتەوە ئەمڕۆ بەهەرێمی گاپ ناسراون، ئەم هەرێمە لەباشورەوە سنوری لەگەڵ سوریادا هەیە و لەباشوری خۆرهەڵاتەوە لەگەڵ عێراقدا، ڕووپێوی هەرێمی گاپ ( 75358) كیلۆمەتری چوارگۆشەیە كە لە 9.5%ی سەرجەم ڕووبەری توركیا پێكدێنێت ، هەروەها 20%ی كۆی ئەو زەویانەی كە لە توركیادا بۆ ئاودێری دەست دەدەن و كۆی ڕووپێوەكان دەگاتە هەشت ملیۆن و نیو هێكتار زەوی و دەكەوێتە سنوری هەرێمی گاپ كە بریتیە لە دەشتە پان و بەرینەكانی حەوزی هەردوو ڕووباری دیجلەو فورات،هەرێمی گاپ یەكە كارگێڕیەكانی (باتمان، دیاربەكر، غازی ئەنتەب، سیرت، شانلی ئورفە، شیرناخ، كلیسن ئادیەمان و ماردین) دەگرێتەوە. پرۆژەكە تائێستا بڕی (32) ملیار دۆلاری تێچووە،هێزی گشتی لەوەبەرهێنانی ووزە لەم پرۆژەیەدا (7476) مێگاواتە،ئەمەش یانی بەرهەمی ساڵانەی ووزەی تیا ئەگاتە (27) ملیار مێگاوات لە كاتژمێرێكدا.لەهەناوی خۆیدا ئەم پرۆژەیە دابەشكراوە بۆ (13) پرۆژەی سەرەكی،كە (7) یان لەسەر ڕووباری فوراتە،(6) یان لەسەر دیجلەیە،ڕووبەرەكەیان بەگشتی (6,76) ملیۆن دۆنم زەوییە . ئامانجەكانی پرۆژەكە: 1.زیادكردنی بەرهەمی كشتوكاڵی توركیا بەبڕی دوو هێندە لەڕێی زیادكردنی توانای ئاودێری و بەرهەمهێنانی وزە. 2.زیادكردنی تێكڕای بەرهەمی نەتەوەیی بەڕێژەی 7%. 3.كەمكردنەوەی ڕێژەی هەڵاوسان بۆ 14%.  4.كەمكردنەوەی ڕێژەی بێكاری بۆ پێوەرەكانی ڕێكخراوی كاری نێودەوڵەتی و ڕێكخراوی هاریكاری ئابوری و گەشەكردن بۆ سنوری لەسەدا هەشت و لەدەدا حەوت. 5. زیادكردنی بەرهەمە پیشەسازییەكان بەڕێژەی 93% و بەشداری بكەن لەكۆی نرخی هەناردەكان. 6.هەرێمی گاپ كە نزیكەی لەسەدا دەی ڕووپێوی توركیا پێكدێنێت بكرێتە كۆگای گەنمی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست. 7.كەمكردنەوەی جیاوازی نێوان هەرێمی گاپ و هەرێمەكانی دیكەی توركیا لەڕێی زیادكردنی بەرهەم هێنان لە هەرێمەكەدا و گەشەكردنی ئاستی هەرێمەكە. 8.كۆنتڕۆڵكردنی گەشەكردنی شار بەپێی ئەو ئاڕاستانەی كە دەست نیشان كراوە.  9.ڕووبەڕووبونەوەی دیاردەی زیادبوونی پێداویستیەكانی هەرێم كە لە ئەنجامی زیادبوونی ژمارەی دانیشتوان بەگشتی و دانیشتوانی شار بەتایبەت. 10.ڕێكخستنی بنەما سروشتی و ئابوریەكانی ناچە گوندییەكان لەڕێگەی سوود وەرگرتن لەسامانەكانی ئەم ناوچانە بەباشتریت شێوە.   كاریگەرییە ئابورییەكانی گاپ لەسەر هەرێمی كوردستان: 1.كەمكردنەوەی بڕی ئەو ئاوەی كە دێتە كوردستانی عێراقەوە،بەپێی داتاكان لەئەنجامی پرۆژەكانی توركیا لەسەر ڕووباری دیجلە ئاوی ڕووبارەكە بەنزیكەی 3,5ملیار م3 لەساڵێكدا كەمیكردووە، ئەو پرۆژانەی كە توركیا لەسەر ڕووباری زێی گەورە ئەنجامی داون دەبنە هۆی كەم بوونەوەی ئاوی ڕووبارەكە بەنزیكەی نیو ملیار م3 بەساڵێكدا ئەمەش لە ساڵە وشكەكاندا كاریگەری خراپی لەسەر هەرێمی كوردستانی عێراق دەبێت. بەم شێوەیە دەبینین لەئەنجامی گاپ دا ئاوی هەرێمی كوردستان بەبڕی 4ملیار م3 كەم دەكات كە بەشی هەرە زۆری لەئەنجامی كەم بوونەوەی ئاوی ڕووبارەی دیجلەوەیە. 2.ڕاستەوخۆ هەرێمی كوردستانی عێراق ناتوانێت سوودێكی ئەوتۆ لەڕووباری دیجلە وەربگرێت لەبەرئەوەی بۆ ماوەیەكی كورت، نزیكەی سەدو هەشتا كیلۆمەتر، بەناو هەرێمدا تێدەپەڕێت، بەڵام ئاشكرایە كەمبوونەوەی بڕی ئەو ئاوەی كە دەگاتە كوردستان بۆ دابینكردنی پێداویستیەكان دەبێتە هۆكارێك كە عێراق زیاتر پشت بەئاوی ڕێژگەكانی ڕووباری دیجلە ببەستێت كە بەناو هەرێمی كوردستاندا تێپەڕدەبێت. 3.بەكارهێنانی ئاوی دیجلەو ڕێژگەكانی لەكوردستانی باكوردا بۆ پرۆژەی پیشەسازی و كشتوكاڵی لەئەنجامی دروستكردنی گاپ كار دەكاتە سەر جۆری ئەو ئاوەی كە دەگاتە كوردستانی عێراق و دەبێتە مایەی ئەوەی كە ڕووباری دیجلەو ڕێژگەكانی توانای خۆخاوێن كردنەوەیان نەمێنێت. بەرهەمی پرۆژەكە:  1.ئاوەدانكردنەوەی 1,7 ملیۆن هێكتار زەوی. 2.بەرهەم هێنانی 27 ملیار/ كیلۆوات/ سەعات كارەبا ساڵانە. 3.دابینكردنی هەلی كار بۆ 3,8 ملیۆن كەس. 4.زیادكردنی داهاتی هەریەك بە دانیشتوانی هەرێمەكە بەڕێژەی 106% 5.داهاتی هەرێمی گاپ لە ئەنجامی گەشەكردنی ئەو توانا كشتوكاڵی و پیشەسازییە كە بەهۆی پرۆژەكەوە دێتە كایەوە لەئەنجامی باڵادەستی توركیا بەسەر پتر لە پەنجا ملیار م3 ئاوی دیجلەو فوراتدا پێنج هێندە زیاد دەبێت. 6.نزیكەی 3,5 ملیۆن كەس لە دانیشتوانی هەرێمەكە، كە چاوەڕوان دەكرێت ژمارەیان لە 9 ملیۆن كەس زیاتربكات هەلی كاریان بۆ بڕەخسێت. سەرچاوەكان/  -    پرۆژەی گاپ و مەترسیەكانی لەسەر ئایندەی عیراق و كوردستان، سامان قوبادی / http://andazyar.blogspot.com/2015/12/blog-post_62.html -    بەنداوی بێخمە/ د. مەدیحە سۆفی / http://drawmedia.net/page_detail?smart-id=1057 -    قەیرانی ئاو لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەهرۆز جەعفەر/ https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=47873 -    مشروع سد بخمە ینشگ الحیاە فی كردستان والعراق/ http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?a=6372&l=14 -    المگالبە بإكمال سد بخمە/ http://www.ehamalat.com/Ar/sign_petitions.aspx?pid=552 -    أستراتیجیە المیاه التركیه/ حیدر شامان الصافی/ http://www.alnoor.se/article.asp?id=58834 -    مشروع جنوب شرق اڵاناچول/ https://www.marefa.org/%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8_%D8%B4%D8%B1%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%A7%D8%B6%D9%88%D9%84

درەو میدیا بەپێی راگەیەنراوێكی گۆشەی ئابوری و ژووری توێژینەوەی سیاسی بزووتنەوەی گۆڕان، "داهاتی نەوتی هەرێمی كوردستان بۆ مانگی ئایاری ساڵی 2018 حەوت سەدو نۆ ملیۆن و سەد هەزار دۆلار"ە، لە راگەیەنراوەكە زیادبوونی داهاتی نەوتی هەرێمی كوردستان بەهۆی " بەرزبوونەوەی نرخی نەوت و  زیادكردنی بەرهەمی نەوتی كوردستان لە كێڵگەكانی گەرمیان و فیشخاپور" ەوە بووە.  رۆژانە هەرێمی كوردستان ( 326774 ) بەرمیل نەوتی هەناردە كردووەو كۆی مانگەكە دەكاتە (10.130.000) بەرمیل، تێكڕایی نرخی نەوتی برێنت لە بازاڕەكانی جیهاندا كە بۆ مانگی ئایار (٧٨) دۆلاری ئەمریكی بوە، هەرێمی كوردستان نەوتەكەی بە (٨) دۆلار كەمتر لە نرخی نەوتی برینت دەفرۆشێت. كەواتە نەوتی هەرێمی كوردستان بە (٧٠) دۆلاری ئەمریكی فرۆشراوە. كۆی داهاتی نەوتی هەرێم كە تەنها لە ڕێگەی بۆرییەوە هەناردە كراوە بۆ مانگی ئایار = 10.130.000 بەرمیل ×٧٠ دۆلار =709.100.000 حەوت سەدو نۆ ملیۆن و سەد هەزار دۆلار. دەقی راگەیەنراوەكە.    

راپۆرتی  شیكاری: محەمەد رەئوف خوانی بەربانگكردنەوەی جەندەرمەكانی توركیا لە مزگەوتی گوندی (بەرمیزە)ی ناحیەی سیدەكانی قەزای سۆرانی پارێزگای هەولێر، زیاتر پەیامێكی سیاسی و ئایینی لە پشتە، جگە لە پێشێلكردنە سەربازیەكانی توركیا بۆ سەر خاكی هەرێم. ئامانج لە سازدانی ئەو خوانەی بەربانگ لەناو خاكی هەرێم، رەنگە بە پلەی یەكەم ئەو پەیامەی لەخۆیدا هەڵگرتبێت بۆ خەڵكی ئایینداری ناوچەكە كە جەندرمە وەكو خاڵكی ناوچەكە موسڵمانن و ئەوانەی لە چیان ( پەكەكە ) لادینن، ئەمە هەنگاوێكی نوێی توركەكان نیە، وەك ئیسماعیل بێشكچی نوسەری بەناوبانگی تورك و دۆستی گەلی كورد لە كتێبەكەیدا (كوردستان كۆڵۆنیالیەكی نێودەوڵەتی) باسی دەكات حكومەتە یەك لەدوایی یەكەكانی توركیا هەمیشە هەوڵیان داوە كورد لە بۆتەقەی ئاییندا بتوێننەوەو لە رێگەی برایەتی ئایینیەوە لە هەستی نەتەوەیایەتی كورد بدەن. ئەگەر حكومەتەكانی پێشووی توركیا كە زۆربەیان عەلمانیەكی نەتەوەپەرستی كەماڵیست بوون، نەیانتوانی بێت ئەو سیاسەتە بەتەواوی بچەسپێنن، ئەوا رەجەب تەیب ئەردۆغان كە ریشەیەكی ئیسلامی هەیەو بانگەوازی زیندوكردنەوەی خەلافەتی عوسمانی دەكات، ئەیەوێت ئەو هەستە تۆخ بكاتەوە. بەربانگكردنەوەی جەندرمەكانی توركیا لە گوندەكانی باشوری كوردستان هەوڵدانە بۆ بە ئاسایی روانین لە سوپای توركیا و كاڵبونەوەی هەستی تەماشاكردنیان وەكو داگیركەرێك.  ئەردۆغان لە رۆژئاوای كوردستان بەناوی "چلە زەیتون"ەوە عەفرینی داگیركرد، ئێستا دەیەوێت بەهەمان ناونیشانەوە باشوری كوردستانیش داگیربكات، بەڵام بەبێ تەقەو ئۆپەراسیۆن و هێزی سەربازی. ئێوارەی 29/5/2018 ژمارەیەك جەندەرمەی توكیا لە بارەگاكانیان هاتنە خوارەوە بۆناو گوندی (بەمیزە)، ئەو هێزانە چەند مانگیك پێشتر بە درێژایی (15 كم) هاتنە ناو خاكی باشوری كوردستانەوە لەو ناوچەیە، بارەگای جەندرمەكان تەنها (500م) لە گوندی بەرمیزەوە دوورە، ئەوان دوو رۆژ پێشتر موختاری گوندەكەیان ئاگادار كردبووەوە كە دەیانەوێت بێنە گوندەكەیان و نیەتپاكی خۆیان نیشان بدەن، بۆیە ئەو رۆژە بە ژمارەیەكی زۆری ئۆتۆمبێلی سەربازییەوە هاتنە گوندەكەو لە مزگەوتی بەرمیزە بەربانگیانكردەوەو كۆمەڵێك ئازوقەو پێداویستیان دابەشكردووە بەسەر هاوڵاتیانی گوندەكەداو دواتر رۆیشتن. هاتنی ئەو هێزە بۆ ئەو ناوچەیە هەروا رووداوێكی ئاسایی نیە، بەڵكو هەڵگری چەندین مانای قوڵە، لەسەرو هەموویانەوە  ئاساییكردنەوەی پەیوەندی نێوان خەڵكێ ناوچەكەو سوپای توركیا وەك داگیركەر، ئەوان بەو جوڵەیە ویستیان بڵێن "ئێمە پارێزگاری لە ئاسایشتان دەكەین و پەكەكە هێزێكە ناتونێت بتانپارێزێت"، هاوكات ئاماژەیەكە بەسەرتای جوڵەی سەربازی و سیاسی توركیا بە ئاڕاستەی هەژمونی زیاتر بەسەر هەرێمی كوردستان تاوەكو قۆناغی ئۆپەراسیۆنی سەربازی شێنەیی بەرەو قەندیل و بنكەو بارەگاكانی پارتی كرێكارانی كوردستتا (پەكەكە) لەو ناوچانە.  ئەوەی جێگەی سەرەنجە، حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەت و سەرۆك كۆماری عێراق تائێستا هیچ هەڵوێستێكیان لەبارەی وێنەی سەربازانی توركیا لە گوندی (بەرمیزە) رانەگەیاندووە، ئەمە سەرەڕای ئەوەی پارتی دیموكراتی كوردستان وەكو هێزی باڵادەستی ناوچەكە هیچ لێدوانێكی فەرمی و نافەرمی لەوبارەیەوە نەداوە. ئەوەی تائێستا لە هەرێمی كوردستان لەسەر هاتنەخوارەوەی ئەو سەربازانەی سوپای توركیا قسەی كردووە جگە لە تۆڕی كۆمەڵایەتییەكان، (13) پەرلەمانتاری كوردستانن كە راگەیەندراوێكیان بڵاوكردەوە و دەڵێن" لە ساڵانی رابردوداو تا ئەم ساتەوەختە چەندینجار نوێنەرانی گەل لە پەرلەمانی كوردستان بانگەوازمان ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی هەرێم لە پەرلەمان و حكومەت و حزبە حوكمڕانەكان و دەسەڵاتی حكومەتی فیدراڵی عێراق كردوە، كە رێگری بكەن لە هەنگاوەكانی سنوربەزاندنی سوپای توركیا بۆ ناو خاكی هەرێم. بەڵام بەدەنگەوە هاتن نەبووەو، دەوڵەتی توركیاش قۆناغ لەدوای قۆناغ پێگەی خۆی لەناو قوڵایی خاكی كوردستان لە دانانی چەندنی سەربازگەو مۆڵگەو جەندرمەخانە قایمتر دەكات. تا گەیشتۆتە ئەو ئاستەی جەندرمەی توركیا لە گوندەكانی پارێزگای هەولێر مانۆڕو نمایشی سەربازی دەكەن، وەك ئەوەی ئەوان خاوەن ماڵ بن!". بوونی بنكەو بارەگای سوپای توركیا لە باشوری كوردستان مێژوویەكی درێژەی هەیە، بە جۆرێك چەندین رێككەوتن كراوە لەنێوان عێراق و توركیا بۆ بەزاندنی سنوری یەكدی، رێككەوتنی نێوان توركیا و عێراق نوێ نیە و مێژووەكەی بۆ سەردەمی رژێمی بەعس دەگەڕێتەوە بەو پێیەی عێراق و توركیا لە ساڵی 1982 دا رێككەوتنێكیان ئیمزاكردووە كە بۆ پاراستنی ئەمنیەت و ئاساییشی وڵاتەكانیان ئەتوانن (20 كم) سنوری خاكی یەكدی ببڕن، بەتایبەتیش دژ بە هێزە ئۆپۆزسیۆنەكانیان بەتایبەتیش (پەكەكە)، ئەم رێككەوتنەی لە ساڵی 2007 لەسەردەمی هۆشیار زێباری وەزیری ئەوكاتی دەرەوەی عێراق نوێكرایەوە، بەڵام لەبری راگرتنی بەزاندنی سنوری یەكتریان لە (20 كم)وە بۆ (25 كم) زیادكرد، ئەمیش زیاتر لەسەر رەزامەندی توركیا بوو، بۆ ئەوەی بتوانێت دژ بە پارتی كرێكارانی كوردستان سنوری عێراق و باشوری كوردستان ببەزێنێت. هاوكات حكومەتی توركیا بە سودوەرگرتن لەو دۆستایەتیەی لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان هەیەتی، لەسەردەمی شەڕی ناوخۆ توانی بەتەواوی هەژمونی خۆی لە هەرێمی كوردستان فراونبكات و سنوری عێراق ببەزێنێت بە فیعلی بنكە و بارەگای سەربازی و هەواڵگری بكاتەوە، لەدوای 1995 ەوە لە چوارچێوەی (PMF)- هێزی ئاشتی پارێزدا بنكە و بارەگای خۆی لە هەرێمی كوردستان كردەوە. لە دوای روداوەكانی 31ی ئابی 1996 ەوەو لە چوارچێوەی بانگهێشتنامەی پارتی دیموكراتی كوردستان دژ بە هێزەكانی یەكێتی نیشتمانی كوردستان توركیا بنكە سەربازییەكانی زیاتر كرد، دواتریش بەهۆی شەڕی "داعش"ەوە بنكەی تری لە هەرێمی كوردستان كردەوە. بنكە سەربازییەكانی توركیا لە باشووری كوردستان نزیكەی (18) بنكەی سەربازی و هەواڵگری ئاشكراو نهێنی توركیا لە هەرێمی كوردستاندا هەن، نوێترنیان هاتنی هێزی سەربازی توركیا بوو بۆ (باشیك) لە ساڵی 2016دا كە بە بیانووی روبەرووبونەوەی چەكدارانی "داعش" و راهێنانی سەربازی لەوێ دوو بنكەی سەربازی كردەوە و (1200) سەرباز، (50) تانك، (50) هەمەر، (15) تۆپی دوورهاوێژ، (50) هاوەنی بچووك و دەیان چەكی بچوكە تر و (70) ئۆتۆمبێلی سەربازییان لەو ناوچەیە جێگیركرد، لەگەڵ چەند بنكەیەكی هەواڵگری لە پارێزگای دهۆك. بەپێی راپۆرتێكی تۆڕی ناڕەزایەتییەكانی باشوور كە لە مانگی كانونی یەكەمی 2015 بڵاویكردەوە، (3235) ئەفسەر و سەرباز و جەندرمەی سوپای توركیا لەناو خاكی هەرێمی كوردستاندان لەگەڵ چەندین جۆر چەك و تەقەمەنی، بەپێی راپۆرتەكە توركیا (58) تانك، (27) زرێپۆش، (31) تۆپ‌ و (26) هاوەن، (17) ئاڕ بی جی ‌و (10) دۆشكە، (40) ئۆتۆمبیلی سەربازیی لە هەرێمدا هەیە. راپۆرتەكە باسلەوەدەكات، سوپای توركیا لەناو خاكی هەرێمی كوردستان بەسەر (13) بنكەو بارەگای سەربازیدا لەناوچە سنورییەكانی پارێزگای دهۆك دابەشكراون، كە لەناو هەموو بنكە سەربازیەكاندا بەشی هەواڵگری هەیە.  1- گەورەترین بنكە و بارەگای سەربازی توركیا لەڕووی ژمارەی سەربازەوە، لە ناحیەی (كانی ماسی)یە. لەو بنكەیەدا (580) سەرباز و (91) ئەفسەر و (240) جەندرمە و  (340) هێزی لێدان هەیە. 2- گەورەترین بنكەی سەربازی توركیا لەڕووی لۆجستییەوە، سەربازگەی (بامەڕنی)یە كە دەكەوێتە بەرامبەر ‌ناحیەی بامەڕنی‌. لەناو ئەو بنكە سەربازییەدا گەورەترین یەكەی هەواڵگری سەر بە سوپا هەیە. هەروەها (30) تانك، (8) زرێپۆش، (6) هاوەن، (6) ئۆتۆمبێلی سەربازی تێدایە، جگە لەبوونی ئامێرێكی پێشكەوتووی دەنگگرتن كە بۆ كاری سیخوڕی بەكاریدەهێنن. 3- سەربازگەی (باتوفا) سریەیەكی تایبەتی هەواڵگری لێیە كە لە (20) كەس پێكهاتووە. بنكەی سەربازی ناحیەی باتوفە گەورەترین سەربازگەی هەواڵگرییە و دەكەوێتە سنوری ئیداریی قەزای زاخۆوە، (400) سەرباز و (6) تانك و (21) زرێپۆشو (14) ئۆتۆمبێلی سەربازیی و سێ نازووری تێدایە. 4- بنكەی سەربازی (كریبی) لە سنووری قەزای زاخۆ (414) سەرباز، (6) تانك، (15) ئاڕ بی جی، (2) دۆشكە، (6) زرێپۆش، (11) تۆپ، (14) ئۆتۆمبێلی سەربازی، و چەندان چەكی سوك و مامناوەندی تێدایە. 5- سەربازگەی (سینكی)، (80) سەرباز و تۆپێكی (120 ملم)ی تێدایە. 6- سەربازگەی (سیریی) لە سنووری قەزای ئامێدێیە، (75) سەرباز، (6) تانك، سێ دۆشكە، (6) هاوەن، (4) زرێپۆش هەیە. 7- سەربازگەی (كوبكی) لە سنووری قەزای ئامێدی. (130) سەربازی جێگیركردووە لەگەڵ دوو تانك. 8- سەربازگەی (قومری) لە ناوچەی مەتینا، (70) سەربازی تێدا جێگیركراوە لەگەڵ ژمارەیەك كەرەستە و كەلوپەلی سەربازی . 9- سەربازگەی (كوخی سپی)، (70) سەربازی تێدا جێگیركراوە لەگەڵ ژمارەیەك كەرەستە و كەلوپەلی سەربازی. 10- سەربازگەی (دەرەی داواتیا) لە هەفتانین، (70) سەربازی تێدا جێگیركراوە لەگەڵ ژمارەیەك كەرەستە و كەلوپەلی سەربازی. 11- سەربازگەی (سەری زیری)، (60) سەربازی تێدا جێگیركراوە. 12- سەربازگەی (گەلی زاخۆ)، (34) سەربازی تێدا جێگیركراوە.  13- سەربازگەی (ئامێدی)، (45) سەرباز بە تەواوی چەك و تفاقی سەربازییەوە تێدا جێگیركراوە. 14- بارەگای دەزگای سیخوری میت، لە ناوەندی قەزای ئامێدی. 15- بارەگای دەزگای سیخوری میت، لە ناوەندی ناحیەی باتوفە. 16- بارەگای دەزگای سیخوری میت، لە قەزای زاخۆ لە گەڕەكی بێداری. 17- بارەگای دەزگای سیخوڕی میت، لە ناوەندی قەزای دهۆك لە گەڕەكی گرێباسی. 18- بنكەی سەربازی توركیا لە باشیك. بوونی ئەو بنكەو بارەگایانەی سوپای توركیا لە هەرێمی كوردستان تەنها لەپێناو پاراستنی ئاسایشی توركیا و كۆكردنەوەی زانیارییە لەسەر باشوری كوردستان و بەتایبەتیش لەسەر پارتی كرێكارانی كوردستان، بونی ئەو هێزە هیچ سودێكی بە هەرێم نەگەیاندووە بە جۆرێك لە كاتی هاتنی هێرشی "داعش" بۆسەر هەولێر توركیا ئامادە نەبوو هێز رەوانە بكات، تەنانەت ئامادە نەبوو هێزی ئەو بنكە سەربازیانەش بەكاربهێنێت، لەكاتێكدا بنكەی سەربازی بامەڕنێ فڕۆكەخانەی سەربازییە و توركیا دەیتوانی لەوێوە پەلاماری "داعش": بدات.. .............. بابەتی پەیوەندیدار  توركیا باشووری كوردستان داگیردەكات؟ http://drawmedia.net/page_detail?smart-id=103   خەونی سوڵتانی ئەردۆغان.. لە والی عەفرینەوە بۆ والی هەولێر http://drawmedia.net/page_detail?smart-id=245

درەو میدیا:  لە چەند رۆژی رابردوودا بزووتنەوەی گۆڕان پۆستی جێگری پارێزگاری سلێمانی بۆ كاروباری هونەری وەرگرت.  ئەحمەد عەلی كە ئەندامی ژووری حكومەت و پەرلەمانی بزووتنەوەی گۆڕانە پۆستی جێگری پارێزگاری سلێمانی بۆ كاروباری هونەری وەرگرتووە، لە لێدوانێكدا بۆ درەو میدیا ئەحمەد عەلی هەواڵەكەی پشت راستكردەوەو رایگەیاند لە 6/5/2018 ەوە دەست بەكاربووم دوای ئەوەی لە ئەنجومەنی پارێزگا متمانەم پێدرا.  كوێستان محەمەد لە ئاكاوتنی تایبەتی خۆی ژمارەیەك وێنەی بڵاوكردۆتەوە كە لەگەڵ ژمارەیەك لە هەڵسوڕاوانی بزووتنەوەی گۆڕان بەمەبەستی پیرۆزبایی دەسبەكاربوونی سەردانی ئەحمەد عەلی جێگری پارێزگاری دەستبەكاربووی سلێمانیان كردووە .  پۆستی جێگری پارێزگار بە پێی رێككەوتنی نێوان بزووتنەوەی گۆڕان و یەكێتی نیشتیمانی كوردستان پشكی بزوتنەوەی گۆڕانە بەڵام لە مانگی 5/2017 ەوە لەدوای دەستلەكار كێشانەوەی سەردار قادر ئەو پۆستە بە بەتاڵی ماوەتەوە.  ئەمە لەكاتێكدایە كە لە ئێستادا بۆچونێكی بەهێز هەیە لەناو بزووتنەوەی گۆڕاندا بۆ كشانەوەی گۆڕان لە حكومەتی خۆجیی سلێمانی، بەتایبەتیش دوای ئەو نیگەرانیانەی كە بزووتنەوەی لە ئەنجامی دەنگدانی 12ی ئایار لەسەر یەكێتی نیشتیمانی كوردستان هەیانەو پێیان وایە ساختەكاریان لێكراوە.

(درەو میدیا): "لە پرۆسەی پێكهێنانی حكومەتدا ئەنجامی هەڵبژاردن و ژمارەی كورسی لایەنەكان لە هەرێمی كوردستان فەرامۆش بكرێت" ئەمە نوێترین پێشنیازە لە ناوەندی سیاسی عێراق بۆ چارەسەركردنی كێشەی ئەنجامەكانی هەڵبژاردن. بەپێی هەواڵێك كە رۆژنامەی (حەیات)ی لەندەنی لە زاری سەرچاوەیەكی ئاگادارەوە بڵاویكردوەتەوە، لەناوەندی سیاسی عێراقدا جموجوڵێك هەیە بۆ چارەسەركردنی كێشەی ئەنجامەكانی هەڵبژاردن. بەپێی قسەی رۆژنامەكە، ژمارەیەك لایەنی سیاسی (ناوی لایەنەكانی ئاشكرانەكردووە)، پێشنازێكیان خستوەتەڕوو و داوا دەكەن بۆ خۆدەربازكردن لە كێشەی ئەنجامی هەڵبژاردن و گومانەكانی ساختەكاری، لە پرۆسەی پێكهێنانی حكومەتدا بەشێوەیەكی گشتی مامەڵە لەگەڵ ئەنجامی هەڵبژاردن نەكرێت، بەتایبەتیش هەڵبژاردن لە هەرێمی كوردستان. پێشنیازەكە داوا دەكات حكومەتێكی یەكێتی نیشتیمانی لە عێراق پێكبهێنرێت كە هەموو لایەنەكان تێدا بەشداربن بەبێ گوێدانە ژمارەی دەنگ و كورسییەكانیان لەناو پەرلەمان، ئەمەش لەڕێگەی چارەسەركردنی ناوخۆیی كێشەی هەڵبژاردن لە هەرێمی كوردستان و لەنێوان لایەنە سوننەكاندا. سەرچاوەكە باسی لەوەكردووە، رەشنوسی پێشنیازە نوێیەكە كۆپیكردنی ئەو میكانیزمانەیە كە حكومەتەكانی پێشتری عێراقیان لەسەر دروستكراوە، بەڵام ئەم پێشنیازە لەلای موقتەدا سەدر وەكو سەرۆكی كوتلەی براوەی یەكەم پێشنیازێكی قبوڵكراو نییە بەوپێیەی ئەو بانگەشە بۆ پێكهێنانی حكومەتێكی تەكنۆكرات دەكات.  

ئا: نیاز عه‌بدوڵڵا له‌ گفتوگۆیه‌كی رۆژنامه‌وانی له‌گه‌ڵ (دره‌و میدیا) عه‌تا سه‌راوی ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان رایگه‌یاند، له‌ ئه‌گه‌ری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی 12ی ئایار شه‌ڕێكی خوێناوی له‌ نێوان هێزه‌كانی زۆنی سه‌وز دروست ئه‌بێ و "باجه‌كه‌شی زۆر زۆر قورسه‌". عه‌تا سه‌راوی به‌رپرسیارێتی دروست بوونی ناكۆكی سیاسی له‌ نێوان یه‌كێتی نیشتمانی و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ دوای راگه‌یاندنی ئه‌نجامه‌كانی 12ی ئایار گه‌ڕانده‌وه‌ بۆ هه‌ڵوێستی سیاسی گۆڕان و پێنج حیزبه‌ ناڕازییه‌كه‌ (حیزبی شیوعی، كۆمه‌ڵی ئیسلامی، یه‌كگرتووی ئیسلامی، هاوپه‌یمانی بۆ دیموكراسی و دادپه‌روه‌ری، بزوتنه‌وه‌ی ئیسلامی) و وتی "دۆخه‌كه‌یان والێكرد شه‌ڕه‌كه‌یان كرد به‌ شه‌ڕی یه‌كێتی و ئه‌و هێزه‌ ئۆپۆزسیۆنانه‌، وه‌كو ئه‌وه‌ی له‌ دهۆك و هه‌ولێر و موسڵ شامی شه‌ریف بێت و هیچ رووینه‌دابێت، به‌شێكیان چوونه‌ پاڵ توركمان و عه‌ره‌به‌كان له‌ كه‌ركوك دژ به‌ یه‌كێتی". ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجوومه‌نی ناوه‌ندی یه‌كێتی نیشتمانی به‌ پێویستی زانی "یه‌كێتی نیشتمانی و بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان و هاوپه‌یمانی بۆ دیموكراسی و دادپه‌روه‌ری یه‌ك بگرینه‌وه‌ ئه‌مه‌ چاره‌سه‌ری كێشه‌كه‌ ئه‌كات". له‌ ئه‌گه‌ری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانیش وتی "ئه‌گه‌ر ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردن له‌ عێراق هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌ شه‌ڕێكی خوێناوی له‌ زۆنی سه‌وز له‌ نێوان ئه‌م هێزانه‌ دروست ئه‌بێ و باجه‌كه‌شی زۆر زۆر قورسه‌". سه‌راوی باسی له‌ یه‌كتر نزیكبوونه‌وه‌ی یه‌كێتی و پارتی  كرد بۆ پێكهێنانی هاوپه‌یمانێتی له‌ به‌غداد، ئه‌و پێی باش بوو "یه‌كێتی له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی ئۆپۆزسیۆن كه‌ یانزه‌ كورسییان هه‌یه" هاوپه‌یمانی پێكبهێنن . وتیشی "ئێمه‌ و پارتی رێككه‌وتنی سه‌رۆكی هه‌رێم بۆ ئه‌وان و سه‌رۆكی عێراق بۆ ئێمه‌‌ دووباره‌ بكه‌ینه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه"‌ به‌ڵام "پارتی ئه‌و بڕوایه‌یان هه‌یه‌ یه‌كێتی له‌گه‌ڵ گۆڕان و كاك به‌رهه‌م دوور بكه‌وێته‌وه".  دەقی چاوپێكەوتنی درەو میدیا لەگەڵ عەتا سەراوی  http://drawmedia.net/page_detail?smart-id=1030

درەو میدیا ماوەی 20 رۆژە توركمانەكانی كەركوك دژ به ‌ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی ئەو شارە بەردەوامن لە خۆپیشاندان، سەرۆكی فراكسیۆنی بەرەی توركمانی لە پەرلەمانی كوردستان رایگەیاند "بڕیارەكەی دكتۆر فوئاد مەعسوم سەرۆك كۆماری عێراق لایەندراە و، بۆیە لە خۆپیشاندانەكانی كەركوك بەردەوام دەبین تا ئەنجامەكە بەدەست دەژمێردرێتەوە". لە لێدوانێكی بۆ (درەو میدیا) ئایدن مەعروف سەرۆكی فراكسیۆنی بەرەی توركمانی لە پەرلەمانی كوردستان لە بارەی بڕیاری سەرۆك كۆماری عێراق بۆ بە نایاسایی وەسفكردن و رەتكردنەوەی بڕیارەكانی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق وتی "دەبووایە دكتۆر فوئاد مەعسومی سەرۆك كۆمار بێ لایەنی خۆی بپاراستایه، بۆیە‌ زۆر ئاساییە بەوهۆكارە ئێستا گلەیی زۆر لە ناوەندی عێراقی لەنێو كورد و توركمان و عەرەبیش دروست بووە و تێبینی زۆریان لەسەر ئەو بڕیارە هەیه، بۆیە‌ بڕیارەكەی سەرۆك كۆماری عێراق لایەندراره بۆ ئەنجامی خۆپیشاندانەكان". ‌سەبارەت بە بەردەوامی فشار و خۆپیشاندانی توركمانەكانی كەركوك لە ‌ماوەی 20 رۆژی‌ دوای راگەیاندنی ئەنجامەكانی هەڵبژاردنی 12ی ئایار،  ئایدن مەعروف وتی "دوای تیپەڕبوون سێ هەفتەش توركمانەكانی كەركوك بەردەوامن لە ئەنجامدانی خۆپیشاندان و بەردەوامیش دەبین، چونكە تائێستا دۆسیەكە چارەسەرنەكراوە كە داوایەكی زۆر سادەمان هەیە و دەڵێین هەڵبژاردنی كەركوك كە بە بەرنامەی ئەلیكترۆنی كراوە و ژمێردراوە بە دەست هەژمار بكرێتەوه". ئەو بەرپرسەی بەرەی توركمانی پێی وابوو "هەندێ لایەن فشاریان دروست كردووە بۆ مەبەست و ئامانجی سیاسی، ئەمەش وایكردووە پێكهاتەكان نەتنوانن بە ئیرادەی خۆیان سیاسەتی خۆیان پیادە بكەن، لەبەر ئەوە ئێمە لەگەڵ بڕیارەكەی سەرۆك كۆمار نین و ئەوە كاریگەری خراپی دروست كردووە لەسەر رەوشەكه". فشاری سیاسی ئێمە بەردەوام دەبێت كە مەدەنی و دبلۆماسییە بە تایبەت لە كەركوك كە تائیستا خۆپیشاندان لەوێ بەردەوامە. فشاری سیسای و دبلۆماسیش لە بەغداد بەردەوام دەبێت بۆئەوەی كۆمسیۆن. بەڵام كۆمسیۆن نەیتوانی بێ لایەنی بپیارێزێت و كەوتە ژێر كاریگەری حیزبە گەورەكان لە عێراق. لێرە خەڵك ئەپرسێت و گومانی هەیە. ئەوە 4 شاڵە خاوەن دەسەڵات ئەوەندە گرفت و كێشەیەی دروست كردووە متمانەی خەڵكی نەبووە، باشە مەنتقییە دووبارە ئەمانە خەڵك دەنگ بداتە ئەمانە؟ لە عێراق نەتواندرا بەشێوەیەكی دیموكراسی هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت و لە بەرژەوەندی حیزبە گەورەكان تەواو بوو  

(درەو میدیا): بەپێی نوسراوێك كە ئیمزای كۆسرەت رەسوڵ عەلی جێگری سكرتێری گشتی یەكێتی بەسەرەوەیە بریادراوە بە دانانی بەرزان ئەحمەد كوردە بە لێپرسراوی بۆردی لاوان و خوێندكاران و ( NGO ) كان لە شوێنی ( جوان ئیحسان) سەرۆكی لیستی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە پارێزگای سلێمانی بۆ پەرلەمانی عێراق، نوسراوەكە ئەوەشی خستوەتەروو كە بڕیارەكە لە رۆژی دەرچونیەوە كاری پێدەكرێت كە لە 21/5/2018 دەرچووە.  دانانی بەرزان ئەحمەد كوردە لە شوێنی جوان ئیحسان لە كاتێكدایە كە پێشتر بڵاوكرایەوە كە بەرپرسە نزیكەكانی د. بەرهەم ساڵح لە پۆستەكانیان دوورخراونەتەوە، كە مەكتەبی سیاسی یەكێتی بڕیاریداوە بە گۆڕینی (بەرزان ئەحمەد كوردە لە لێپرسیراوی مەڵبەندی چەمچەماڵی یەكێتی و دانانی سیروان كوێخا نەجم ئەندامی سەركردایەتی و گۆڕینی جەمیل هەورامی بەرپرسی مەڵبەندی شارەزووری یەكێتی بە هەڵۆ پێنجوێنی ئەندامی سەركردایەتی و گۆڕینی محەمەد عەبدوڵا بەرپرسی مەڵبەندی گەرمیانی یەكێتی بە سامان گەرمیانی.