درەو:
ڕاپۆرتی شیکاری: دانا نەقی
ڕاپۆرتی شیکاری، ئابووری و جیۆپۆلەتیکیکاریگەریی گرێبەستە گازییەکانی ئەمریکا لەسەر داهاتووی وزە، ئابووری، هاوسەنگیی ناوخۆیی و پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق
بنەمای شیکاری: داتا، سەرچاوە فەرمییەکان و پێشهاتە سیاسییەکان
١. پوختەی جێبەجێکاری و ئەنجامە سەرەکییەکان
لە ١٩ی ئایاری ٢٠٢٥، مەسرور بارزانی، سەرۆک وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە واشنتن چاودێریی واژۆکردنی دوو ڕێککەوتنی گەورەی وزەی کرد لەگەڵ کۆمپانیا ئەمریکییەکان. ئەم ڕێککەوتنانە یەکێک لە گرنگترین هەوڵەکانی حکومەتی هەرێم بوون بۆ گەشەپێدانی کەرتی بەرهەمهێنانی گازی سروشتی و ڕاکێشانی سەرمایەگوزاریی ئەمریکی.
بەپێی زانیارییە بڵاوکراوە فەرمییەکان، بەهای پێشبینیکراوی هەردوو پڕۆژەکە لە ماوەی ژیانیاندا نزیکەی ١١٠ ملیار دۆلارە؛ پێویستە ڕوون بکرێتەوە کە ئەم بڕە بەهای پێشبینیکراوی داهاتی درێژخایەنی پڕۆژەکانە، نەک وەبەرهێنانی دەستبەجێ یان پارەی ئامادەکراو. گرنگترین خاڵی شیکاری ئەوەیە کە ئەم پڕۆژانە تەنها ڕەهەندێکی تەکنیکی و وزەییان نییە، بەڵکو دەتوانن ببنە هۆکاری گۆڕینی هاوسەنگیی ئابووری و سیاسی لە نێوان هەولێر، بەغدا و واشنتن، هاوکات کاریگەریی ڕاستەوخۆشیان لەسەر هاوکێشەی دەسەڵات لە ناوخۆی هەرێمی کوردستاندا دەبێت.
٢. ناساندنی کێڵگە گازییەکان و پێشینەی خاوەندارێتیی کۆمپانیاکان
یەکەم: کێڵگەی میران
بەهای پێشبینیکراوی پڕۆژە: زیاتر لە ٤٠ ملیار دۆلار لە ماوەی ژیانی پڕۆژەکەدا.
پاشەکەوتی پێشبینیکراوی گاز: نزیکەی ٨ تریلیۆن پێی سێجا.
دووەم: کێڵگەی تۆپخانە ـ کوردەمیر
کۆمپانیای جێبەجێکار: کۆمپانیای وێستەرن زاگرۆس.
پاشەکەوتی پێشبینیکراوی گاز: نزیکەی ٥ تریلیۆن پێی سێجا.
نەوتی گەڕێنراوە: نزیکەی ٩٠٠ ملیۆن بەرمیل.
پێشینەی مێژوویی و گۆڕانی خاوەندارێتیی کۆمپانیای وێستەرن زاگرۆس:
بۆ تێگەیشتن لە ڕەهەندی ئەمریکیی ئەم گرێبەستە، پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە گۆڕانی خاوەندارێتیی ئەم کۆمپانیایە لە ساڵی ٢٠٢٥ ڕووی نەداوە، بەڵکو دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠١٧:
١٢ی ئایاری ٢٠١٧: کۆمپانیای کرێست ئێنێرجی ئینتەرناشناڵ، کە کۆمپانیایەکی تایبەتی وەبەرهێنانی نەوت و گازە و بنکەکەی لە شاری هیوستنی ئەمریکایە، ڕێککەوتنی کڕینی کۆمپانیای وێستەرن زاگرۆسی ڕاگەیاند.
٦ی تەممووزی ٢٠١٧: دوای وەرگرتنی ڕەزامەندیی پشکداران و دادگای ئەلبێرتای کەنەدا، مامەڵەکە تەواو بوو و کۆمپانیا ئەمریکییەکە بووە خاوەنی تەواوەتی. بەمەش وێستەرن زاگرۆس لە بازاڕی پشکی کەنەدا هاتە دەرەوە و بووە کۆمپانیایەکی تایبەتیی ژێر خاوەندارێتیی ئەمریکی.
جیاوازیی پێگەی کۆمپانیاکە لە بلۆکە جیاوازەکاندا:
بلۆکی گەرمیان (سەرقەڵا): لەم بلۆکەدا کۆمپانیای وێستەرن زاگرۆس و کۆمپانیای گازپرۆمی ڕووسی بەپێی گرێبەستی هاوبەش کار دەکەن.
بلۆکی کوردەمیر: لە مێژووی کارکردنیدا وێستەرن زاگرۆس لەگەڵ کۆمپانیاکانی تالیسمان و ڕێپسۆڵ هاوبەش بووە و خاوەنی بەشێکی گرنگە.
بلۆکی تۆپخانە: لە ساڵی ٢٠٢٥ ڕێککەوتنی نوێی بۆ گەشەپێدان و بەرهەمهێنان لەسەر واژۆ کرا.
٣. داتای پاشەکەوتی گاز و توانای بەرهەمهێنانی پێشبینیکراو
کۆی گشتیی پاشەکەوتی پێشبینیکراوی هەردوو پڕۆژەکە دەگاتە ١٣ تریلیۆن پێی سێجا گاز، کە بەم شێوەیە دابەش بووە: کێڵگەی میران ٨ تریلیۆن پێی سێجا و کێڵگەی تۆپخانە ـ کوردەمیر ٥ تریلیۆن پێی سێجا. پێویستە جەخت لەوە بکرێتەوە کە ئەم ژمارانە تەنها پاشەکەوتی پێشبینیکراون، نەک بەرهەمی ڕۆژانە یان پاشەکەوتی سەلمێنراوی کۆتایی.
سەبارەت بە توانای بەرهەمهێنان، بەپێی ڕاگەیاندنی وەزیری سامانە سروشتییەکانی هەرێم لە کاتی واژۆکردنی گرێبەستی میراندا، قۆناغی سەرەتایی پڕۆژەکە بە ماوەی ١٨ بۆ ٢٠ مانگ بۆ توێژینەوە و هەڵسەنگاندن دیاری کرابوو، هەروەها بەرهەمهێنانی سەرەتایی بە ٥٠ بۆ ٧٠ ملیۆن پێی سێجا لە ڕۆژێکدا خەمڵێنرابوو. لە ئەگەری بەردەوامبوونی ئەم ئاستەی بەرهەمهێنان، پێشبینییە ژمێریارییەکان بەم شێوەیە دەبن:
ماوەی کاتی بڕی بەرهەمهێنانی پێشبینیکراو
ڕۆژانە ٥٠ بۆ ٧٠ ملیۆن پێی سێجا
مانگانە ١.٥ بۆ ٢.١ ملیار پێی سێجا
ساڵانە ١٨.٢٥ بۆ ٢٥.٥٥ ملیار پێی سێجا
سنوورداربوونی داتاکان و ئاڵنگارییە تەکنیکییەکان:
ئەم ژمارانەی سەرەوە پێشبینییەکی ژمێریارین، نەک بەرهەمی پشتڕاستکراوەی ئێستا. لە ڕووی زانستییەوە هێشتا نابێت ژمارەیەکی دڵنیای بەرهەمی کۆتایی بۆ هەردوو پڕۆژەکە دیاری بکرێت، چونکە گەیشتن بەو ئاستە پێویستی بە زانیاریی ورد و تەواو هەیە لەسەر قۆناغەکانی هەڵکەندنی بیرەکان، ژمارەی بیرە بەرهەمهێنەرەکان، توانای دامەزراوەکانی پرۆسەکردن و پاککردنەوەی گاز، پێداویستییەکانی ژێرخانی گواستنەوە و بۆرییەکان، هەروەها خشتەی تەواوی خەرجییەکانی وەبەرهێنان و کارپێکردن.
٤. شیکاریی تێچوو و داهاتی ساڵانە
پێویستە بە وردی جیاوازی بکرێت لە نێوان بەهای گشتیی پڕۆژە و داهاتی ساڵانەدا. بەهای ١١٠ ملیار دۆلار، بەهای پێشبینیکراوی کۆی داهاتی ماوەی ژیانی هەردوو پڕۆژەکەیە، نەک بودجەی وەبەرهێنان یان داهاتی یەک ساڵ؛ بۆیە هەر بانگەشەیەک کە بڵێت ١١٠ ملیار دۆلار داهاتی ساڵانەی هەرێمە، لە ڕووی ئابوورییەوە هەڵەیە.
بۆ هەژمارکردنی داهاتی ساڵانەی ڕاستەقینەی ئەم کێڵگانە، پێویستمان بە شەش پێوەری سەرەکی هەیە:
بڕی وردی گازی بەرهەمهاتووی ڕۆژانە و ساڵانە.
نرخی فرۆشتنی هەر هەزار پێی سێجا گاز لە بازاڕی ناوخۆ یان دەرەوە.
تێچووی هەڵکەندنی بیرەکان و پرۆسەکردنی گازەکە.
خەرجییەکانی گواستنەوە و پاراستنی ژێرخانی کێڵگەکان.
ڕێژەی دابەشکردنی داهات و پشکی نێوان کۆمپانیا وەبەرهێنەرەکان و حکومەت.
ماوەی گشتیی گرێبەستەکان و قۆناغەکانی گەشەپێدانی کێڵگەکان.
٥. بەراورد لەگەڵ کێڵگەی کۆرمۆر و کاریگەریی پێشهاتە ئەمنییەکان
کێڵگەی کۆرمۆر لە ئێستادا گرنگترین سەرچاوەی گازی هەرێمی کوردستانە و شادەماری سەرەکییە بۆ دابینکردنی سووتەمەنیی وێستگەکانی کارەبا. بەپێی داتاکانی کۆمپانیای دانە گاز:
لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، پڕۆژەی فراوانکردنی کێڵگەکە (ناسراو بە پڕۆژەی دوو سەد و پەنجا) کەوتە کار و دەستی بە فرۆشتنی گازی بازرگانی کرد.
تێچووی پڕۆژەی فراوانکردنەکە نزیکەی ١.١ ملیار دۆلار بوو.
بەم فراوانکردنە، توانای پرۆسەکردنی گاز لە کۆرمۆر گەیشتە ٧٥٠ ملیۆن پێی سێجا لە ڕۆژێکدا، هاوکات نزیکەی ٧,٠٠٠ بەرمیل شلەی گازی چڕبووەوە (کۆندێنسەیت) و ٤٦٠ تۆن گازی شلی ماڵان لە ڕۆژێکدا بەرهەم دەهێنێت.
پێشهاتی ئەمنی (هێرشی ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦):
بەپێی ڕاپۆرتی ئاژانسی ڕۆیتەرز لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦، دوای هێرشی گومانلێکراوی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) بۆ سەر کێڵگەی کۆرمۆر، پرۆسەی بەرهەمهێنان لە کێڵگەکە ڕاگیرا و زیانەکان خرانە ژێر هەڵسەنگاندنەوە. ئەم هێرشە کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆ و خێرای لەسەر کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی کارەبای هەرێم دروست کرد. ئەم ڕووداوە دەیسەلمێنێت کە پشتبەستنی هەرێم بە تەنها یەک سەرچاوەی گاز مەترسییەکی ستراتیژیی گەورەیە، و پەرەپێدانی کێڵگەکانی میران و تۆپخانە ـ کوردەمیر پێویستییەکی حەتمییە بۆ فرەچەشنکردنی سەرچاوەکانی وزە.
٦. ناکۆکییە یاساییەکان و سیناریۆ سیاسییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا
گرێبەستە گازییەکان لە واشنتن واژۆ کران بەبێ ئەوەی حکومەتی فیدراڵی لە بەغدا پێشتر لێی ئاگادار بکرێتەوە. لە بەرامبەردا وەزارەتی نەوتی عێراق ڕایگەیاند کە ئەم گرێبەستانە پێچەوانەی دەستوورن و پێشێلکردنی دەسەڵاتی حکومەتی فیدراڵین بەسەر سامانە سروشتییەکاندا.
بەڵام لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥، دادگای باڵای فیدراڵیی عێراق دوو داواکاریی یاساییی تایبەت بە هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەکانی ڕەت کردەوە. هەرچەندە ئەم بڕیارە خاڵێکی وەرچەرخانی گرنگ بوو، بەڵام بە تەنها بە مانای کۆتاییهێنان بە هەموو ناکۆکییە دەستووری و یاساییەکان نییە. لەم سۆنگەیەوە، سێ سیناریۆی سیاسی لەبەردەم پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدادا هەن:
سیناریۆی هاوکاری: ئەگەر بەغدا و هەولێر لەسەر میکانیزمی دابەشکردنی داهات و گواستنەوەی گاز ڕێک بکەون، ئەم پڕۆژانە دەبنە پردێک بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییەکان و چارەسەرکردنی قەیرانی وزە.
سیناریۆی ناکۆکی: ئەگەر بەغدا هەست بکات لە بڕیاری وەبەرهێنان دوورخراوەتەوە، دەتوانێت لە ڕێگەی ڕێکارە کارگێڕی و یاساییەکانەوە ئاستەنگی نوێ بۆ جێبەجێکردنی پڕۆژەکان دروست بکات.
سیناریۆی گۆڕینی هاوسەنگی: ئەگەر هەرێمی کوردستان ببێتە بەرهەمهێنەرێکی گەورەی گاز، توانای دارایی و پێگەی دانوستان و چانەدانی سیاسیی هەولێر بەرامبەر بەغدا بە شێوەیەکی بەرچاو بەهێزتر دەبێت.
٧. هاوسەنگیی ناوخۆیی: پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
گەشەپێدانی کێڵگەکانی میران و تۆپخانە ـ کوردەمیر تەنها هاوکێشەی نێوان هەولێر و بەغدا ناگۆڕێت، بەڵکو کاریگەریی قووڵی لەسەر هاوسەنگیی ئابووری و سیاسیی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان هەیە.
بۆ شیکردنەوەی ئەم بابەتە، دەبێت دوو پرسیار لێک جیا بکرێنەوە کە وەڵامەکانیان جیاوازە: کێ لە ڕووی جوگرافیاییەوە کۆنترۆڵی ناوچەکە دەکات؟ و کێ لە ڕووی یاسایی، دارایی و سیاسییەوە کۆنترۆڵی داهاتی گاز دەکات؟
دابەشبوونی جوگرافیایی: بەپێی شیکاریی دامەزراوەی ستاندارد ئاند پوورز گڵۆباڵ لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤، پارتی کۆنترۆڵی زۆربەی ناوچە نەوتییەکانی هەولێر و دهۆکی هەیە، لە کاتێکدا یەکێتی لە پارێزگای سلێمانی و زۆربەی ناوچە گازییەکان، لەوانە کۆرمۆر، میران و تۆپخانە ـ کوردەمیر، دەسەڵاتی ناوچەیی و ئەمنیی هەیە.
ململانێی دەسەڵات و شەرعییەتی دامەزراوەیی: بوونی ئەم کێڵگە نوێیانە لە ناوچەی هەژموونی یەکێتیدا دەتوانێت توانای چانەدانی سیاسیی یەکێتی بەهێزتر بکات. بەڵام لە ڕووی یاسایی و دامەزراوەییەوە، یەکێتی ناتوانێت بە تەنها وەک حیزب جێگەی حکومەتی هەرێم بگرێتەوە و گرێبەستی سامانە سروشتییەکان واژۆ بکات؛ چونکە کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان پێویستیان بە چوارچێوەی یاسایی، مۆڵەتی فەرمیی بەرهەمهێنان و دڵنیاییی دامەزراوەیی هەیە کە لە ڕێگەی سەرۆکایەتیی حکومەتەوە دابین دەکرێت.
گریمانەی سەرەکی بۆ داهاتوو:
لە هەرێمی کوردستاندا، کێشە تەنها ئەوە نییە کێ دەسەڵاتی جوگرافیایی بەسەر کێڵگەکاندا هەیە؛ بەڵکو کێ کۆنترۆڵی سەرچاوەی داهات، ڕێڕەوی وەبەرهێنان و دابەشکردنی سامان دەکات، ئەوە هاوسەنگیی دەسەڵاتی سیاسیی داهاتوو دیاری دەکات. بۆیە پرسیارە جەوهەرییەکە ئەوەیە: ئایا گەشەپێدانی ئەم کێڵگانە دەبێتە هۆی دروستبوونی سیستەمێکی نوێی هاوبەشیی ئابووری و شەفافیەت، یان ملمالنێی حیزبی قووڵتر دەکاتەوە؟
٨. ستراتیژ و نیازی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
بۆ واشنتن، ئەم گرێبەستانە تەنها مامەڵەیەکی بازرگانی نین، بەڵکو خزمەت بە کۆمەڵێک ئامانجی ستراتیژی دەکەن:
کەمکردنەوەی پێویستیی عێراق بە هاوردەکردنی گازی ئێران لە ڕێگەی زیادکردنی بەرهەمهێنانی ناوخۆیی.
بەهێزکردنی پەیوەندییە ئابوورییەکان و فراوانکردنی بازاڕ بۆ کۆمپانیا ئەمریکییەکان.
پشتگیریکردن لە سەقامگیریی ئابووری و ئاسایشی وزە لە هەرێمی کوردستان و عێراق (وەک چۆن وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥ پشتگیریی خۆی دەربڕی و داوای هەماهەنگیی هەولێر و بەغدای کرد).
پەیامە دیپلۆماسییەکانی تۆم باراک و دیدگای واشنتن (تشرینی دووەمی ٢٠٢٦):
لێدوان و جووڵەکانی تۆم باراک، نوێنەری ئەمریکی لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٦، وێنەیەکی ڕوونمان لە سیاسەتی واشنتن پێ دەدات:
یەکگرتوویی هەرێم و پاراستنی وەبەرهێنان: باراک لە کۆبوونەوەی دامەزراوەی چاتام هاوس لە لەندەن ڕایگەیاند کە ئەمریکا هەرێمێکی یەکگرتووی دەوێت و ناکۆکیی نێوان پارتی و یەکێتی نابێت زیان بە کۆمپانیا ئەمریکییەکان بگەیەنێت. هەروەها جەختی کردەوە کە هێرشەکانی سەر کێڵگەی کۆرمۆر بە هیچ شێوەیەک قبووڵکراو نین.
سیاسەتی هاوسەنگیی واشنتن لە نێوان لایەنەکاندا:
لەگەڵ پارتی: ئەمریکا پەیوەندییەکی بەهێزی دیپلۆماسی و ئابووریی هەیە، بە تایبەتی لە ڕێگەی سەرۆکایەتیی حکومەت و گرێبەستە فەرمییەکانی وزەوە (وەک پشتگیریکردنی باراک لە کۆبوونەوەی مەسرور بارزانی لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦).
لەگەڵ یەکێتی: واشنتن پەیوەندییەکی مێژوویی و ئەمنیی گرنگی لەگەڵ یەکێتیدا هەیە، بە تایبەت لە ناوچەی سلێمانی. دیداری تۆم باراک لەگەڵ بەرپرسانی یەکێتی لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ نیشانەی ئەوەیە کە واشنتن نایەوێت یەکێتی لە هاوکێشەی داهاتووی وزەی هەرێمدا پەراوێز بخرێت، بەڵکو دەیەوێت لە ڕێگەی ناوەندگیرییەوە هەردوو حیزب بگەیەنێتە سیستەمێکی هاوبەشی بەڕێوەبردنی سامانە سروشتییەکان، بەبێ ئەوەی واشنتن خۆی بخاتە ناو ململانێی ناوخۆیی حیزبەکانەوە.
لەگەڵ بەغدا: حکومەتی فیدراڵی وەک هاوبەشی سەرەکیی یاسایی و دەوڵەتی دەبینرێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی نەوت، بودجە و داهات.
تێبینییەکی گرنگی یاسایی: دەبێت ئەو ڕاستییە لەبەرچاو بگیرێت کە گرێبەستەکانی ١٩ی ئایاری ٢٠٢٥ لە نێوان حکومەتی هەرێم و کۆمپانیا تایبەتەکانی ئەمریکادا (وەک کۆمپانیای کرێست ئێنێرجی) واژۆ کراون، نەک لە نێوان حکومەتی ئەمریکا و حکومەتی هەرێم؛ بۆیە بڕیارەکانی ئەو کۆمپانیایانە لە هەموو کاتێکدا یەکسان نین بە بڕیاری سیاسیی کۆشکی سپی، هەرچەندە پشتیوانیی دیپلۆماسییان هەیە.
٩. ڕەهەندی جیۆپۆلەتیکیی فراوانتر: هاوکێشەی ئەمریکا ـ ڕووسیا لە کەرتی وزەی هەرێم
کەرتی وزەی هەرێمی کوردستان تەنها گۆڕەپانی ململانێی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بووەتە خاڵی یەکتربڕینی بەرژەوەندییە زلهێزە جیهانییەکان، بە تایبەتی ئەمریکا و ڕووسیا. لە کاتێکدا کۆمپانیای وێستەرن زاگرۆس (کە خاوەندارێتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆمپانیای کرێست ئێنێرجیی ئەمریکی) پەرە بە کێڵگەکانی تۆپخانە و کوردەمیر دەدات، لە هەمان ناوچەی جوگرافیدا (لە بلۆکی گەرمیان و سەرقەڵا) هاوبەشیی کارکردنی لەگەڵ کۆمپانیای گازپرۆمی ڕووسیدا هەیە.
ئەم تێکەڵبوونە ئابوورییە پەیوەندییەکی درێژخایەن دروست دەکات کە بە ئاسانی بە هەڵوێستە سیاسییە کاتییەکانی حکومەتەکان ناوەستێت. بەڵام لە هەمان کاتدا، ئاڵنگارییەکی گەورەی دیپلۆماسی دەخاتە بەردەم هەرێمی کوردستان: چۆن هەرێم دەتوانێت هاوسەنگی لە نێوان فراوانبوونی وەبەرهێنانی ئەمریکی لە کەرتی گاز و پاراستنی پەیوەندی و گرێبەستەکانی لەگەڵ کۆمپانیا ڕووسییەکاندا ڕابگرێت، بەبێ ئەوەی ببێتە قوربانیی ململانێی نێودەوڵەتیی نێوان واشنتن و مۆسکۆ؟
١٠. هەڵسەنگاندنی کۆتایی و دەرەنجامە ستراتیژییەکان
گرێبەستەکانی میران و تۆپخانە ـ کوردەمیر دەرفەتێکی مێژوویین بۆ گۆڕینی نەخشەی ئابووریی هەرێمی کوردستان. بەڵام سەرکەوتنی ئەم پڕۆژانە بە سێ مەرجی بنەڕەتییەوە بەستراوەتەوە:
شەفافیەتی تەواو: ڕوونی لە ناوەڕۆکی گرێبەستەکان و میکانیزمی دابەشکردنی داهات لە ناوخۆی هەرێمدا.
ڕێککەوتنی نیشتمانی و فیدراڵی: گەیشتن بە سازانێکی یاسایی و سیاسی لەگەڵ بەغدا، هاوکات دروستکردنی یەکڕیزی لە نێوان پارتی و یەکێتیدا بۆ بەڕێوەبردنی هاوبەشی سەرچاوەکانی وزە.
دڵنیاییی ئەمنی: دابینکردنی پارێزگاریی تەواو بۆ کۆمپانیا بیانییەکان و ژێرخانی وزە لە بەرامبەر هێرشە ئەمنییەکاندا.
لە کۆتاییدا، پرسیاری ستراتیژیی سەرەکی ئەوەیە: ئایا ئەم گرێبەستانە دەتوانن هەرێمی کوردستان لە قەوارەیەکی چاوەڕوانی بودجەی بەغداوە بگۆڕن بۆ ناوەندێکی گەورەی بەرهەمهێنانی وزە کە خاوەنی سەربەخۆییی دارایی و پێگەیەکی سیاسیی بەهێز بێت؟ وەڵامی ئەم پرسیارە بەندە بەوەی کە ئایا داهاتی گاز دەکرێتە بنەمای بونیادنانی ئابوورییەکی بەرهەمهێنەر و هەمەچەشن، یان تەنها دەبێتە سەرچاوەیەکی دیکەی داهاتی بەکاربەر بۆ حکومەت.
١٠. هەڵسەنگاندنی کۆتایی و دەرەنجامە ستراتیژییەکان
گرێبەستەکانی میران و تۆپخانە ـ کوردەمیر دەرفەتێکی مێژوویین بۆ گۆڕینی نەخشەی ئابووریی هەرێمی کوردستان. بەڵام سەرکەوتنی ئەم پڕۆژانە بە سێ مەرجی بنەڕەتییەوە بەستراوەتەوە:
شەفافیەتی تەواو: ڕوونی لە ناوەڕۆکی گرێبەستەکان و میکانیزمی دابەشکردنی داهات لە ناوخۆی هەرێمدا.
ڕێککەوتنی نیشتمانی و فیدراڵی: گەیشتن بە سازانێکی یاسایی و سیاسی لەگەڵ بەغدا، هاوکات دروستکردنی یەکڕیزی لە نێوان پارتی و یەکێتیدا بۆ بەڕێوەبردنی هاوبەشی سەرچاوەکانی وزە.
دڵنیاییی ئەمنی: دابینکردنی پارێزگاریی تەواو بۆ کۆمپانیا بیانییەکان و ژێرخانی وزە لە بەرامبەر هێرشە ئەمنییەکاندا.
لە کۆتاییدا، پرسیاری ستراتیژیی سەرەکی ئەوەیە: ئایا ئەم گرێبەستانە دەتوانن هەرێمی کوردستان لە قەوارەیەکی چاوەڕوانی بودجەی بەغداوە بگۆڕن بۆ ناوەندێکی گەورەی بەرهەمهێنانی وزە کە خاوەنی سەربەخۆییی دارایی و پێگەیەکی سیاسیی بەهێز بێت؟ وەڵامی ئەم پرسیارە بەندە بەوەی کە ئایا داهاتی گاز دەکرێتە بنەمای بونیادنانی ئابوورییەکی بەرهەمهێنەر و هەمەچەشن، یان تەنها دەبێتە سەرچاوەیەکی دیکەی داهاتی بەکاربەر بۆ حکومەت.
